Cyinda

Cyinda
Kyinda

Yunanca: Κὐινδα
Cyinda Kyinda Türkiye haritasındaki konumu
Konum	???,  Türkiye
Bölge	Kilikya
Tür	Yerleşim yeri
Sit ayrıntıları
Cyinda antik kent, kale, arkeolojik sit ülkesi Türkiye  tarihi bölge Kilikya

Cyinda veya Kyinda (Yunanca: Κὐινδα), Anadolu’nun güneyinde, antik Kilikya bölgesinde yer aldığı düşünülen bir antik kenttir.

Batı Kilikya sınırları içerisinde bulunan şehir, özellikle Kardiyalı Eumenes ile diğer generaller arasındaki savaşlar sırasında stratejik bir "hazine kenti" olarak ün kazanmıştır. Kent, Asya’nın iç kesimlerinden toplanan ganimetlerin Makedonya’ya sevk edilmeden önce biriktirildiği ana toplama noktası ve güvenli bir depo işlevi görmüştür. Antigonos Monophtalmos ve oğlu Demetrios Poliorketes tarafından farklı dönemlerde şehirden devasa miktarlarda servet çekilmesine rağmen, bu müstahkem kalenin hazine stoklarını korumaya devam ettiği bilinmektedir. MÖ. 4. ve 3. yüzyıllarda "Cyinda Altını" tabiri, antik dünyada zenginliğin ve finansal gücün küresel bir simgesi haline gelmiştir. MÖ. 324 baharında Krateros, 10.000 gaziyi Makedonya’ya geri götürmekle görevlendirilmiş, ancak kralın MÖ. 323’teki ani ölümü planları değiştirmiştir. Krateros, hazineyi korumak üzere askerlerini Antigenis komutasında Cyinda’da bırakmıştır.

Pers İmparatorluğu döneminde Cyinda; Sardis ve Susa gibi merkezlerle birlikte imparatorluğun ana hazine merkezlerinden biri olarak hizmet vermiştir. Pers satraplarının yerel gelirleri kendi idareleri için kullandığı dönemlerde dahi, "Büyük Kral"ın doğrudan Sardes, Susa ve Cyinda’daki ana rezervlerden beslendiği varsayılmaktadır. Plutarkhos’un aktardığına göre, Antigonos Monophthalmos’tan kaçarken Kilikya dağlarına sığınan Eumenes, askerlerinin maaşlarını ödeyebilmek için Cyinda hazinesinden 500 talent çekmiştir.

Cyinda’nın kesin lokasyonu günümüzde hâlâ netlik kazanmamış bir araştırma konusudur. Geçmişte yapılan çalışmalarda hatalı bir şekilde Anavarza (Anazarbus) ile özdeşleştirilmiş olsa da, modern arkeoloji ve epigrafi çalışmaları bu görüşü terk etmiştir. Bazı uzmanlar, Cyinda’nın MÖ. 7.yüzyılda Asurlular döneminde (özellikle Esarhaddon devrinde) benzer bir lojistik ve askeri rol üstlenen Kundi kalesi ile aynı yer olabileceği üzerinde durmaktadır. Şehir, yüksek ihtimalle Soli (günümüz Mezitli) limanının kuzeyindeki dağlık hinterlandda, savunmaya elverişli sarp bir noktada konumlanmaktaydı. Bu doğrultuda, Toros Dağları’nın doğu uzantılarında yer alan Karasis Kalesi (Kozan), Cyinda olması muhtemel adaylar arasında öne çıkmaktadır.

1994 yılında, yaklaşık 1000 metre rakımlı sarp bir sırt üzerinde keşfedilen bu kale, "Yukarı Kale" ve "Aşağı Kale"den oluşan devasa bir yapı kompleksidir. 2004 yılından itibaren İstanbul Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün katılımıyla sistematik olarak incelenmeye başlanan alanda, yer yer 15 metre yüksekliğe ulaşan sur duvarları gün ışığına çıkarılmıştır. Bu kadar görkemli bir tahkimatın yüzyıllar boyunca bilim dünyasının dikkatinden kaçmış olması şaşırtıcıdır.

Kalenin kimliğine dair en somut kanıt, surlar üzerinde bulunan bir fil kabartmasıdır. Fil, I. Seleukos ve ardıllarının hem arması hem de ordularının en korkulan silahı olan savaş fillerini simgelemektedir. Karasis’in stratejik olarak son derece sapa ve ulaşımı zor bir noktada, ihtiyaç duyulandan çok daha büyük ve korunaklı inşa edilmiş olması, buranın sıradan bir garnizon değil, imparatorluğun en kıymetli varlıklarını koruyan "özel bir kasa" olduğu ihtimalini güçlendirmektedir.

Kaynakça

• R.H. Simpson, "A Note on Cyinda", Historia 6 (1957): 503-04 .
• J.D. Bing, "A Further Note on Cyinda/"Kundi", Historia 22 (1973): 346-350 .

Kaynakça