IEEE 802.11

IEEE 802.11, IEEE 802 standartlar kümesinin bir parçası olan ve kablosuz yerel alan ağı (WLAN) bilgisayar iletişimi için ortam erişim kontrolü (MAC) ve fiziksel katman (PHY) protokollerini belirleyen teknik standartlar bütünüdür. Bu standartlar, dünya genelinde yaygın olarak Wi-Fi markasıyla bilinen kablosuz ağ ürünlerinin temelini oluşturur.

Standartlar, Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) LAN/MAN Standartlar Komitesi (IEEE 802) tarafından geliştirilmektedir. İlk sürümü 1997 yılında yayınlanan 802.11, cihazların kablosuz iletişimi için 2.4 GHz, 5 GHz, 6 GHz ve 60 GHz gibi çeşitli radyo frekanslarını kullanır.

Tarihçe

802.11 teknolojisinin temelleri, 1985 yılında ABD Federal İletişim Kurulunun (FCC) ISM bandını lisanssız kullanıma açmasıyla atılmıştır.

1991 yılında NCR Corporation ve AT&T (günümüzde Nokia Labs), Hollanda'nın Nieuwegein kentinde kasiyer sistemleri için kullanılmak üzere bu teknolojinin öncüsünü geliştirmiştir. Piyasaya sürülen ilk ürünler WaveLAN adını taşıyordu ve veri aktarım hızları 1 Mbit/s ile 2 Mbit/s arasındaydı.

IEEE 802.11 çalışma grubuna 10 yıl boyunca başkanlık yapan ve "Wi-Fi'nin Babası" olarak bilinen Vic Hayes, 802.11b ve 802.11a standartlarının tasarımında kilit rol oynamıştır. 1999 yılında ise bu teknolojiyi ticari olarak sertifikalandırmak ve yönetmek amacıyla Wi-Fi İttifakı kurulmuştur.

Teknolojinin ticari anlamdaki en büyük atılımı, 1999 yılında Apple'ın iBook serisi dizüstü bilgisayarlarında Wi-Fi teknolojisini (AirPort markasıyla) standart olarak sunmasıyla gerçekleşmiştir.

Nesiller ve Standartlar

Wi-Fi Alliance, 2018 yılından itibaren teknik standart isimlerinin (802.11ax gibi) karmaşıklığını gidermek için tüketici dostu bir numaralandırma sistemi kullanmaya başlamıştır.

IEEE 802.11 Standartları ve Wi-Fi Nesilleri
Wi-Fi Nesli	IEEE Standardı	Yayın Yılı	Frekans Bantları	Maks. Veri Hızı (Teorik)
Eski (Legacy)	802.11-1997	1997	2.4 GHz	2 Mbit/s
Wi-Fi 1	802.11b	1999	2.4 GHz	11 Mbit/s
Wi-Fi 2	802.11a	1999	5 GHz	54 Mbit/s
Wi-Fi 3	802.11g	2003	2.4 GHz	54 Mbit/s
Wi-Fi 4	802.11n	2009	2.4 / 5 GHz	600 Mbit/s
Wi-Fi 5	802.11ac	2013	5 GHz	6.9 Gbit/s
Wi-Fi 6 / 6E	802.11ax	2021	2.4 / 5 / 6 GHz	9.6 Gbit/s
Wi-Fi 7	802.11be	2024	2.4 / 5 / 6 GHz	46 Gbit/s

Protokol Detayları

802.11b: 2.4 GHz bandını kullanır ve DSSS modülasyonuna dayanır. Bu banttaki mikrodalga fırınlar, bebek telsizleri ve Bluetooth cihazları nedeniyle parazite maruz kalabilir.
802.11a: 5 GHz bandını ve OFDM teknolojisini kullanır. 2.4 GHz bandına göre daha az parazit içerir ancak sinyallerin duvarlardan geçişi daha zayıftır.
802.11n (Wi-Fi 4): MIMO (Çoklu Giriş Çoklu Çıkış) teknolojisini getirerek hem hızı hem de menzili artırmıştır. 2.4 GHz ve 5 GHz bantlarının her ikisinde de çalışabilir.
802.11ac (Wi-Fi 5): Yalnızca 5 GHz bandında çalışır. Daha geniş kanallar (80 MHz, 160 MHz) ve MU-MIMO (Çok Kullanıcılı MIMO) desteği sunar.
802.11ax (Wi-Fi 6): Yoğun ortamlarda verimliliği artırmak için OFDMA teknolojisini kullanır. 6 GHz bandını kullanan versiyonuna Wi-Fi 6E denir.

Güvenlik

Kablosuz ağların güvenliği için zaman içinde çeşitli protokoller geliştirilmiştir:

WEP (Wired Equivalent Privacy): Orijinal standartta tanımlanan bu güvenlik mekanizmasının zayıf olduğu 2001 yılında, University of California, Berkeley'den bir grup araştırmacı ve ardından AT&T tarafından kanıtlanmıştır.
WPA / WPA2 (Wi-Fi Protected Access): WEP'in yerini alması için geliştirilmiştir. IEEE 802.11i standardına (WPA2) dayanır ve RC4 yerine daha güvenli olan AES şifrelemesini kullanır.
Yönetim Çerçevesi Koruması (802.11w): 2009 yılında yayınlanan bu standart, daha önce şifrelenmeyen yönetim çerçevelerini korumayı amaçlar.

Kaynakça

1 2 "Clause 8 - Publication". IEEE-SA Standards Board Operations Manual. IEEE-SA. 31 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2024.
↑ Ben Charny (6 Aralık 2002). "Vic Hayes - Wireless Vision". CNET. 26 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2011.
↑ "History". Wi-Fi Alliance. 26 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.
↑ Steve Lohr (22 Temmuz 1999). "Apple Offers iMac's Laptop Offspring, the iBook". The New York Times. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2025.
↑ "Wi-Fi CERTIFIED 6 | Wi-Fi Alliance". www.wi-fi.org. 22 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019.
↑ Kastrenakes, Jacob (3 Ekim 2018). "Wi-Fi now has version numbers, and Wi-Fi 6 comes out next year". The Verge. 22 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019.
↑ Angelakis, V.; Papadakis, S.; Siris, V.A.; Traganitis, A. (March 2011). "Adjacent channel interference in 802.11a is harmful: Testbed validation of a simple quantification model". IEEE Communications Magazine. IEEE. 49 (3): 160-166. doi:10.1109/MCOM.2011.5723815. ISSN 0163-6804.
↑ Wireless Networking in the Developing World: A practical guide to planning and building low-cost telecommunications infrastructure (PDF) (2. bas.). Hacker Friendly LLC. 2007. s. 425. 6 Ekim 2008 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2009.
↑ "Wi-Fi Alliance® introduces Wi-Fi 6". 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.
↑ Kelly, Vivian (7 Ocak 2014). "New IEEE 802.11ac™ Specification Driven by Evolving Market Need for Higher, Multi-User Throughput in Wireless LANs". IEEE. 12 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2014.
↑ "Generational Wi-Fi® User Guide". [[Wi-Fi Alliance|www.wiŞablon:Nbhfi.org]]. October 2018. 4 Mart 2025 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2021.
↑ Khorov, Evgeny; Levitsky, Ilya; Akyildiz, Ian F. (8 Mayıs 2020). "Current Status and Directions of IEEE 802.11be, the Future Wi-Fi 7". IEEE Access. 8: 88664-88688. doi:10.1109/ACCESS.2020.2993448 .
↑ Khorov, Evgeny; Kiryanov, Anton; Lyakhov, Andrey; Bianchi, Giuseppe (2019). "A Tutorial on IEEE 802.11ax High Efficiency WLANs". IEEE Communications Surveys & Tutorials. 21: 197-216. doi:10.1109/COMST.2018.2871099 .
↑ "Security Flaws in 802.11 Data Link Protocols" (PDF). 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Aralık 2025.
↑ Jesse Walker, Chair (May 2009). "Status of Project IEEE 802.11 Task Group w: Protected Management Frames". 13 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.

[IEEE-SA_Standards_Board_Operations_Manual-1] 1 2 "Clause 8 - Publication". IEEE-SA Standards Board Operations Manual. IEEE-SA. 31 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2024.

[2] Ben Charny (6 Aralık 2002). "Vic Hayes - Wireless Vision". CNET. 26 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2011.

[3] "History". Wi-Fi Alliance. 26 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.

[4] Steve Lohr (22 Temmuz 1999). "Apple Offers iMac's Laptop Offspring, the iBook". The New York Times. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2025.

[5] "Wi-Fi CERTIFIED 6 | Wi-Fi Alliance". www.wi-fi.org. 22 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019.

[6] Kastrenakes, Jacob (3 Ekim 2018). "Wi-Fi now has version numbers, and Wi-Fi 6 comes out next year". The Verge. 22 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019.

[ACIisharmfull-7] Angelakis, V.; Papadakis, S.; Siris, V.A.; Traganitis, A. (March 2011). "Adjacent channel interference in 802.11a is harmful: Testbed validation of a simple quantification model". IEEE Communications Magazine. IEEE. 49 (3): 160-166. doi:10.1109/MCOM.2011.5723815. ISSN 0163-6804.

[wndw-pdf-8] Wireless Networking in the Developing World: A practical guide to planning and building low-cost telecommunications infrastructure (PDF) (2. bas.). Hacker Friendly LLC. 2007. s. 425. 6 Ekim 2008 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2009.

[Wi-Fi_Alliance®_introduces_Wi-Fi_6-9] "Wi-Fi Alliance® introduces Wi-Fi 6". 12 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi.

[80211ac-approved-10] Kelly, Vivian (7 Ocak 2014). "New IEEE 802.11ac™ Specification Driven by Evolving Market Need for Higher, Multi-User Throughput in Wireless LANs". IEEE. 12 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2014.

[generational-11] "Generational Wi-Fi® User Guide". [[Wi-Fi Alliance|www.wiŞablon:Nbhfi.org]]. October 2018. 4 Mart 2025 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2021.

[ieee-wifi7-12] Khorov, Evgeny; Levitsky, Ilya; Akyildiz, Ian F. (8 Mayıs 2020). "Current Status and Directions of IEEE 802.11be, the Future Wi-Fi 7". IEEE Access. 8: 88664-88688. doi:10.1109/ACCESS.2020.2993448 .

[atutorial-13] Khorov, Evgeny; Kiryanov, Anton; Lyakhov, Andrey; Bianchi, Giuseppe (2019). "A Tutorial on IEEE 802.11ax High Efficiency WLANs". IEEE Communications Surveys & Tutorials. 21: 197-216. doi:10.1109/COMST.2018.2871099 .

[14] "Security Flaws in 802.11 Data Link Protocols" (PDF). 8 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Aralık 2025.

[15] Jesse Walker, Chair (May 2009). "Status of Project IEEE 802.11 Task Group w: Protected Management Frames". 13 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2020.