Angry Birds
Angry Birds (Türkçe: Kızgın Kuşlar), Finlandiyalı oyun tasarımcısı Jaakko Iisalo tarafından yaratılan ve Sega'nın yan kuruluşu Rovio Entertainment'a ait olan bir video oyunu serisi ve medya imtiyazıdır. İmtiyaz, temel olarak yumurtalarını yeşil domuzlardan korumaya çalışan antropomorfik bir kuş sürüsünün etrafında şekillenir. 2009 yılında piyasaya sürülen ilk oyunun elde ettiği finansal başarının ardından marka, şirketin amiral gemisi haline gelmiş ve bulmaca, yarış, rol yapma (RPG) gibi farklı türlerde çok sayıda yan oyunla (spin-off) genişlemiştir. Video oyunlarının yanı sıra seri; televizyon dizileri, sinema filmleri, tema parkları, ticari ürünler ve oyuncakları kapsayan küresel bir markaya dönüşmüştür.
Tarihçe ve gelişim
Orijinal oyun, Rovio Entertainment'ın iflasın eşiğinde olduğu bir dönemde, tasarımcı Jaakko Iisalo'nun bir eskizi üzerinden kavramsallaştırıldı. Fizik tabanlı oynanış mekaniği inşa edildikten sonra 2009'da piyasaya sürülen oyun, Rovio'yu finansal olarak kurtardı. Ardından 2010 yılında Angry Birds Seasons ve 2011'de bir film işbirliği olan Angry Birds Rio piyasaya sürüldü. Domuzların perspektifinden oynanan ilk büyük yan oyun olan Bad Piggies 2012'de yayımlandı.
Ağustos 2023'te Sega, Rovio Entertainment'ı 776 milyon ABD doları karşılığında satın alma işlemini tamamladı. Bu satın alımın ardından serinin karakterleri, Sega'nın Sonic the Hedgehog ve Super Monkey Ball gibi oyunlarında çapraz promosyonlarla (crossover) yer almaya başladı.
Karakterler (genişletilmiş evren)
İlk oyundaki temel kadronun (Red, Chuck, Bomb, Matilda, The Blues, Hal, Terence, Bubbles) yanı sıra, medya imtiyazının büyümesiyle evrene yeni karakterler entegre edilmiştir.
- Silver: Film evreninde Chuck'ın kardeşi olarak konumlandırılırken, oyun evreninde domuzlar tarafından ormanda bulunup büyütülmüş gri-beyaz renkli zeki bir kuştur. 360 derece dönerek yaptığı sert düşüş saldırısı ile taş bloklarda etkilidir.
- Melody: Seriye sonradan eklenen üyelerdendir. Etrafındaki nesneleri kendine doğru çekme yeteneğine sahiptir.
- Leonard: Sürünün ilk domuz üyesidir. Çıkarcı bir yapısı vardır ve belirli durumlarda kuşlarla müttefik olur.
- Courtney ve Garry: Leonard'ın yardımcı domuzlarıdır. Teknolojik icatları ve maskot yetenekleriyle sürünün dinamiklerine katılırlar.
- Tony: Terence'ın kuzenidir. Fiziksel ve karakteristik olarak Terence'a benzer, Finlandiya'da yaşar.
- Ice Bird: Angry Birds Space oyununa özel bir karakterdir. Dokunduğu yapıları buza çevirerek diğer kuşlar için stratejik avantaj sağlar.
- Stella'nın Sürüsü: Angry Birds Stella serisinde detaylandırılan bu alt grupta; sanatçı ruhlu Willow, şakacı Poppy, sürünün en küçüğü Luca, zeki baykuş Dahila ve sonradan kendi domuz sürüsünü kurarak antagoniste dönüşen Gale bulunur.
- Kartallar ve Ejderhalar: Geçilemeyen bölümleri atlamak için kullanılan Yüce Kartal'ın (Mighty Eagle) yanı sıra, serinin farklı temalarında Uzay Kartalı, Yüce Ejderha ve sinema evreninde Yüce Kartal'ın eşi Zeta gibi varyantlar bulunur.
Video oyunları
Serinin ana oyunları, yan ürünleri ve beta/iptal edilmiş projeleri dahil olmak üzere toplam 120'den fazla yapımı bulunmaktadır. Bunlardan öne çıkanlar 1000080701.jpg görselindeki maddelere de bağlanacak şekilde şu şekildedir:
- Ana Seri: Angry Birds (2009), Angry Birds 2 (2015), Rovio Classics: AB.
- Tematik ve Fizik Tabanlı Yan Oyunlar: Angry Birds Seasons, Angry Birds Rio, Angry Birds Space, Angry Birds Friends, Angry Birds Star Wars I & II, Angry Birds Stella.
- Farklı Türlerdeki Yan Oyunlar: Bad Piggies (araç yapımı), Angry Birds Go! (yarış), Angry Birds Epic (RPG), Angry Birds Transformers (aksiyon/shoot 'em up), Angry Birds Fight! ve Angry Birds Blast! (eşleştirme/bulmaca).
- AR/VR ve Diğer Platformlar: Angry Birds VR: Isle of Pigs, The Angry Birds Movie 2 VR: Under Pressure, Angry Birds AR: Isle of Pigs, Angry Birds Reloaded.
Medya uyarlamaları
Televizyon ve dijital yayınlar
Oyun serisinin ilk medya uyarlaması, 13 Mart 2013'te yayınlanmaya başlayan animasyon dizisi Angry Birds Toons oldu. Bunu domuzların hayatına odaklanan Piggy Tales (2014) ve Angry Birds Stella (2014) takip etti. Daha sonraki yıllarda serinin gençlik ve çocukluk hallerini işleyen Angry Birds Blues (2017) ve Netflix üzerinden yayımlanan Angry Birds: Summer Madness (2022) projeleri hayata geçirildi. 2024 yılında ise Amazon Prime Video platformunda Angry Birds Mystery Island yayımlandı.
Sinema filmleri
- Angry Birds Film (2016): Sony Pictures tarafından dağıtılan ilk sinema filmidir. Karakterler ilk kez bu yapımda tamamen antropomorfik (kolları ve bacakları olan) bir tasarıma ve seslendirmeye kavuşmuştur. 73 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında 352 milyon dolar hasılat elde etmiştir.
- Angry Birds Filmi 2 (2019): Kuşlar ve domuzların ortak bir tehdide karşı ittifak kurduğu devam filmidir. Video oyunu uyarlamaları arasında eleştirel olarak en yüksek puan alan yapımlardan biri olmuştur.
- Angry Birds Filmi 3 (2026): Sega, Rovio ve DNEG Animation ortaklığında geliştirilen üçüncü filmdir. Filmin dağıtımını Paramount Pictures üstlenmiş olup 23 Aralık 2026'da vizyona girmesi planlanmaktadır.
Tema parkları ve ürünler
Angry Birds evreni, küresel olarak çeşitli eğlence merkezlerine ve lisanslı ürünlere dönüştürülmüştür. Finlandiya'daki Särkänniemi eğlence parkında resmi bir "Angry Birds Land" bulunmaktadır. Ayrıca İngiltere (Thorpe Park), Malezya ve Katar'da çeşitli Angry Birds aktivite parkları inşa edilmiştir.
Oyuncak sektöründe Mattel ve Lego gibi firmalarla işbirlikleri yapılmıştır. Özellikle Angry Birds Star Wars II ve Angry Birds Go! döneminde Hasbro tarafından üretilen, fiziksel oyuncakların dijital oyuna aktarılmasını sağlayan "Telepods" teknolojisi seride yoğun olarak kullanılmıştır.
