Boncuk; cam, taş, sedef, inci, fildişi, boynuz, kemik, tahta, metal, plastik gibi maddelerden yapılan, genelde ip ya da tel geçmesi için ortası delik, çoğu yuvarlak ve renkli süs tanesi. Boncuk işinde kullanıldığı gibi, gerdanlık, bilezik, nazar boncuğu (mavi boncuk), tespih yapımında da kullanılır. Yazma kenarına boncuk oyası olarak işlenir.
100.000 yaşına tarihlenen Nassarius cinsinden deniz salyangozu kabuğunun en eski kuyumculuk örneği olduğu belirtiliyor.
Türk dillerinde ortak kullanılır ve boncuk tanesi ya da gerdanlık anlamına da gelebilir: Azerice muncuq (eski yazı: мунҹуг), Türkmence monjuk (okunuşu: mōncuḳ), Özbekçe munçåḳ, Uygurca monçaḳ, Kırım Tatarcası monçaq, moşaq, Kırgızca мончок monçok, Kazakça моншақ monşaḳ, Nogayca моншак monşaḳ, Şorca мунчуқ munçuḳ. Türk dillerinden Rusçaya бунчук bunçuk biçiminde geçmiştir.
Kolombiya'daki Emberá-Katío Kızılderilileri 10 familyadan 34 kadar bitki türünün tohumunu kullanır.
