Altair BASIC

Altair BASIC
Geliştirici	Bill Gates, Paul Allen, Monte Davidoff
Programlama dili	Assembly
İşletim sistemi	Yok (Doğrudan donanım üzerinde çalışır)
Platform	Altair 8800
Tür	BASIC yorumlayıcısı
Lisans	Ticari (Proprietary)

Altair BASIC, 1975 yılında Bill Gates, Paul Allen ve Monte Davidoff tarafından MITS Altair 8800 mikrobilgisayarı için geliştirilmiş bir BASIC yorumlayıcısıdır. Dünyanın ilk kişisel bilgisayarı için yazılan ilk yüksek seviyeli programlama dili olma özelliğini taşır. Microsoft'un (o dönemki adıyla Micro-soft) dağıtılan ilk ürünüdür ve modern yazılım endüstrisinin temel taşı olarak kabul edilir.

Tarihçe ve Gelişim

Altair BASIC'in geliştirilme süreci, Gates ve Allen'ın Popular Electronics dergisinde Altair 8800'ü görmeleriyle başlamıştır. Donanımın geniş kitlelere ulaşması için makine dilinden daha basit bir arayüze ihtiyaç olduğunu fark eden ekip, sekiz haftalık bir süreçte yazılımı tamamlamıştır.

Yazılım, fiziksel bir Altair cihazı olmadan, PDP-10 ana bilgisayarı üzerinde çalışan bir Intel 8080 emülatörü aracılığıyla yazılmıştır. Monte Davidoff, yazılımın matematiksel hassasiyetini sağlayan kayan nokta (floating-point) aritmetik rutinlerini kodlayarak projeye kritik katkıda bulunmuştur.

50. Yıl Dönümü ve Kaynak Kod

Microsoft'un 50. kuruluş yılı olan 2025'te Bill Gates, kariyeri boyunca yazdığı "en havalı kod" olarak tanımladığı Altair BASIC'in 157 sayfalık orijinal kaynak kodunu kamuoyuyla paylaşmıştır. Gates, bu kodun herhangi bir hazır kütüphane olmaksızın, tamamen sıfırdan ve kısıtlı bellek koşullarında yazılmış olmasının tarihsel önemini vurgulamıştır.

Teknik Özellikler

Altair BASIC, programlama dünyasında birkaç teknik devrimi beraberinde getirmiştir:

Erişilebilirlik: Programlamayı makine dilinden uzaklaştırıp İngilizce benzeri bir yapıya kavuşturarak, bilgisayar kullanımını demokratikleştirmiştir.
Bellek Optimizasyonu: Sadece 4 KB ve 8 KB bellek kapasitelerinde çalışabilecek şekilde aşırı optimize edilmiştir.
Dağıtım Yöntemi: İlk sürümleri kağıt bant (paper tape) üzerine basılmış, daha sonra geniş kitlelere disket (floppy disk) yoluyla ulaştırılmıştır.

Etkileri ve Mirası

Altair BASIC'in başarısı, yazılımın donanımdan bağımsız bir ticari ürün olarak satılabileceğini kanıtlamıştır. Bu durum, Bill Gates'in 1976'da yazdığı ve yazılım korsanlığına karşı telif haklarını savunan "Hobilere Açık Mektup" bildirisine zemin hazırlamıştır. Ayrıca bu yazılım; C, Java ve Python gibi modern dillerin ve genel yazılım ekosisteminin gelişimine öncülük etmiştir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Bill Gates şimdiye kadar yazdığı "en havalı" kodu paylaştı, NTV Teknoloji, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Altair BASIC: Mikrobilgisayar Devriminin Temel Taşı, Askweb, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Dictionary: Altair BASIC, The Codest, Erişim Tarihi: 3 Şubat 2026.
Gates, Bill. "My Coolest Code: Altair BASIC", GatesNotes (2025).