Efemeris

Efemeris ya da gök günlüğü (çoğul: ephemerides; Latince ephemeris'ten ("günlük"), Yunanca ἐφημερίς, Ephemeris, "günlük, takvim") astronomi ve göksel navigasyonda belirli bir zaman aralığında astronomik nesnelerin ve yapay uyduların gökyüzünde doğal olarak oluşan konumlarını kaydetme işlemidir.

Tarihsel olarak gök cisimlerinin pozisyonları düzenli aralıklarla kaydedilir ve bu değerler baskılı tablolar haline getirilirdi. Modern efemerislerde ise gezegen konumları matematiksel modeller ve yüksek hassasiyetli nümerik algoritmalar kullanılarak elektronik ortamda hesaplanır.

Modern hesaplama ve algoritmalar

Modern astronomide efemeris verileri, sadece gözlemsel verilere değil, karmaşık pertürbasyon (tedirginlik) teorilerine dayanır. Günümüzde en yaygın kullanılan efemeris modelleri şunlardır:

• VSOP Modelleri: Özellikle VSOP87 (Variations Séculaires des Orbites Planétaires), gezegen konumlarını çok uzun zaman aralıklarında yüksek hassasiyetle hesaplamak için kullanılan spektral bir teoridir.
• JPL Gelişim Efemerisleri (DE): NASA Jet İtki Laboratuvarı tarafından geliştirilen DE405 ve DE440 gibi seriler, güneş sistemindeki cisimlerin konumlarını nümerik entegrasyon yöntemiyle belirler ve uzay görevlerinde uluslararası standart kabul edilir.

Bu algoritmalar; Ay'ın librasyonu, eksenel yalpalama ve nütasyon gibi değişkenleri miliyay saniyesi düzeyinde hesaba katarak hassas veri üretir.^{[kaynak belirtilmeli]}

Kaynakça

Konuyla ilgili yayınlar

• Duffett-Smith, Peter (1990). Astronomy With Your Personal Computer. Cambridge University Press. ISBN 0-521-38995-X. 
• Meeus, Jean (1991). Astronomical Algorithms. Willmann-Bell. ISBN 0-943396-35-2. 
• Montenbruck, Oliver (1989). Practical Ephemeris Calculations. Springer-Verlag. ISBN 0-387-50704-3. 
• Seidelmann, Kenneth (2006). Explanatory supplement to the astronomical almanac. University Science Books. ISBN 1-891389-45-9. 

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Efemeris ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• The JPL HORIZONS online ephemeris
• Introduction to the JPL ephemerides