Zastrzyk

Zastrzyk, iniekcja (łac. iniectio) – medyczna procedura wprowadzenia roztworu (najczęściej leku lub szczepionki) do tkanki za pomocą strzykawki z igłą.

Przed wykonywaniem zastrzyku należy przeprowadzić wywiad z pacjentem aby upewnić się, że nie występują przeciwskazania do podania określonego leku. Następnie trzeba sprawdzić stan ampułki z lekiem. Profesjonalista zadba również o komfort pacjenta np. zasugeruje wygodną dla niego pozycję oraz poinformuje go o tym jak będzie przebiegał zabieg z zachowaniem aseptyki.

Zastrzyki podskórne

Zastrzyki podskórne wykonuje się w ramię, brzuch, udo oraz okolicę łopatki. Maksymalnie można podać 2 ml roztworu. Igłę wprowadza się pod kątem 45-90° we wcześniej utworzony wzgórek skórny. Najczęściej podawanymi lekami w iniekcji podskórnej są insuliny i heparyny drobnocząsteczkowe. Często zleca się pacjentom samodzielne wykonywanie iniekcji podskórnych po krótkim przeszkoleniu (np. EpiPen w przypadku chorych na cukrzycę, lub zastrzyk przeciwzakrzepowy z heparyny drobnocząsteczkowej).

Zastrzyki śródskórne

Zastrzyki śródskórne wykonuje się w wewnętrzną część przedramienia po stronie kciuka. Podaje się od 0,05 ml do maksymalnie 0,1 ml roztworu. Igłę wprowadza się pod kątem 5-10°.

Zastrzyki śródskórne stosuje się przy testach uczuleniowych lub próbie tuberkulinowej.

Zastrzyki domięśniowe

Zastrzyki domięśniowe wykonuje się w duże mięśnie, dobrze ukrwione, słabo unerwione, najczęściej są to mięsień pośladkowy średni, mięsień czworogłowy uda, mięsień trójgłowy ramienia. Nie należy przekraczać jednorazowo dawki 5ml. Większe objętości należy podawać dożylnie. Zastrzyk w pośladek wykonuje się w górną zewnętrzną ćwiartkę mięśnia (w celu ominięcia nerwów), wbijając igłę prostopadle do skóry pośladka pod kątem 90° po poprzednim jej naciągnięciu. Przed podaniem leku należy wykonać próbę aspirowania, aby upewnić się, że koniec igły nie jest położony w świetle naczynia.

Zastrzyki domięśniowe są najczęściej wykonywanymi i stosuje się je podczas podawania wielu leków. Iniekcje domięśniowe w udo czasami stosuje się u pieluchowych dzieci z powodu częstych podrażnień pupy niemowlaka. Zastrzyk domięśniowy w ramię stosowany jest niemal wyłącznie do szczepień podczas których wstrzykiwane są małe objętości a zabieg ma mniej intymny charakter i jest szybszy.

Postać leku: wodna, oleista, zawiesina. Stężenie: izotoniczne. Im leki posiadają większą gęstość lub/i muszą być głębiej podane stosuje się igły o większym przekroju i większej długości.

Zastrzyki dożylne

 Osobny artykuł: Zastrzyk dożylny.

Zastrzyki dożylne wykonuje się w większe żyły, najczęściej w okolicach zgięcia łokciowego, nadgarstka, grzbietowej części dłoni, czasami nakłuwa się żyły na grzbietowej części stopy. Dożylnie podaje się wyłącznie roztwory izoosmotyczne. Nie ma maksymalnej ilości roztworu jaką możemy podać w iniekcji dożylnej. Igłę wprowadza się w światło żyły i wolno wprowadza się roztwór.

Najczęściej do iniekcji dożylnej stosuje się wenflon, który zapewnia stały kontakt z żyłą i ułatwia podawanie leku.

Najczęstsze zagrożenia podczas wykonywania zastrzyku

Zobacz multimedia związane z tematem: Zastrzyk

Najczęstszymi powikłaniami związanymi z wykonywaniem iniekcji są:

1. Wprowadzenie drobnoustrojów do organizmu, powodujące zakażenie miejscowe lub uogólnione.
2. Wprowadzenie leku do krwiobiegu podczas iniekcji domięśniowej (zapobiega się poprzez aspirowanie).
3. Wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej lub podskórnej przy wykonywaniu iniekcji domięśniowych (zapobiega się poprzez stosowanie dłuższych igieł).
4. Wprowadzenie powietrza do krwi przy zastrzykach dożylnych, powodujące zator powietrzny.
5. Uszkodzenie nerwu kulszowego podczas zastrzyku domięśniowego w mięsień pośladkowy większy.

Zobacz też

Zobacz multimedia związane z tematem: Zastrzyk

• Wlew dożylny

Przypisy