Kesme işareti

Kesme işareti ya da apostrof, bir noktalama işaretidir. Türkçede başlıca özel isimlerden sonra gelen ekleri ayırmada kullanılır.

Yazım

Noktalama işaretlerinin neredeyse tamamından sonra bir harf boşluğu kadar ara verilir. Kesme işareti ise ait olduğu kelimenin sağına bitişik olarak yazılır ve işaret ile sonra gelen ek arasında boşluk bırakılmaz:

Kullanımı

1. Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır.

a. Kişi adları, soyadları ve takma adlar:

Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan Ahmet, Çelik, Çiçek, Halit, Mehmet, Mesut, Murat, Özbek, Recep, Yiğit, Bosna-Hersek, Gaziantep, Kerkük, Sinop, Tokat, Zonguldak gibi özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işareti yazımda "kullanılır" ancak Ahmedi, Çeliği, Çiçeği, Halidi, Mehmedi, Mesudu, Muradı, Özbeği, Recebi, Yiğidi, Bosna-Herseği, Gaziantebi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı, Zonguldağı biçiminde son ses yumuşatılarak söylenir.

Özel adlar için yay ayraç (parantez) içinde bir açıklama yapıldığında, kesme işareti yay ayraçtan "önce" kullanılır:

b. Millet, boy, oymak adları:
c. Devlet adları:
ç. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar:

Tanrı, melek gibi mitolojik varlıklardan bahsederken eğer belirli bir varlıktan bahsedilmiyorsa (cins isim olarak kullanılıyorsa) ilk harf küçük yazılır ve sonra gelen ekler kesme işareti ile ayrılmaz:

d. Kıta, deniz, nehir, göl, dağ, boğaz, geçit, yayla; ülke, bölge, il, ilçe, köy, semt, bulvar, cadde, sokak vb. coğrafyayla ilgili yer adları:

Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır:

e. Gök bilimiyle ilgili adlar:
f. Saray, köşk, han, kale, köprü, anıt vb. adları:
g. Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri (tablo, heykel, müzik vb.) adları:
ğ. Kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge ve genelge adları:

Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır:

h. Hayvanlara verilen özel adlar:

2. Kişi adlarından sonra gelen saygı sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:

3. Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:

4. Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:

5. Şiirde seslerin ölçü dolayısıyla düştüğünü göstermek için kesme işareti kullanılır:

Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü m'ola sevdiğimin yurduna
İl yanmazken ben yanarım derdine
Engel aramızı açtı n'eyleyim (Karacaoğlan)

6. Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:

İstisnalar

Kurum, kuruluş, kurul ve işyeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:

Sonunda -ı/-i ve -sı/-si 3. tekil şahıs iyelik eki olan özel isimlere getirilen başka iyelik eklerinden sonra kesme işareti konmaz.

Özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk ekinden sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:

Özel adlar yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrıl­maz:

Sonunda nokta bulunan kısaltmalar ile üslü kısaltma ve rakamlar kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalardaki ekler, noktadan ve üs işaretinden sonra kelimenin ve üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:

Kaynakça

  1. ↑ Noktalama işaretleri 22 Ekim 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Türk Dil Kurumu. 1 Aralık 2014. <arşiv 3 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.>
  2. ↑ "God." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  3. ↑ "angel." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  4. 1 2 "Kesme İşareti (') Görevleri ve Kullanıldığı Yerler". DilBilgisi.net. 5 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Kasım 2025.

Ayrıca bakınız