Aeolis Mons

Aeolis Mons
Keşif aracı Curiosity, Aeolis Mons'un yanındaki üsse 6 Ağustos 2012 tarihinde inmişken.
KonumMars'taki Gale Krateri
Koordinatlar5°05′S 137°51′E / 5.08°G 137.85°D / -5.08; 137.85
ZirveAeolis Mons – 5,5 km (3,4 mi)
Kaşif1970'lerde NASA
EponimAeolis Mons – Aeolis albedo özelliği
Mount Sharp – Robert P. Sharp (1911–2004)

Aeolis Mons (IPA [ˈiːəlɨs ˈmɒnz]), Mars'ta bulunan bir dağdır. Gale kraterinin zirve noktasının merkezini oluşturur ve 5°05′S 137°51′E / 5.08°G 137.85°D / -5.08; 137.85 koordinatlarında konumlanmıştır, vadinin zemininden 55 km (180.000 ft) yüksektedir.

6 ağustos 2012 tarihinde, Curiosity dağın yanında yer alan "Yellowknife" ya da Quad 51 olarak adlandırılan bölgeye indi. NASA, 22 Ağustos 2012 tarihinde inilen bölgeyi Bradbury Landing olarak isimlendirdi. Aeolis Mons bilimsel araştırmaların ilk hedefiydi. 5 Haziran 2013'te, NASA Curiosity'nin Aeolis Mons'taki üsten Glenelg bölgesine olan 8 km (5,0 mi) uzunluğundaki yolculuğuna başlayacağını duyurdu. Gezinin bölgedeki bilimsel araştırmaların yapılmasıyla birlikte yaklaşık bir yıl sürmesi bekleniyordu.

11 Eylül 2014'te, NASA Curiosity keşif aracının yolculuğun uzun vadeli ana hedefi olan Aeolis Mons'a ulaştığını duyurdu.

5 Ekim 2015'te, tekrarlayan eğim çizgileri, ıslak tuzlu su akıntıları, Sharp Dağı'nda bulunan Curiosity'nin yakınlarında rapor edilmiştir.

21 Kasım 2026 itibarıyla iniş yaptığı tarihten beri Curiosity Mars'ta görevini yapmaktadır.

Oluşumu

Dağ, aşınmış devasa tortul kayaçların Gale'nin merkezindeki tepesinde birikmesiyle oluşmuştur. Kuzey krater zemininin 55 km (180.000 ft) üzerinde ve güney krater zemininin 45 km (148.000 ft) üzerindedir. Kuzey ve güneydeki çökeltiler 2 milyar yıl aralıklarla çökmüş olabilir ve o zaman kraterin tamamını doldurmuş olabilir. Alt tortu tabakalarının bazıları başlangıçta bir göl yatağı üzerine çökelmiş olabilir, aynı zamanda üst höyükteki çapraz tabakalarda yapılan gözlemler aleolik süreçlerin olmuş olabileceğini de göstermektedir. Ancak, bu konu tartışmalıdır ve alt tabakaların kökeni belirsizliğini korumaktadır. Eğer höyüğün katmanlarının 3 derece radyal yamacında gösterdiği gibi katabatik rüzgarlar tortulların birikip yerleşmesinde baskın rol oynamışsa, erozyon büyük ölçüde höyüğün büyümesine bir üst sınır koyacaktı.

8 Aralık 2014'te, NASA'da çalışan bilim adamları Curiosity'nin son gözlemlerinden yola çıkarak panelde Aeolis Mons'u ve suyun Mars'ın yüzeyine şekil vermede nasıl bir etkisi olduğunu tartıştı, aynı zamanda Mars'ta nasıl uzun ömürlü göllerin oluşabildiği de tartışıldı.

8 Ekim 2015'te, NASA, göller ve akarsuların Gale kraterinde 3,3 - 3,8 milyar yıl önce Sharp Dağı'nın alt tabakalarını oluşturmak için çökeltiler gönderdiğini doğruladı.

Boyutu

Ay'da bulunan Mons Hadley, 45 km (148.000 ft) yüksekliğinde.
Dağın adı Kilometre cinsinden yüksekliği
Aeolis5.5
Huygens5.5
Denali5.5 (btp)
Blanc4.8 (asl)
Uhuru4.6 (btp)
Fuji3.8 (asl)
Zugspitze3

Aeolis Mons 55 km (180.000 ft) yüksekliğindedir, Mons Huygens ile aynı yüksekliktedir ve Apollo 15 tarafından ziyaret edilen Mons Hadley'e göre daha yüksektir. Vesta'daki Rheasilvia kraterinin ortasında bulunan ve 22 km (14 mi; 72.000 ft) yüksekliğinde olan Olympus Mons ile neredeyse aynı yüksekliğe sahiptir, yüksekliği 219 km (136 mi; 719.000 ft)dir.

Kıyaslamak gerekirse, Everest Dağı deniz seviyesinin üstünde 88 km (289.000 ft) yüksekliğindedir, ama zemininden zirvesine olan yüksekliği 46 km (151.000 ft)dir. Afrika'daki Kilimanjaro Dağı'nda bulunan Uhuru Tepesi deniz seviyesinin yaklaşık 59 km (194.000 ft) üstündedir; aynı zamanda zemininden zirvesine olan yüksekliği 4.6 kmdir. Amerika'nın en yüksek dağı olan Denali ya da bilinen adıyla McKinley Dağı'nın zeminden zirveye olan yüksekliği 55 km (180.000 ft)dir. Fransa İtalya sınırında bulunan Mont Blanc/Monte Bianco deniz seviyesinin 48 km (157.000 ft) üstündedir, Tokyo, Japonya'daki Fuji Dağı 38 km (125.000 ft) yüksekliğindedir.

Adı

1970'lerde keşfedilmesine rağmen 40 yıl boyunca isimsiz kaldı. Olası bir iniş yeri haline geldiğinde çeşitli isimler verildi; Örneğin, 2010'da bir NASA çalışanı ismin "Gale crater mound" olmasını önerdi. Mart 2012'de NASA, Amerikalı bir jeolog olan Robert P. Sharp'ın anısına dağı resmi olmayacak şekilde Mount Sharp olarak adlandırdı.

Dünyadaki 3 yüksek dağ ile Mount Sharp (Aeolis Mons)'in kıyaslandığı resim.

Belirli bir iniş yeri haline gelen mekanların adlandırılmasından sorumlu olan Uluslararası Astronomi Birliği, bulunduğu klasik albedo özelliğine bağlı kalarak büyük Mars dağlarını insan adı olmayacak şekilde adlandırmaktadır. Mayıs 2012'de IAU böylece Aeolis Mons dağını adlandırdı, Gale'nin kuzey duvarı ile dağın kuzey etekleri arasındaki krater zemin düzlüğüne Aeolis Palus adını verdi. NASA'nın takdiri ve Sharp onuruna, IAU bilim insanlarının adlarının büyük kraterlere verilmesine bağlı kalarak "Robert Sharp"'ın adını 150 km (93 mi) çaplı bir kratere verdi, krater Gale'nin 260 km (160 mi) batısında yer almaktadır.

NASA ve ESA, basın konferanslarında ve basın bültenlerinde dağı "Mount Sharp" şeklinde isimlendirmeye devam etti.

Aeolis Türkiye'nin güneybatısında yer alan İzmir şehrinin eski isimlerinden biridir.

Uzay aracı keşifleri

16 Aralık 2014'te NASA, "Curiosity" keşif aracının ölçümlerine dayanarak, Mars gezegeninin atmosferindeki metan miktarında olağandışı bir artış, daha sonra ise düşüş olduğunu bildirdi; aynı zamanda, Curiosity keşif aracı tarafından bir kayaçtan delinmiş tozdan Mars'taki organik kimyasallar tespit edildi. Ayrıca, döteryumdan ve hidrojenin oranına yapılan çalışmalardan yola çıkarak, Mars'ın Gale Krateri'ndeki suyun büyük kısmının, kraterde lakebed oluşmadan önceki zamanlarda kaybolduğu bulunmuştur; daha sonra büyük miktarda su kaybolmaya devam etti.

Curiosity görevi

Aeolis Mons'ta Curiosity
Curiosity'nin Mojave bölgesindeki kendi portresi (31 Ocak 2015).

Kasım 21 2026 itibarıyla Curiosity 6 Ağustos 2012'de iniş yaptığından beri (5220 gündür Mars'ta zamanlama görevini üstleniyor. 11 Eylül 2014'ten beri, Curiosity exploring 1 Şubat 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Aeolis Mons'un yamaçlarında bulunuyor, Mars'ın tarihi ve yapısıyla ilgili daha çok bilgi toplaması bekleniyor. Mayıs 2017'nin sonlarından beri, keşif aracı 16.516 km (10.263 mi) yol katetti ve 165 m (541 ft) kadar yüksekliğe tırmandı.

Curiosity keşif aracı Mount Sharp'ın yamaçlarını keşfediyor.
Close-up map - "Dingo Gap"'ten "Kimberley"'e giden yol (KMS-9) (HiRISE image)
(18 Şubat 2014/Sol 547).
Traverse map 4 Temmuz 2013 (now beyond the "3-sigma safe-to-land ellipse" border) (HiRISE image)
(22 Mayıs 2017/Sol 1705).
Context map - Curiosity'nin trip to Mount Sharp (star=landing; triangle=stops)
(23 Kasım 2014/Sol 817).
Credit: NASA/JPL-Caltech/University of Arizona


Konum haritası 22 Mayıs 2017/Sol 1705).
Curiosity at Aeolis Mons
Curiosity keşif aracı (dikdörtgenin içinde) 13 Aralık 2014).
Jeoloji Haritası(11 Eylül 2014).
11 Eylül 2014

Galeri

Aşağıda Curiosity tarafından çekilmiş fotoğraflar yer almaktadır.

Curiosity'den "Mount Sharp"a bakış (20 Eylül 2012; (raw color).
(10 Mayıs 2015)
9 Eylül 2015
Mars'ta gün batımı (Şubat 2013)

Ayrıca bakınız

İleri düzey okuma