Carl Correns

Carl Correns
DoğumCarl Erich Franz Joseph Correns
19 Eylül 1864(1864-09-19)
Münih, Bavyera Krallığı
Ölüm14 Şubat 1933 (68 yaşında)
Berlin, Almanya
MilliyetAlman
EğitimMünih Ludwig Maximilian Üniversitesi
EvlilikElisabeth Widmer
Çocuk(lar)3
ÖdüllerDarwin Madalyası
Kariyeri
DallarıBotanik, genetik
Çalıştığı kurumlarTübingen Üniversitesi
Kaiser Wilhelm Biyoloji Enstitüsü
Leipzig Üniversitesi
Münster Üniversitesi
Berlin Humboldt Üniversitesi
Doktora
danışmanı		Carl Nägeli

Carl Erich Correns (19 Eylül 1864, Münih 14 Şubat 1933, Berlin), Alman botanikçi ve genetikçi. Kalıtım bilimine yaptığı katkılarla tanınan Correns, kalıtımın temel ilkelerini, Hugo de Vries ile birbirlerinden bağımsız olarak aynı dönemde ortaya koymasıyla tanınır. Ayrıca, bu ilkelerin daha önce Gregor Mendel tarafından yayımlanmış bir çalışmada ortaya konulduğunu belirleyerek Mendel'in çalışmalarının yeniden tanınmasında önemli rol oynadı.

İlk yılları ve eğitimi

Carl Erich Franz Joseph Correns, 19 Eylül 1864'te Bavyera Krallığı'nın başkenti Münih'te doğdu. Küçük yaşta yetim kalan Correns, İsviçre'de bir teyzesi tarafından büyütüldü.1885'te Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi'ne girdi. Oradayken İsviçreli botanikçi Carl Nägeli tarafından botanik okumaya teşvik edildi. Münih ve Graz Üniversitelerinde botanik, kimya ve fizik okudu ve 1889'da Hamburg Üniversitesi'nden Carl Wilhelm von Nägeli'nin danışmanlığında, alg hücre duvarlarının kalınlaşması üzerine yazdığı tezle doktorasını aldı. Tezini tamamladıktan sonra, Tübingen Üniversitesi'nde öğretim görevlisi oldu ve 1913'te Berlin-Dahlem'de yeni kurulan Kaiser Wilhelm Biyoloji Enstitüsü'nün ilk müdürü oldu.

Kariyeri ve çalışmaları

1892'de Tübingen Üniversitesi'nde botanik alanında privatdozent olarak görev yapmaya başlayan Correns, 1894'te üniversitenin Botanik Bahçesi'nde bitki melezlemeleri üzerine çalışmalar yürütmeye başladı. Hugo de Vries'in aynı dönemde gerçekleştirdiği çalışmalarla paralel olarak yürüttüğü bu araştırmalar, Mendel yasalarının yeniden keşfedilmesine ve bilim dünyasında kabul görmesine katkı sağladı. Correns, hem Charles Darwin'e hem de Mendel'e atıfta bulunan ve genetiğin Darwin'in fikirleriyle olan ilişkisini kabul eden ilk makalesini 25 Ocak 1900'de yayınladı. Correns, "G. Mendel'in Irksal Melezlerin Yavrularının Davranışına İlişkin Yasası" başlıklı makalesinde, Mendel'in sonuçlarını 'ayrışma yasası' olarak yeniden ifade etti ve yeni bir 'bağımsız dağılım yasası' ortaya koydu.

Kromozomal kalıtımla açıklanabilen Mendel'in kalıtım yasalarını yeniden keşfettikten sonra, yaprak renginin alacalı (yeşil ve beyaz benekli) olması durumunda Mendel yasalarına aykırı görünen örnekleri araştırmak için Mirabilis jalapa (akşamsefası) bitkisiyle deneyler yaptı. Correns, Mendel kalıtımına göre belirlenen özelliklerin ebeveynin cinsiyetinden bağımsız davrandığını, ancak yaprak renginin büyük ölçüde hangi ebeveynin hangi özelliğe sahip olduğuna bağlı olduğunu ortaya koydu. Örneğin, beyaz bir daldaki yumurta hücresinin başka bir beyaz alandan alınan polenle döllenmesi, çekinik bir gen için beklenen sonuç olan beyaz yavruların oluşmasına yol açtı. Benzer şekilde, yeşil polenin yeşil tepecik üzerinde kullanılması sonucunda tüm yavruların yeşil olması, baskın bir genin kalıtımında beklenen sonucu verdi. Buna karşılık, yeşil polenin beyaz tepeciği döllemesi durumunda yavruların tamamı beyaz olurken, ebeveynlerin cinsiyetleri tersine çevrildiğinde, yani yeşil bir tepeciğin beyaz polenle döllenmesi durumunda, yavruların tamamı yeşil oldu.

Bu Mendelci olmayan kalıtım modeli daha sonra, kloroplast ribozomunun düzgün biçimde oluşması için gerekli olan küçük bir proteini kodlayan iojap adlı bir genle ilişkilendirilmiştir. iojap geni Mendel kurallarına uygun biçimde ayrışmasına rağmen, anne birey homozigot çekinik olduğunda ilgili protein üretilemez. Bunun sonucunda kloroplast ribozomları oluşamaz ve ribozomlar organel içine aktarılamadığı için plastit işlevsiz hâle gelir. Yavrular işlevsel iojap kopyalarına sahip olabilse de, kapalı tohumlu bitkilerin çoğunda kloroplastların yalnızca anne bireyden aktarılması nedeniyle bu kloroplastlar önceki nesilde işlevsiz hâle gelmiş olur. Bu nedenle yavrular, iojap geninin işlevsel kopyalarını taşısalar dahi beyaz yapraklı bitkiler olarak gelişir. Tersine, eğer beyaz bir baba işlevsel kloroplastlara sahip yeşil bir anneyle eşleştirilirse, yavrular yalnızca işlevsel kloroplastları miras alacak ve dolayısıyla yeşil olacaktır. 1909 tarihli makalesinde, yaprak rengindeki çeşitliliği sitoplazmik kalıtımın ilk kesin örneği olarak ortaya koymuştur.

1902'de Leipzig Üniversitesi'ne doçent olarak atanan Correns, 1909'da Münster Üniversitesi'nde profesör oldu ve burada Botanik Bahçesi'nin yöneticiliğini de üstlendi. 1914'ten itibaren Berlin-Dahlem'deki Kaiser Wilhelm Biyoloji Enstitüsü'nün ilk direktörü olarak görev yaptı. Bunun yanı sıra Berlin Üniversitesi'nde fahri profesör olarak görev aldı. 1922–1927 yılları arasında Kaiser Wilhelm Cemiyeti Senatosunun üyeliği yaptı.

Üyelikleri ve aldığı ödüller

Carl Correns, eşi Elizabeth ve kızı Anna Eva Correns'in Berlin'de bulunan mezarı

1925'te Leopoldina Bilimler Akademisi üyeliğine seçilen Correns'e, 1932'de Britanya Kraliyet Cemiyeti tarafından Darwin Madalyası verildi. Aynı yıl Kaiser Wilhelm Cemiyeti'nin Harnack Madalyası ile Bilim ve Sanat için Bavyera Maximilian Nişanı'na layık görüldü. 1923'ten itibaren Göttingen Bilimler Akademisi'nin muhabir üyesi, 1925'ten itibaren ise yabancı üyesi; 1924'ten itibaren de Bavyera Bilimler ve Beşeri Bilimler Akademisi'nin üyesiydi. 1929 yılında Accademia Nazionale dei Lincei tarafından yabancı üye olarak kabul edildi.

Özel hayatı ve ölümü

1892'de ipek üreticisi Hans Jakob Widmer'in (1819-79) kızı ve doktora danışmanı Carl Wilhelm von Nägeli'nin yeğeni olan botanikçi Elisabeth Widmer (1862-1952) ile evlendi. Mineralog Carl Wilhelm Correns (1893-1980), kimyager ve politikacı Erich Correns (1896-1981) ve doktor Anna-Eva Correns adında üç çocukları oldu. Carl Erich Correns, 14 Şubat 1933'te Almanya'nın Berlin şehrinde 68 yaşında öldü.

Kaynakça

  1. ↑ Rheinberger, Hans-Jörg (2015-01-01). "Re-discovering Mendel: The Case of Carl Correns". Science & Education. 24 (1): 51–60. doi:10.1007/s11191-013-9665-7. ISSN 1573-1901.
  2. ↑ "Carl Erich Correns - Mendelian Genetics, Genetics Research & Plant Breeding". Encyclopædia Britannica (İngilizce). 25 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2026-09-04.
  3. ↑ Carr, Steven M. (2021). "Carl Correns". Memorial University of Newfoundland. 25 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2026-09-04.
  4. ↑ "Carl Erich Correns". Leibniz-Institut (IPK) (Almanca). 6 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2026-09-04.
  5. ↑ Rheinberger, Hans-Jörg (2000-12-01). "Mendelian inheritance in Germany between 1900 and 1910. The case of Carl Correns (1864–1933)". Comptes Rendus de l'Académie des Sciences - Series III - Sciences de la Vie (İngilizce). 323 (12): 1089–1096. doi:10.1016/S0764-4469(00)01267-12026-09-05.
  6. ↑ Correns, C. (1950). "G. Mendel's law concerning the behavior of progeny of varietal hybrids". Genetics. 35 (5 2): 33–41. ISSN 0016-6731. PMID 147737802026-09-05.
  7. ↑ Stern, Curt (1966-06-04). The Origin of Genetics: A Mendel Source Book. W H Freeman & Co. ISBN 978-0-7167-0655-7.
  8. ↑ Hagemann, R (2000-11-01). "Erwin Baur or Carl Correns: who really created the theory of plastid inheritance?". Journal of Heredity. 91 (6): 435–440. doi:10.1093/jhered/91.6.435. ISSN 0022-1503.
  9. ↑ "Non-nuclear Genes and Their Inheritance | Learn Science at Scitable". Nature (İngilizce). 2008. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  10. ↑ Camus, M. Florencia; Alexander-Lawrie, Bridie; Sharbrough, Joel; Hurst, Gregory D. D. (2022). "Inheritance through the cytoplasm". Heredity (İngilizce). Nature Publishing Group. 129 (1): 31–43. doi:10.1038/s41437-022-00540-2. ISSN 1365-2540.
  11. ↑ Chung, Kin Pan (2025-05-01). "Cytoplasmic inheritance: The transmission of plastid and mitochondrial genomes across cells and generations". Plant Physiology. 198 (1): kiaf168. doi:10.1093/plphys/kiaf168. ISSN 0032-0889.
  12. ↑ "Botany online: Classic Genetics - Mendel's Laws - Linkage Groups - Non-Mendelian Inheritance". www-archiv.fdm.uni-hamburg.de. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  13. 1 2 Tübingen, MUT Museum der Universität. "Bedeutende Forscher - MUT Tübingen". www.unimuseum.uni-tuebingen.de (Almanca). Erişim tarihi: 2026-09-05.
  14. ↑ Münster, Universität Münster, Universitäts-und Landesbibliothek. "Sammlung Carl Correns". www.ulb.uni-muenster.de (Almanca). Erişim tarihi: 2026-09-05.
  15. ↑ "Royal Society Medallists". Nature (İngilizce). Nature Publishing Group. 130 (3289): 730–730. 1932-11-01. doi:10.1038/130730b0. ISSN 1476-4687.
  16. ↑ "Correns Carl - Detailseite - LEO-BW". www.leo-bw.de. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  17. ↑ "Carl Correns: Direktor des Kaiser-Wilhelm-Instituts für Biologie, Berlin". badw.de. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  18. ↑ "Correns, Carl | Accademia Dei Lincei". www.lincei.it. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  19. ↑ Biographie, Deutsche. "Correns, Carl - Deutsche Biographie". www.deutsche-biographie.de (Almanca). Bayerische Staatsbibliothek. Erişim tarihi: 2026-09-05.
  20. ↑ Macrakis, Kristie (1993). Surviving the Swastika: Scientific Research in Nazi Germany (İngilizce). Oxford University Press. s. 112. ISBN 978-0-19-507010-1.