Bolometre

Kozmik mikrodalga arka plan radyasyonunun ölçümü için örümcek ağı bolometresi

Bolometre, elektromanyetik radyasyonu, özellikle de kızılötesi (IR) ve mikrodalga bölgelerinde, tespit etmek amacıyla kullanılan bir termal dedektördür. Direnci sıcaklıkla değişen bir malzeme kullanılarak yapılan bolometreler, radyasyonun neden olduğu sıcaklık artışını elektriksel direnç değişimine çevirerek ölçüm yapar. 1880 yılında Amerikalı gökbilimci Samuel Pierpont Langley tarafından icat edilmiştir. İlk bolometreler, özellikle astronomide zayıf kızılötesi ışınımı tespit etmek için geliştirilmiştir.

Çalışma prensibi

Bolometreler, radyasyona duyarlı bir dirençli malzeme (örneğin yarıiletken, metal veya süperiletken) ve elektronik okuma devresi (ROIC) olmak üzere temel olarak iki ana bileşenden oluşur.

Cihaz, radyasyon soğurucu malzemenin elektriksel direncinin değişimini algılar. Gelen elektromanyetik radyasyon, dedektör malzemesinin sıcaklığını artırır; bu sıcaklık artışı, malzemenin elektriksel direncinde bir değişime yol açar. Bu direnç değişimi, bir Wheatstone köprüsü veya benzeri bir devre aracılığıyla ölçülerek radyasyonun şiddeti belirlenir.

Kullanılan malzemeler

Günümüzde bolometrelerde genellikle yarıiletken ve süperiletken malzemeler tercih edilmektedir. Özellikle vanadyum oksit (VOx), yüksek sıcaklıkla direnç değişim katsayısı (TCR) ve düşük gürültü seviyesi nedeniyle mikrobolometre uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca tungsten katkılı vanadyum oksit gibi yeni malzemeler de performans artırmak amacıyla geliştirilmiştir.

Uygulama alanları