Ana muharebe tankı

Ana muharebe tankı (AMT; İngilizce: main battle tank, MBT), ateş gücü, hareket kabiliyeti ve zırh korumasını tek bir araçta birleştiren ve modern ordularda zırhlı birliklerin temel muharebe aracı olarak kullanılan tank türüdür. II. Dünya Savaşı'nın ardından ortaya çıkan bu tasarım anlayışı, tankların ağırlıklarına göre hafif, orta ve ağır olarak sınıflandırılması yaklaşımının yerini almıştır.

Tarihçe

II. Dünya Savaşı sırasında tanklar genellikle ağırlıklarına ve görevlerine göre hafif, orta ve ağır sınıflara ayrılıyordu. Savaş sonrasında birçok orta tankın ağırlığı, önceki dönemin ağır tanklarına yaklaşmış ve bu ayrımlar belirginliğini yitirmiştir. Bu süreçte ağır tank ile orta tankın görevlerini tek bir araçta toplama fikri öne çıkmıştır. Birleşik Krallık'ın Centurion tankı, ağır kruvazör tankı olarak tasarlanmış ve çok sayıda muharebe görevini tek başına üstlenebilen ilk "evrensel tank" olarak nitelendirilmiştir; modern ana muharebe tankı kavramına öncülük ettiği kabul edilir. Centurion'dan 4.423 adet üretilmiş, tank Birleşik Krallık ve Kanada dışında 17 ülkenin ordusunda kullanılmıştır. Amerikan M26 Pershing ve Sovyet T-44 tankları da bu gelişimin öncülleri arasında gösterilmektedir.^{[kaynak belirtilmeli]}

Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'nin T-54/T-55 serisi çok büyük sayılarda üretilmiş ve Avrupa'daki NATO kara kuvvetleri için en ciddi tehditlerden biri olarak değerlendirilmiştir. Birleşik Krallık'ın Chieftain (FV4201) tankı ise ilk gerçek ana muharebe tanklarından biri olarak tanımlanmaktadır; tank yaklaşık yirmi yıl boyunca İngiliz Ordusu'nun ana muharebe tankı olarak hizmet vermiş ve 1990'ların başına kadar kullanılmıştır.

Özellikleri

1990'da imzalanan Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması, muharebe tankını; yüksek namlu çıkış hızlı, doğrudan atışlı ana topu sayesinde ağır ateş gücüne, yüksek arazi hareket kabiliyetine ve yüksek düzeyde kendini korumaya sahip olan ve öncelikle muharip personel taşımak için tasarlanmamış kundağı motorlu zırhlı muharebe aracı olarak tanımlar. Antlaşmaya göre paletli muharebe tankları, boş ağırlığı en az 16,5 ton olan ve 360 derece dönebilen en az 75 mm çaplı bir topla donatılmış araçlardır; bu ölçütleri karşılayan tekerlekli zırhlı araçlar da muharebe tankı sayılır.

Ana muharebe tanklarının tasarımı; ateş gücü, hareket kabiliyeti ve koruma arasında bir denge kurmayı gerektirir. Zırhın artırılması aracın ağırlığını yükselterek hareket kabiliyetini azalttığından, en kalın zırh genellikle silah kulesinin ön kısmı gibi belirli bölgelerde yoğunlaştırılır. Ana muharebe tankları özellikle tanksavar silahlarına, mayınlara ve topçu ateşine karşı korunmaya muhtaçtır.^{[kaynak belirtilmeli]}

II. Dünya Savaşı sonrasında tank zırhı büyük ölçüde homojen çelikten oluşuyordu. HEAT (şekillendirilmiş imla) mühimmatının ve tanksavar güdümlü füzelerin yaygınlaşmasıyla birlikte, yalnızca çelik kalınlığını artırarak yeterli koruma sağlamak ağırlık nedeniyle pratik olmaktan çıkmıştır. Bu soruna yönelik önemli gelişmelerden biri, Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı'na bağlı Fighting Vehicles Research and Development Establishment'ta 1963'te başlayan bir araştırma programı sonucunda geliştirilen Chobham zırhıdır. Ağırlığa oranla şekillendirilmiş imla mühimmatına karşı çelikten iki kat daha fazla koruma sağladığı belirtilen bu kompozit zırh, ilk olarak 1971'de Chieftain tabanlı deneysel FV 4211 tankında kullanılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Ordusu da M1 tankının geliştirilmesi sırasında Chobham tipi zırhı benimsemiştir. Zırhın bileşimi Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı tarafından gizli tutulmaktadır.

Kaynakça

Tanklar ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.