Chiliques

Chiliques
Laguna Miscanti’den Chiliques Yanardağı
Yükseklik5.778 m (18.957 ft)
Koordinatlar23°35′00″G 67°42′00″B / 23.58333°G 67.70000°B / -23.58333; -67.70000
ÜlkeŞili
SıradağAnd Dağları
Jeoloji
Dağ türüStratovolkan
Son patlamaBilinmiyor
Şili üzerinde Chiliques
Chiliques
Chiliques
Chiliques — Şili içindeki konumu

Chiliques, Şili'nin Antofagasta bölgesinde bulunan bir stratovolkandır. Zirvesindeki yaklaşık 500 metre genişliğinde kraterde iki göl bulunur. Bunlardan biri kraterin kuzey, diğeri doğu-güneydoğu kesimindedir.

Yanardağ andezit ile dasit arasında değişen kayaçlardan oluşur; ana volkanik koninin oluşumu sırasında püsküren andezitler piroksen içerir. Tumisa, Leija ve Cordón de Puntas Negras ile kuzeybatı doğrultusunda bir yanardağ dizisi oluşturur. İlk oluşan bölümü blok lav alanıdır; bu alan ana yanardağın kuzeydoğusunda 6,5 kilometreye kadar uzanarak hâlâ yüzeylenir. Daha sonra 10 kilometreye ulaşan lav akıntıları stratovolkanı oluşturmuştur. Bunların üzeri, zirve krateri çevresinde 16,26 kilometrekarelik alan kaplayan ve uzunlukları beş kilometreye kadar çıkan daha kısa lav akıntılarıyla örtülmüştür.

Kuzeydoğudaki Cerro Overo maarı bazen Chiliques etkinliğinin son evresi sayılır; iki merkez benzer kimyasal bileşimli kayaçlar püskürtmüştür. Ancak sonraki araştırmalar aralarında bağlantı bulunmadığını öne sürmüştür. Tarihsel etkinlik kanıtı yoktur.

Chiliques, yıllar boyunca ASTER uydu görüntüleriyle izlenmiştir. 2002 görüntülerinde, zaman zaman 15 °C'lik fark oluşturan bir sıcaklık anomalisi saptanmıştır. Bu durum krater göllerindeki ısıl olayları veya fümerol etkinliğini yansıtabilse de her iki yorumu destekleyen kanıtlar da kesin değildir. Bazı anomaliler kraterde, bazıları üst yamaçlarda gözlenmiştir. Anomali yalnızca birkaç ay sürmüştür. Daha sonra kratere yapılan seferde püskürme veya gölde olağan dışı sıcaklık kanıtı bulunmamıştır. Gelecekteki püskürmelerin muhtemelen yakın çevreyi etkileyecek lav akıntıları biçiminde olması beklenmekte, daha büyük püskürmeler Huaytiquina Geçidi ve Socaire çevresindeki yolları etkileyebileceği düşünülmektedir.

Bölgedeki manyetotellürik incelemeler, Chiliques, Cordón de Puntas Negras ve Láscar arasında yer altında yüksek iletkenlikli bir yapı bulunduğunu göstermiştir. Güney ucunda altı kilometre derinliğe ulaşan bu alan, yer altındaki magmayı temsil ediyor olabilir. Laguna Lejia yanardağın kuzeyindedir; diğer kesimlerden gelen sular Salar de Atacama'ya boşalır. Yanardağ bu kapalı havzanın su bölümü çizgisinin parçasıdır.

Dağa çıkan eski bir tırmanma rotası bulunur. Dik yamaçlar ve yükseklik dışında önemli bir güçlük içermez. Batıdaki Socaire kasabası açısından dağın kültürel önemi vardır. Socaire'nin suyunun kaynağı sayılı. Tumisa, Lausa, Ipira ve Miñiques ile birlikte kozmolojik bir tasvirin parçasıdır. Socaire'den bakıldığında, kasabanın önemli azizlerinden Bartolomeus'un yortu gününde güneş Chiliques'in ardından doğar.

Dağda çanak çömlekler, taş bir oda ve zirve alanında elips biçimli bir yapı bulunmuştur. Daha aşağıda platformlar ve taş yapılar, daha da aşağıda bir İnka tambosu vardır. Bu tür arkeolojik alanlar Şili dağlarında yaygındır ve Licancabur ile Cerro Quimal başka örneklerdir.

Kaynakça

  1. 1 2 3 4 Moyano, Ricardo; Uribe, Carlos (2012). "El volcán Chiliques y el 'morar-en-elmundo' de una comunidad atacameña del norte de Chile". Estudios Atacameños, 43. ss. 187-208. doi:10.4067/S0718-10432012000100010 Özgürce erişilebilir. ISSN 0718-1043.
  2. 1 2 3 Pieri, D; Abrams, M (15 Temmuz 2004). "ASTER watches the world's volcanoes: a new paradigm for volcanological observations from orbit". Journal of Volcanology and Geothermal Research. Volcanic Observations from Space: New Results from the EOS Satellite Instruments. 135 (1–2). ss. 24-26. Bibcode:2004JVGR..135...13P. doi:10.1016/j.jvolgeores.2003.12.018.
  3. 1 2 Ureta, Gabriel. "Caracterización geológica y geoquímica del maar Cerro Overo, Andes Centrales" (PDF). biblioserver.sernageomin.cl (İspanyolca). SERNAGEOMIN. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
  4. ↑ Zeil, Werner (December 1964). "Die Verbreitung des jungen Vulkanismus in der Hochkordillere Nordchiles". Geologische Rundschau (Almanca). 53 (2). s. 750. Bibcode:1964GeoRu..53..731Z. doi:10.1007/BF02054561. ISSN 0016-7835.
  5. 1 2 Amigo, Álvaro R.; Bertin, Daniel U.; Orozco, Gabriel L. (2012). Peligros volcánicos de la Zona Norte de Chile (PDF). Carta geológica de Chile: Serie Geología Ambiental (İspanyolca). 17. SERVICIO NACIONAL DE GEOLOGÍA Y MINERÍA. ss. 18-19. ISSN 0717-7305. 29 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2021.
  6. 1 2 3 Jay, J. A.; Welch, M.; Pritchard, M. E.; Mares, P. J.; Mnich, M. E.; Melkonian, A. K.; Aguilera, F.; Naranjo, J. A.; Sunagua, M. (4 Mart 2013). "Volcanic hotspots of the central and southern Andes as seen from space by ASTER and MODVOLC between the years 2000 and 2010". Geological Society, London, Special Publications (İngilizce). 380 (1). ss. 162-179. Bibcode:2013GSLSP.380..161J. doi:10.1144/SP380.1. ISSN 0305-8719.
  7. ↑ Díaz, Daniel; Brasse, Heinrich; Ticona, Faustino (March 2012). "Conductivity distribution beneath Lascar volcano (Northern Chile) and the Puna, inferred from magnetotelluric data". Journal of Volcanology and Geothermal Research. Cilt 217. ss. 27-28. Bibcode:2012JVGR..217...21D. doi:10.1016/j.jvolgeores.2011.12.007. hdl:10533/238024 Özgürce erişilebilir.
  8. ↑ Muñoz-Pedreros, Andrés; Ríos, Patricio De los; Möller, Patricia (2013). "Zooplankton in Laguna Lejía, a high-altitude Andean shallow lake of the Puna in northern Chile" (PDF). Crustaceana. 86 (13–14). ss. 1634-1643. doi:10.1163/15685403-00003265. ISSN 1568-5403.
  9. ↑ Muñoz, Santiago (1894). Jeografía descriptiva de las provincias de Atacama i Antofagasta (İspanyolca). Santiago de Chile : Impr. Gutenberg. ss. 27.
  10. 1 2 Moyano, Ricardo (January 2011). "Sub-tropical astronomy in the southern Andes: the ceque system in Socaire, Atacama, northern Chile". Proceedings of the International Astronomical Union. 7 (S278). ss. 93-103. doi:10.1017/s1743921311012518 Özgürce erişilebilir. ISSN 1743-9221.

Dış bağlantılar