Etanersept

Etanersept
INN: Etanercept
Benepali (Etanersept) 50 mg enjeksiyon iğnesi
Klinik verisi
TelaffuzEtanersept
Ticari adlarEnbrel, Benepali, Brenzys, Erelzi, Etacept, Etera, Eticovo, Lifmior, Nepexto, Rymti
Diğer adlarTNFR:Fc, rhuTNFR:Fc
AHFS/Drugs.comMonografi
MedlinePlusa602013
Lisans veri
Gebelik
kategorisi
  • AU: D
  • B
Bağımlılık
yükümlülüğü
Yok
Uygulama
yolu
Subkütan enjeksiyon (SC)
İlaç sınıfıTNF inhibitörü, Biyofarmasötik, Füzyon proteini
ATC kodu
Hukuki durum
Hukuki durum
  • AU: S4 (Yalnızca reçeteyle)
  • CA: Reçeteli ilaç / Schedule D
  • UK: POM (Yalnızca reçeteyle)
  • US: Yalnızca ℞
  • EU: Yalnızca ℞
  • Türkiye: Reçeteli
    SUT kurallarına (Madde 4.2.1.C) tabi olarak sağlık kurulu raporu ile geri ödenir.
Farmakokinetik veri
Biyoyararlanım%76 (Subkutan uygulama sonrası)
MetabolizmaRetiküloendotelyal sistemde peptit ve amino asitlere yıkım (CYP450 bağımsız)
MetabolitlerAmino asitler
Etki başlangıcı2 hafta (maksimum etki 3 ay)
Eliminasyon yarı ömrü~70 saat (aralık: 70-132 saat)
BoşaltımSafra veya idrarla atılmaz; yeniden kullanılır veya yıkılır.
Tanımlayıcılar
CAS Numarası
PubChem SID
DrugBank
ChemSpider
  • None
UNII
KEGG
ChEMBL
CompTox Bilgi Paneli (EPA)
ECHA Bilgi Kartı100.224.383 Bunu Vikiveri'de düzenleyin
Kimyasal ve fiziksel veriler
FormülC2224H3475N621O698S36
Mol kütlesi~150 kDa g·mol−1
Suda çözünürlükSuda çözünür

Etanersept (ticari adıyla Enbrel ve diğer biyobenzerler), otoimmün hastalıkların tedavisinde kullanılan biyolojik bir ajandır. İlaç, tümör nekroz faktörünü (TNF) inhibe ederek enflamasyonu baskılar. Rekombinant DNA teknolojisi ile Çin hamsteri yumurtalık (CHO) hücrelerinde üretilen etanersept, insan TNF reseptörü p75 ile insan IgG1'in Fc kısmının birleştirilmesinden oluşan dimerik bir füzyon proteinidir.

Etanersept; romatoid artrit, juvenil idiopatik artrit, psöriatik artrit, plak psöriyazis ve ankilozan spondilit tedavisinde Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansı (EMA) tarafından onaylanmıştır. Türkiye'de de Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış olup, belirli raporlama koşulları altında geri ödeme kapsamındadır.

Tıbbi kullanım

Etanersept, vücudun bağışıklık yanıtının aşırı aktif olduğu inflamatuar durumları baskılamak için kullanılır. Başlıca endikasyonları şunlardır:

Etki mekanizması

Etanersept, Adalimumab veya İnfliksimab gibi tam bir monoklonal antikor değildir; genetik mühendisliği ile üretilmiş bir reseptör füzyon proteinidir.

Tümör nekroz faktörü alfa (TNFα), bağışıklık sisteminin "ana düzenleyicisi" olarak kabul edilen ve lenfositler ile makrofajlar tarafından üretilen pro-inflamatuar bir sitokindir. Otoimmün hastalıklarda TNF seviyeleri patolojik olarak yükselir. Etanersept, hücre yüzeyindeki doğal TNF reseptörlerini taklit ederek (decoy receptor / yem reseptör) sirkülasyondaki TNF moleküllerine bağlanır.

Moleküler Farklılıklar:

Yapı ve Kimyasal Özellikler

Etanersept, IgG1 antikorunun Fc kuyruğuna bağlanmış iki adet insan 75-kilodaltonluk (p75) TNF reseptöründen oluşan dimerik bir proteindir. İnsan vücudunda doğal olarak bulunan çözünür TNF reseptörlerinin yarı ömrü çok kısayken, Fc parçası ile birleştirilmiş bu füzyon yapısı ilacın kan dolaşımında çok daha uzun süre kalmasını sağlar. Molekül ağırlığı yaklaşık 150 kilodalton (kDa) civarındadır.

Farmakokinetik

Yan etkiler ve uyarılar

Biyolojik ajan kullanımı, bağışıklık sistemini modüle ettiği için ciddi enfeksiyon riskini artırabilir. FDA ve EMA, ilacın prospektüsünde ciddi uyarılara ("black box warning") yer vermiştir.

Türkiye'de yasal durum ve geri ödeme

Etanersept, Türkiye'de "L04AB01" ATC kodu ile kayıtlıdır ve "Ayakta tedavide sağlık kurulu/uzman hekim raporu ile verilebilecek ilaç" statüsündedir. Türkiye piyasasında Enbrel ticari adıyla, flakon, kullanıma hazır enjektör ve kalem formlarında bulunmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Sağlık Uygulama Tebliği'nin (SUT) "Anti-TNF ilaçların kullanım ilkeleri" (Madde 4.2.1.C-1) çerçevesinde ilacın bedelini karşılamaktadır. Geri ödeme için aranan temel kriterler şunlardır:

Raporlar genellikle üniversite veya eğitim ve araştırma hastanelerinde; romatoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon, dermatoloji veya çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman hekimlerinin yer aldığı kurullar tarafından düzenlenmelidir.

Tarihçe

Etanersept'in temelini oluşturan füzyon proteini teknolojisi, 1990'ların başında Bruce A. Beutler ve ekibi tarafından geliştirilmiştir. Araştırmacılar, TNF reseptörünün IgG ile birleştirilmesinin, molekülün yarı ömrünü uzattığını keşfetmiştir. İlaç hakları Immunex firması tarafından alınmış, Immunex ise 2002 yılında Amgen tarafından satın alınmıştır. Etanersept, Kasım 1998'de FDA tarafından onaylanarak, dünyada romatoid artrit tedavisi için pazara sunulan ilk anti-TNF ajanı olmuştur.

Biyobenzerler

Orijinal ilaç Enbrel, otomatik enjektörlü kalem şeklinde subkutan iğne

Orijinal ilacın (Enbrel) patent süresinin dolmasıyla birlikte, etanersept'in "biyobenzer" versiyonları geliştirilmiştir. Biyobenzerler, referans ürünle kalite, güvenlik ve etkililik açısından kanıtlanmış benzerlik gösteren biyolojik ürünlerdir. Avrupa Birliği ve Türkiye pazarında onaylı bazı etanersept biyobenzerleri şunlardır:

Ayrıca bakınız