Sihil

Lezginska klaner eller sihil (lezginska: сихил), även kallade tuhumer, är traditionella lezginska släktskapsgrupper som identifierar sig genom härstamning från en gemensam förfader.

Etymologi

Det lezginska ordet för klaner, sihil («сихил»), härstammar från två lezginska ord: tsi («цӀи») och khel («хел»), vilket bokstavligen betyder ”blodslinje”. Lezginer använder även termen tukhum («тухум»), som är ett mer allmänt begrepp och används av alla dagestanska folk för stam eller familj. Termen beskriver olika typer av klanstrukturer hos olika etniciteter och har inte nödvändigtvis samma innebörd mellan dem.

Historia

Efter ryska erövringen av Kaukasus har de lezginska sykhyls eller tukhumerna i stort sett försvunnit. Även om aulen, liksom hos avarer och darginer, tidigare utgjorde grunden för det lezginska samhället under förrevolutionär tid, har både aulen och jamaaten förlorat sin betydelse. Orsakerna till detta omfattar hemlandets större öppenhet för yttre påverkan — kulturellt från angränsande azerier och politiskt från Sovjetunionen — samt förlusten av den lezginska tariqan (muridismen) till följd av Sovjetstatens ateism och den senare spridningen av salafism i det lezginska samhället.

Klanorganisation

Varje sykhyl talade sin egen dialekt av samma lezginska språk, vilket ofta var obegripligt för personer utanför byn. Trots att lezginerna levde i relativt slutna bergsdalar — vilket främjade territoriell uppdelning snarare än samling kring ett gemensamt centrum — bevarade de en självidentitet som ett enda etniskt folk, baserad på gemensam kultur och ett gemensamt språk.

Lista över klaner

Klaner Grupper Byar
Lazar КIекрезчирайбур, Шатдин, КIелет-лацар, Кетшар, Тачанар, Рухкалчукайбур Laza (Qusar)

Laza (Qəbələ)

Lakar Айибар, Сеферар, Пиримар, Тигьирар, СикIер, Шухунар, Шагьабасар Ləgər, Ləgəroba, Ləngi, Lgar (Axtı)
Quruşar (Gelar) Хайтакьар, Гьилевар, Тетецьар, Фалакьар, Къызырар, Хъиртар, Мисрияр, Зангавар, Авурар, Къуьлдуьрар,

Гьебешар, ЧIулавар.

Quruş, Dokkuzpara, Dagestan

Quruş, Xasavyurt, Dagestan

Qəmərvan, Qəbələ, Azərbaycan

Qayakənd, Qusar, Azərbaycan

Baxsuğar 1.Али кІар 2.Баш кІар 3. Хушум кІар 4. Тумакь кІар 5. Ворха (Фарух) кІар 6. Тадам (Дедем) кІар 7.ЦІарал сихил Baxsuğ, Qurah, Dagestan

Avaran, Qusar, Azərbaycan

Avaranoba, Qusar, Azərbaycan

Minaxür, Qusar, Azərbaycan

Budahan, Turkiet

Çeper Абдуллагьар, Лак1ар, Ювар, КIамаъар, Ягъияр, Гьесенар> Çipir, Qusar, Azərbaycan

Çeper, Axtı, Dagestan

Ünüğar Айдаяр, Арабар, Чакъалар, Фекьияр, Гьажиханар, Пиемар, Татлаяр, ТIигьирар, Мискискар, Къарабагьвияр,

Эгрияр, Кесдияр, Абукарар

Ünüğ, Ünüğoba
Kuzunar Немцар, Талакьар, Гьизирар, Къадияр Kuzun, Kuzunoba, Çetkün
Muruğar Мегьенар, Якьубар, Татахар, Хасияр, Кемечар, Къурушар, СикIер, Думбар, ПешекIар, Баргуьлар, Шемехар, Игъригъар, Айдунбегар Böyük Muruğ, Muruğ, Muruğoba, Atlıxan
Çakarar Незерар, Везирар, Маллаяр, Къежелар, Сарахар, Кьасумар, Агьасар, Алхасар, Къурушар, ЦIарахар, Гъегьеяр Çaqar, Çaqaroba,
Zalagurar Игьирар, Зипер, Къизилбашар, Тулугьар, Чарахар, Къакъуяр, Шихмегьамедар, Сердерар, Къекъелар Çiləgir, Qusar

Çiləgir, Xaçmaz

Vurvar Къурушар, Накьвнедайбур, Шихмегьамедар, ШтIар, Хъуьрехъар, Неъар, Къакъуяр Urva, Urvaoba
Evecuğar Гъетегьар, Микраuьар, ШтIар, Къурушар, Дугулар, Тамашар, Къекъемар, Азизан тухум, Пархашар Evecuğ
Hilar Къуьсуьяр, Эребханар, БакIияр, Бегар, Ваданар, Шебеяр, Мирзагьаяр, Наруяр, КIаркIарар, Какамар, Къарагадаяр, МучIар, Къарчугьаяр, ШтIар, Фекьияр, Айвазар, КалацIар Hil, Hiloba,
Yasabar Игьирар, Югьвар, Кереяр, Фарухар, Xъазахар, Кабчаяр, ЦIияпIар, Секуьлар, Филифар, Гъетегьар, Рагьманар, Дандасар, Кулар Yasab, Yasaboba,
Piriviyar (Likar) Пашмакар, Хъумар, Къунагьар, Къараханар, Микрагьар, Бубаханар Piral, Qusar, Azərbaycan
Leçetar ЦIаруяр, Гилакар, Суьквелар Leçet, Qusar, Azərbaycan

Leçet, Xaçmaz, Azərbaycan

Kirigar Тистарар, Чакъулуяр, Камумар, Салманар, Балаяр, СтIарар, Шаурар Girik, Qusar, Azərbaycan
Yargunar Тегьвер, Яцкаяр, ЦIинкьилар, Камуяр, Шаияр, Келбияр, Мегьамедалияр, Фекьияр Yargun, Qusar, Azərbaycan

Yargunoba, Qusar, Azərbaycan

Həzrə, Qəbələ, Azərbaycan

Nijar Абасар, Алияр, ЦIегьрен кIуртар, Пуларар, Кижер Nij (Nəcəfkənd), Qusar, Azərbaycan

Nijeroba (Nəcəfkəndoba), Qusar, Azərbaycan

Xülüxar Латар, КачIкачIар, СафутIар, Кисранар, Текияр Xülüx, Qusar, Azərbaycan

Xülüxoba, Qusar, Azərbaycan

Muçuğar Гьуку, Гъугьан, Ваданар, ЯпатIар, Шавдияр, Мегьецар, Хачмазар, Къазбинар, Херекар, Каситар, Чепелар, КIирияр, Къурушар, Къажарар, ЧIакIарар , Ширлияр. Mucuq, Qusar, Azərbaycan

Mucuqoba, Qusar, Azərbaycan

Keletar Мегьтияр, Мензифар, Улуяр, Машахар, БалбутIар, Самалчияр,Тачанар Qalacıq, Qalacıq, Qalacux (Dagestan)
Zeyxurar Тумушар, ЦIурухтаяр, Шагьнияр, Кирер, Еркер, Ахцегьар, Мутаяр, Пислингар Yuxarı Zeyxur, Zeyxur, Zeyxuroba
Kurar Текияр, ЗатIар, Гьуьнияр, Xъазахар, Чухурар, Яхшаяр, Агьабубаяр, Шандаяр, Шихияр, Куьснетар Ukur, Ukuroba
Eçetar Латун, Чепен, Кучун, Муьнкуьтар, АмутIар, Туькуьлар, Шуьгънуьяр, Гьажияр, Алиханар, Фекьияр, Муьхкуьткуьс, Батманар, Датар, Имамар, Агьмедар Əcəxur, Əcəxuroba
Ptişar Кенцемар, Шамшамар, Цемеяр, Хунчаяр, Перциввекъядайбур, Мирзеханар, Кичидин эвлед, Кимицар Pitişqala[särskiljning behövs]
Maqudar Микрагьар, КьинтIарар, ТIапIацар, Квасаяр, Киригар, Цегвер, Хуьлуьхъар, ТIигьиржалар, Чепер, Цилингар, Гуржияр, Чавмараяр. Maqudxür, Maqudoba
Mugrağar Муграгъар Mugrağ (Qusar), Migrağ(Doqquzpara), Sumağallı
Qüxürar ЧипетӀар, МихетӀар, Кузар, Манатар, Тукъвацар Quxur, Quxuroba
Ptirar Лагьичар, Татар, ШутӀар, ТипӀер, Тугьулар Bedirqala, Haçatala
Kalunar Рехецар, Ханар, Таравар, Шидияр Yuxarı Qələnxur, Aşağı Qələnxur
Tihirar ЧӀухар, Туькьуьлар, Чувалар, КьепӀирар, Фекьияр Tihir, Tihiroba,
Tihirjalar Тигьиржалар Yuxarı Tahircal, Yeni Tahircal
Sevreganar Севреганар Dizaxli, Yeni Dizaxli
Ğener Шихар, Ашурар, Мустафаяр, Исмаилар Kənarçay
Ğunar Гъунар, Калунар Gündüzqala
Kçanar Кчанар, Къурушар, Алияр Gican, Gicanoba
Kufar Куьчайбур, Умарар, Усманар Kuf, Kufoba
Qileğar Къилегъар Gilah, Gilahoba
Qaratar Къаратар, Керимар, Мегьамедалияр Qarat, Qaratoba
Quturğanar ТӀампӀулар, ЧӀамбулар, Гьетемар Quturğan
Suvajalar КӀелехудатар, Куркунар, Муругъар, Шабранар Suvacal
Sturar Батар, Аскерар, ЧӀамбулар, Дахарар, Мемехар Sudur, Suduroba
Ezdenar Макьияр, Сфияр.Султаяр, Ч|уьтер, Мугъуяр. Ezden, Üzdenoba
Xatar Игъирар, Чахчар, Багъияр, Агъарзаяр, КъепӀирар, Микрагьар, Текияр, Угъулар, Ахцегьар, ТӀигьиржалар, КӀелетар Xatar(Köhnə Xudat), Xatar oba (Köhnə Xudat qazmalar), Xatar tala(Köhnə Xudat, Xaçmaz)
Siriyar Сирияр, Пустуяр, Ханацар, Шабранар, Чубанар, Текеяр, Куцар, ШабукӀаяр Şirvanovka

Referenser

  1. 1 2 Шихсаидов, А Р (2007). Дагестанские святыни. Книга первая. Духовный мир дагестанцев. ISBN 978-5-457-67536-0. https://books.google.com/books?id=wsfUBQAAQBAJ&pg=PT111
  2. ↑ С. С. Агаширинова (1978). Материальная культура лезгин 19.-начало 20. в. Наука. sid. 138. https://books.google.com/books?id=yogBAAAAMAAJ&q=сихил+тухум
  3. ↑ Khalilov, Madzhid (1984). Отраслевая лексика дагестанских языков. Makhachkala
  4. ↑ Matsuzato, Kimitaka; Ibragimov, Magomed-Rasul (July 2005). ”Islamic Politics at the Sub-regional Level in Dagestan: Tariqa Brotherhoods, Ethnicities, Localism and the Spiritual Board”. Europe-Asia Studies 57 (5): sid. 753–779. doi:10.1080/09668130500126577.
  5. ↑ Bagliev, Zakhrab (1998) (på ryska). Куруш и Курушцы. Махачкала: Dağıstan Dövlət Universiteti. ISBN 9785778801554