Ebe

Hamilelik sırasında ultrason muayenesi

Ebe, gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde bakım, destek ve danışmanlık sunan; yenidoğan'ın bakımında da görev alan bir sağlık mesleği mensubudur. Mesleğin uygulama alanı ebelik olarak adlandırılır.

Uluslararası Ebeler Konfederasyonunun tanımına göre ebe, bulunduğu ülkede tanınan bir ebelik eğitim programını tamamlamış, mesleği icra etmek için gerekli kayıt veya yasal yetkilendirme koşullarını karşılamış ve mesleki yeterliliğini gösterebilen kişidir.

Görev ve sorumlulukları

Ebelerin görevleri arasında gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemde bakım sağlamak; doğumları mesleki sorumlulukları kapsamında yürütmek ve yenidoğan'ın bakımını üstlenmek bulunur. Bu bakım, koruyucu uygulamaları, anne veya bebekte gelişen komplikasyonların tanınmasını, gerektiğinde hekim veya diğer uygun sağlık hizmetlerine başvurulmasını ve acil önlemlerin alınmasını kapsar.

Ebeler ayrıca gebelik eğitimi, ebeveynliğe hazırlık ve cinsel sağlık ile üreme sağlığı konularında danışmanlık ve eğitim verebilir. Hizmetler evde, toplum içinde, hastanede, klinikte veya başka bir sağlık kuruluşunda sunulabilir.

Sağlık hizmetlerindeki yeri

Dünya Sağlık Örgütü, uygun eğitim almış, mesleki düzenlemeye tabi ve yetkilendirilmiş ebelerin sunduğu bakımın sağlık hizmetlerinin niteliğinin iyileştirilmesine katkıda bulunduğunu belirtmektedir. Ebelik hizmetleri, gebelik öncesinden başlayarak gebelik, doğum, doğum sonrası dönem ve yenidoğan'ın yaşamının ilk haftalarına uzanan bir bakım sürekliliği içinde ele alınır.

Türkiye'de ebelik

Türkiye'de ebelerin görev, yetki ve sorumlulukları, 3 Aralık 2024 tarihli ve 32741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ebelik Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Yönetmelik; gebelik öncesi dönem, gebelik, doğum, doğum sonrası dönem, yenidoğan ve çocuk sağlığı ile üreme sağlığına ilişkin ebelik uygulamalarını kapsar.

Eğitim

Türkiye'de ebelik lisans eğitimi üniversitelerde verilmektedir. Yükseköğretim Kurulunun yayımladığı Ebelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (EBE-UÇEP-2025), lisans programlarının güncellenmesine ve mezunların kazanması beklenen asgari bilgi, beceri ve tutumların tanımlanmasına yönelik bir çerçeve sunar.

Görev ve yetkiler

Ebelik Yönetmeliği'ne göre ebeler, gebelik öncesi danışmanlık ve gebelik izlemi yapar; normal doğumları ilgili mevzuat çerçevesinde kendi sorumluluklarında gerçekleştirir. Doğum sonrası anne ve yenidoğan bakımında, emzirme eğitiminde ve çocuk sağlığı izlemlerinde görev alırlar. Riskli durumları belirleyerek ilgili hekime haber verir veya gerekli koşullarda sevk sürecini başlatırlar.

Ebeler ayrıca üreme sağlığı, doğurganlığın düzenlenmesi, bağışıklama ve sağlık taramalarına ilişkin eğitim, danışmanlık ve koruyucu sağlık hizmetlerinde görev alır. Bazı uygulamalar için ayrıca yetki belgesi gerekir.

Çalışma alanları

Ebeler, kamu hastaneleri, üniversite hastaneleri ve özel hastanelerin meslekleriyle ilgili birimlerinde çalışabilir. Aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve sağlık evleri de çalışma alanları arasındadır.

Tarihçe

Türkiye'de ebelik hizmetleri Osmanlı döneminden günümüze kadar anne ve çocuk sağlığı hizmetlerinin temel unsurlarından biri olmuştur. Cumhuriyet'in ilk yıllarında ülkede görev yapan sağlık personeli arasında ebeler de yer almakta olup, Sağlık Bakanlığı kayıtlarına göre 1923 yılında Türkiye'de 136 ebe görev yapmaktaydı. Cumhuriyet döneminde sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması ve anne-bebek ölümlerinin azaltılmasına yönelik politikalar kapsamında ebe eğitiminin geliştirilmesine önem verilmiştir. Günümüzde ebelik eğitimi lisans düzeyinde sürdürülmekte ve meslek ulusal çekirdek eğitim programları ile standartlaştırılmaktadır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. 1 2 3 4 "International Definition and Scope of Practice of the Midwife" (İngilizce). International Confederation of Midwives. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.
  2. ↑ "Midwifery education and care" (İngilizce). World Health Organization. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.
  3. 1 2 3 "Ebelik Yönetmeliği". Resmî Gazete. T.C. Sağlık Bakanlığı. 3 Aralık 2024. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.
  4. ↑ "Ebelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (EBE-UÇEP-2025)" (PDF). Yükseköğretim Kurulu. 2025. s. 4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.
  5. ↑ "Ebelik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (EBE-UÇEP-2025)" (PDF). Yükseköğretim Kurulu. 2025. s. 4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.
  6. ↑ "Tarihçe". T.C. Sağlık Bakanlığı. Erişim tarihi: 3 Kasım 2026.

Dış bağlantılar

Taslak madde  Bu madde bir taslaktır. Bu maddeyi geliştirerek veya özelleştirilmiş taslak şablonlarından birini koyarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.