Coffea canephora

Coffea canephora
Korunma durumu
Değerlendirilmedi (IUCN 3.1)
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Plantae
Şube: Tracheophyta
Sınıf: Magnoliopsida
Takım: Gentianales
Familya: Rubiaceae
Cins: Coffea
Tür: C. canephora
İkili adlandırma
Coffea canephora

Coffea canephora, Coffea cinsine bağlı bir bitki türüdür.

Köken ve Tarihçe

Coffea canephora, yerli olarak esasen Batı ve Orta Afrika'nın Sahra altı ormanlarına (özellikle Gine, Liberya, Uganda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti) özgü bir kahve türüdür. 19. yüzyılın sonlarında ticari olarak tanımlanmış ve Arabica türüne kıyasla hastalıklara karşı gösterdiği yüksek direnç nedeniyle dünya genelinde hızla yaygınlaşmıştır. Özellikle 20. yüzyılın başlarında Güneydoğu Asya'ya (özellikle Vietnam) getirilmesiyle küresel kahve ticaretindeki payı büyük ölçüde artmıştır.

Tarımsal ve Botanik Özellikler

Canephora bitkisi, Coffea arabica'ya kıyasla daha düşük rakımlarda (deniz seviyesinden yaklaşık 800 metreye kadar) ve daha yüksek sıcaklıklarda (22 °C - 26 °C) rahatlıkla yetişebilir. Sığ kök yapısına sahip olmasına rağmen, ağaç yapısı oldukça güçlüdür ve daha yüksek nem oranlarına dayanıklıdır. Meyvelerinin olgunlaşma süresi yaklaşık 10-11 ay sürer ve Arabica'ya göre ağaç başına çok daha yüksek verim (rekolte) sağlar.

Zararlılara Direnç ve Kimyasal Yapı

Türe adını veren "Robusta" ifadesi, bitkinin hastalıklara ve zararlılara karşı gösterdiği "sağlam" (robust) dirençten gelir. Bu direncin temel sebebi, çekirdeklerindeki yüksek kafein ve klorojenik asit oranıdır. Arabica'da kafein oranı %1.2 - %1.5 arasındayken, Coffea canephora'da bu oran %2.2 - %2.7 seviyelerindedir. Yüksek kafein, bitki için doğal bir böcek ilacı (pestisit) işlevi görür. Yaprak pası hastalığına (Hemileia vastatrix) karşı da son derece dayanıklıdır.

Kimyasal Karşılaştırma

Coffea canephora ve Coffea arabica Karşılaştırması
ÖzellikCoffea canephora (Robusta)Coffea arabica
Kafein Oranı%2.2 - %2.7%1.2 - %1.5
Klorojenik Asit%7 - %10%5.5 - %8
Lipid (Yağ) Oranı%10 - %11%15 - %17
Şeker Oranı%3 - %7%6 - %9
Kromozom SayısıDiploit (2n=22)Tetraploit (4n=44)

Tat Profili ve Ticari Kullanım

Düşük şeker ve yüksek kafein/klorojenik asit içeriği nedeniyle, Coffea canephora çekirdekleri fincanda daha gövdeli, odunsu, topraksı ve acımtırak bir tat profili sunar. Asiditesi oldukça düşüktür ancak kreması (espresso köpüğü) Arabica'ya göre çok daha yoğun ve kalıcıdır. Bu nedenle dünya genelinde özellikle hazır kahve (granül kahve) üretiminde, ticari espresso harmanlarında (blends) gövde ve krema artırmak amacıyla sıklıkla tercih edilir. Günümüzde dünya kahve üretiminin yaklaşık %40'ını oluşturmaktadır ve en büyük üreticisi Vietnam'dır.

Kaynakça

  1. ↑ "GBIF". 10 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2024.
  2. ↑ Vannithamby, Rath; Soong, Anthony C. K., (Ed.) (2020). 5G verticals: customising applications, technologies and deployment techniques. First edition. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc. ISBN 978-1-119-51485-5.
  3. ↑ Belitz, H.-D.; Grosch, W.; Schieberle, Peter (2009). Food chemistry. 4th rev. and extended ed. Berlin: Springer. ISBN 978-3-540-69933-0.

Dış bağlantılar