Fernando Arrabal

Fernando Arrabal
2012'de Fernando Arrabal
DoğumFernando Arrabal Terán
11 Ağustos 1932 (94 yaşında)
Melilla, İspanya
MeslekOyun yazarı, senarist, film yönetmeni, romancı ve şair
Milliyetİspanyol
Dönem1950'ler-günümüz

Fernando Arrabal Terán (d. 11 Ağustos 1932), İspanyol oyun yazarı, senarist, film yönetmeni, romancı ve şairdir. Melilla'da doğdu ve 1955'te Fransa'ya yerleşti. Uyruğu ile ilgili olarak, Arrabal kendisini "desterrado" veya "yarı gurbetçi, yarı sürgün" olarak tanımlamaktadır.

Arrabal yedi uzun metrajlı film yönetti ve 100'den fazla oyun, 14 roman, 800 şiir derlemesi, bölüm kitabı ve sanatçı kitabı, birkaç makale ve meşhur "General Franco'ya Mektup"u yazdı. Oyunlarının tamamı birden çok dilde, iki ciltlik bir toplamda iki binin üzerinde sayfa halinde yayımlandı. New York Times'ın tiyatro eleştirmeni Mel Gussow, Arrabal'ı "modernizmin üç avatarı" arasında son kurtulan olarak nitelendirdi.

1962'de Arrabal, Tanrı Pan'dan esinlenen Alejandro Jodorowsky ve Roland Topor ile Pan Hareketi'ni kurdu. 1990'da Collège de Pataphysique'de Üstün Satrap seçildi. Marcel Duchamp, Eugène Ionesco, Man Ray, Boris Vian, Dario Fo, Umberto Eco ve Jean Baudrillard dahil olmak üzere son yarım yüzyılda kırk Üstün Satrap seçildi. Arrabal, André Breton'un sürrealist grubunun bir üyesi olarak üç yıl geçirdi ve Andy Warhol ile Tristan Tzara ile arkadaşlık yaptı.

Yazar ve eleştirmen Javier Villan [es] Arrabal'ı şöyle tanımlar:

Arrabal'ın tiyatrosu vahşi, acımasız, kakofonik ve neşeli bir şekilde kışkırtıcı bir dünyadır. Bu, 'gelişmiş' medeniyetlerimizin karkasının kalıcı devrim haykırışlarımızın üzerinde mangalda pişirildiği dramatik bir karnavaldır. Kafka'nın berraklığının ve Jarry'nin mizahının sanatsal varisidir; şiddetinde Arrabal Sade ve Artaud ile ilgilidir. Yine de, alay konusu olduğu kadar ileri giden tek yazardır şüphesiz. Derinden politik ve neşeli oynak, hem devrimci hem de bohem olan eseri, yüzyılımızın dikenli tel ve Gulag sendromudur, bir erteleme bulma biçimidir.

Çocukluğu (1932-1946)

Arrabal (Terán ikinci soyadıdır), Carmen Terán González ve ressam Fernando Arrabal Ruiz ailesinin çocuğu olarak doğdu.

17 Temmuz 1936'da, İkinci İspanya Cumhuriyeti'nin anayasal hükûmetine karşı ordu içinde ayaklanmalar düzenlendiğinde, İspanya İç Savaşı'nı müteakiben, Arrabal'ın babası Cumhuriyet'e sadık kaldı ve isyan nedeniyle ölüm cezasına çarptırıldı. Cezası daha sonra 30 yıl hapis cezasına çevrildi. Hapishaneler arasında, Melilla'daki Santi Espritu'dan Ceuta'daki Monte Hacho'ya, intihara teşebbüs ettiği Ciudad Rodrigo ve Burgos'a transfer edildi. 4 Aralık 1941'de bariz ruhsal bozukluk nedeniyle Burgos Hastanesi'ne gönderildi. Daha sonra yapılan araştırmalar, daha düşük güvenlikli bir hapishaneye nakledilmek için muhtemelen zeka geriliği taklidi yaptığını ortaya çıkardı. 29 Aralık 1941'de, çevresi üç metrelik karla kaplı olmasına rağmen hastaneden pijamalarıyla kaçmayı başardı. Kapsamlı araştırmalara rağmen, bir daha asla görülmedi.

Babası hakkında Arrabal şöyle yazmıştır: “Kıyaslanamaz olanı karşılaştırmaya çalışmadan, bu alacakaranlık olaylarıyla yüzleştiğimde (ve çoğu zaman herhangi bir mantıksal bağlantı olmadan), sık sık o günah keçisi babamı düşünüyorum. İç Savaş'ın başladığı gün, 'şefkatli arkadaşları' tarafından Melilla askeri kışlasının etiketli odasında kilitlendi. Ayaklanmalarında (alzamiento) onlara katılmazsa isyana kalkıştığı için ölüm cezası alma riskini alacağı için dikkatlice düşünmesi gerekiyordu. Bir saat sonra, Teğmen Fernando Arrabal eski yoldaşlarını çağırdı - hemen! - yeterince uzun düşündüğünü onlara bildirmek için. Bugün, bu emsal nedeniyle, onun yaptığı gibi, en temel olayların tanıklığı, örneği veya sembolü olarak mı hizmet etmeliyim? Ben, sürgün olan ben. Sevgili sayılarımdan uzaklaşırsam, etrafımdaki her şey tezgah üstü kafa karışıklığına ve düzensizliğe yol açar. Babam gibi bir günah keçisi olmak istemiyorum, Pan ne zaman isterse, sadece yaşarken ölmek istiyorum."

1936'da, Arrabal'ın annesi küçük oğlu Fernando ile Ciudad Rodrigo'ya döndü ve o zamanlar Milliyetçilerin başkenti olan ve General Franco hükûmetinin karargahı olan Burgos'ta bir iş buldu. Fernando, İç Savaş'ın sona erdiği 1937'den 1940'a kadar yerel bir Katolik okuluna kaydoldu ve sonrasında annesiyle Madrid'e taşındı.

Arrabal, 1941'de üstün yetenekli çocuklar ulusal ödülüne layık görüldü. Mezunları arasında Victor Hugo ve Jacinto Benavente y Martínez'in de bulunduğu bir kilise okulu olan Las Escuelas Pías de San Antón'da çalışmalarına devam etti. Arrabal daha sonra bir başka seçkin Madrid okulu olan Colegio Padres Escolapios De Getafe'de okudu. Hevesli bir okuyucuydu ve hayatı deneyimlemeye hevesliydi.

Gençliği ve genç yetişkinliği (1946-1956)

1947'de annesi, Academia General Militar'a giriş için hazırlık sınıflarına katılmasını söylediğinde, Arrabal küstahça bu teklifi reddetti. Annesi daha sonra onu 1949'da Escuela Teórico-Práctica de la Industria y el Comercio del Papel'de iş eğitimi aldığı Tolosa'ya (Gipuzkoa) gönderdi. 1950 yılına gelindiğinde, yayınlanmamış birkaç oyun yazmaya başladı.

1951'de Arrabal, La Papelera Española'da kağıt endüstrisinde çalışmaya başladı. Valensiya'ya taşındı ve üniversiteye kabul için İspanya'daki ilk zorunlu olmayan eğitim seçeneği olan bachilleratoya başladı. Daha sonra Madrid'e taşındı ve Hukuk Çalışmalarına başladı. Bu yıllarda, kültür kurumu Ateneo de Madrid'i sık sık ziyaret etti ve Postismo okulundan şairleri dinledi. Ayrıca ilk oyunu Picnic, ardından The Soldiers adlı oyununu bitirdi ve ilk olarak Men with a Tricycle adlı El tricicloyu yazdı.

1954'te Arrabal, turne yapan Berliner Ensemble tarafından Bertolt Brecht'in Cesaret Ana ve Çocukları performansına katılmak için Paris'e gitti. O yıl Madrid'de, daha sonra eşi olacak olan Luce Moreau ile tanıştı. 1955'te Paris'te öğrenim görmesi için üç aylık bir burs kazandı ve bu süre zarfında Cité Universitaire'de Colegio de España'da yaşadı. Paris'teyken, ciddi bir tüberküloz hastalığına yakalandı. Bu hastalığı, "gerçek vatanına, Kundera ve Vives'e, Loyolalı Aziz Ignatius ve Picasso'ya: sürgüne" kalıcı olarak taşınmasına yo açan bir "talihsizlik" olarak değerlendirdi.

Siyaset

Arrabal'ın, anti-Francoist ve anti-monarşist olduğu ve kültürel üretimdeki anarşist eğilimlerle ilgilendiği biliniyordu. Arrabal'ın Komünizm ile karmaşık bir ilişkisi vardı. Sürgünü sırasında İspanya Komünist Partisi ile bağları vardı, ancak 1977'de Mimar ve Asur İmparatoru adlı oyununun Barselona'da oynadığı ve Komünist Parti bağları olduğu söylenen sanatçılarla çatışması nedeniyle bir kopma yaşanmış gibi göründü.

Ödüller ve takdirler

Arrabal, zamanının tartışmalı yazarlarından biriydi ve çalışmaları uluslararası alanda tanındı. Aldığı ödüller arasında Académie Française Tiyatrosu Büyük Ödülü, gazetecilik dalında Premio Mariano de Cavia, romanlarları için Nabokov Ödülü, denemeleri için Espasa Ödülü ve Dünya Tiyatro Ödülü de bulunmaktadır.

2001 yılında Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Camilo José Cela ve José Hierro tarafından Premio Cervantes'e aday gösterildi. Çeşitli kurum ve kişilerin talepleri nedeniyle 2005 yılında Nobel Ödülü finalisti oldu. 14 Temmuz 2005'te Fransız Légion d'honneur'a seçildi. 2007'de, Yunanistan'daki Selanik Aristoteles Üniversitesi'nden Honoris Causa'ya Onursal Doktorası verildi.

Diğer ödülleri ve takdirleri arasında şunlar yer almaktadır:

Seçili çalışmaları

Uzun metrajlı filmleri

Arrabal yedi uzun metrajlı film yazıp yönetti ve sinemaya katkılarından dolayı Premio Pier Paolo Pasolini ödülüne layık görüldü.

2005 yılında Cult Epics tarafından Viva la muerte, I Will Walk Like a Crazy Horse ve The Tree of Guernica ile birlikte Arrabal'ın 3 diskli bir film seti yayınlandı.

Arrabal'ın oyunlarından birkaçı filme uyarlandı, bunlar arasında Pierre-Alain Jolivet'in yönettiği Le grand cérémonial ; Luis Argueta'nın yönettiği El triciclo; Arroyo'nun yönettiği El ladrón de sueños; Louis Sénéchal'in yönettiği Pique- nique; Peter Lilienthal'ın yönettiği Guernica; ve Alejandro Jodorowsky'nin yönettiği Fando y Lis yer almaktadır.

Bir eleştirmen, "Viva la muerte mutlak bir şaheserdir, hayatım boyunca gördüğüm en şaşırtıcı şeylerden biridir" (André Pieyre de Mandiargues) demiştir. Rolling Stone için bir diğer eleştirmen, "Arrabal vahşice orijinaldir" (John Parrack) yazmıştır. Amos Vogel, Village Voice'de "Cüretkar, paroksist ve sanatsal açıdan başarılı bir çalışma" diyerek ifade eder. Raymond Léopold Bruckberger, Le Monde'da "Arrabal'ı Fellini'ye veya Ingmar Bergman'a tercih ederim... şiirde Rimbaud neyse sinemada o odur."

Kısa filmleri

Operaları

Arrabal'ın Faustbal operası, Leonardo Balada'nın müzikleriyle prömiyerini 13 Şubat 2009'da Barcelona Komedanları tarafından sahnelenen Teatro Real de Madrid'de yaptı. Arrabal opera hakkında şunları yazdı: "Faustbal, üçüncü milenyumda Alfred Jarry'nin Doktor Faustroll'un reenkarnasyonu olan bir kadın, sevgi ve sadakatin birleşebilmesi için Tanrı ve Lucifer'den sözler ve dualar isteyen yeni bir doktor Faust. Bilimsel merakının kasırgasını hiçbir şey tatmin edemez, arzularının fırtınalarını dindiremez. Bir dahi, çok güzel ve seyahatleri ve biçim değiştirmeleriyle zenginleştirilmiş, Amazon'una şiddetli bir sevgi sözü veriyor. Tüm uygarlığı sona erdirme savaşı hiddetlenirken galaksiler arasında sıçrar ve süpersonik hızda uzayda ilerler. Silahlı kuvvetlerin en büyük lideri Margarito, onunla yüzleşirken, acımasız, elektronik baskının zırhını kullanıyor. Gökyüzünün kubbesinin altındaki Faustbal'a delicesine aşıktır. Mephistopheles'in hizmetlerini kullanarak, kulesinin akışıyla ona sahip olmaya çalışır. Teatro Real de Madrid'in müzik direktörü Jesús López Cobos, soprano Ana Ibarra ve María Rodríguez tarafından söylenecek olan prömiyerini yönetecek. Mezzo-soprano Cecilia Diaz, Amazon rolünü seslendirirken tenor Gerhard Siegel ve Eduardo Santamaría, iki Margarito, bas Stefano Palatchi Tanrı rolünü, bariton Tomas Tomasson ve Lauri Vasar ise Mephistopheles olacak."

Arrabal'ın librettosunun yer aldığı diğer dört opera daha sahnelendi ve yazar onları "Faustbal'ın yaptığı gibi her zaman karmaşık olmasına rağmen az sayıda kompleksten muzdarip" olarak tanımlıyor. Bu eserler:

Ekim 1985'te, Arrabal opera sahne yönetmeni olarak ilk çıkışını Opéra Royal de Belgique'de yaptı ve burada Manuel de Falla'nın La vida breve ve Enrique Granados'un <i id="mwATk">Goyescas'ını</i> yönetti. "Elbette," diye yorumladı Arrabal, "Benim talimatımla sahnedeki koro çıplaktı veya daha doğrusu panik içinde çamurla kaplıydı."

1994 yılında Chamber Made, Arrabal'ın The Two Executioners 18 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. operasının yapımcılığını üstlendi. Libretto Douglas Horton ve müzik David Chesworth tarafından yapıldı. Opera, Melbourne Malthouse Tiyatrosu'nda, 1994 ve 1996'da iki sezon oynadı. Avustralya The Independent Monthly gazetesi, "1994'teki en etkileyici ve unutulmaz müzik tiyatrosu eseri." olarak nitelendirdi.

Romanları

Sanatçı kitapları

Arrabal, Salvador Dalí, René Magritte, Roland Topor, Julius Baltazar, Antonio Saura, Olivier O. Olivier, Maxime Godard, Jean Cortot, Jorge Camacho, Ralph Gibson, Enrico Baj, Gustavo Charif, Milan, Kundera, Michel Houellebecq ve diğerleri ile birlikte 700'den fazla sanatçının kitabını yazdı. Kitaplar arasında şunlar da yer almaktadır:

Şiirleri

2015 yılında, Arrabal'ın şiirlerinden bazıları Seagoat Bones grubu tarafından etüd albümleri Phonèmes'e uyarlandı.

Oyunları

Arrabal, 19 ciltte 100'ün üzerinde oyun yayımladı. Oyunlarının çevirileri arasında şunlar yer almaktadır:

Arrabal'ın oyunları 1970'ler boyunca New York, Manhattan'daki East Village'daki La MaMa Experimental Theatre Club'da sık sık oynandı. La MaMa'daki yapımlar şunları içerir:

La MaMa'dan bir seyahat şirketi, 1977-1979'da The Architect ve Asur İmparatorunu Philadelphia, Amsterdam, Venezuela, ve Taormina turlarına götürdü.

Arrabal oyunlarının daha geniş bir prodüksiyon listesi resmi web sitesinde listelendi.

Resimleri

Denemeler ve kurgusal olmayan düz yazıları

Satranca ilgisi

Arrabal'ın satranca büyük bir ilgisi var ve birçok satranç turnuvasına katıldı. Amerikan satranç ustası Gata Kamsky'ye yakındı ve Kamsky'nin FIDE ile bir Dünya Satranç Şampiyonası maçı için yaptığı görüşmeler sırasında satranç blogunda Kamsky'yi savundu.

Otuz yılı aşkın süredir Arrabal, haftalık Fransız haber dergisi L'Express için satranç üzerine bir köşe yazısı yazmaktadır. Yazıları, diğerlerinin yanı sıra şunları da içermektedir:

Kaynakça

  1. ↑ The Dictionary of Literatures in the French Language (Dictionnaire des littératures de langue française, Éditions Bordas).
  2. ↑ Javier Villán, El Mundo May 18, 2010, Lo de Arrabal es algo muy serio 14 Mayıs 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  3. ↑ "ABC (Madrid) – 13/05/1977, p. 63 – ABC.es Hemeroteca". ABC (İspanyolca). İspanya. 11 Mart 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2018.
  4. ↑ "Phonemes". 26 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Haziran 2015.
  5. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: The Two Executioners (1962)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  6. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: Fando and Lis (1971)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  7. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: Dos Obras de Arrabal (1972)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  8. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: Architect and the Emperor of Assyria, The (1976)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  9. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: Architect and the Emperor of Assyria, The (1977)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  10. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: Dance/Theater of Richard S. Bach (1984)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  11. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: The Architect and the Emperor of Assyria in Philadelphia (1977)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  12. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: The Architect and the Emperor of Assyria in Amsterdam (1977)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  13. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: The Architect and the Emperor of Assyria in Venezuela (1978)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  14. ↑ La MaMa Archives Digital Collections. "Production: The Architect and the Emperor of Assyria in Taormina (1979)". Accessed July 3, 2018. 3 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  15. ↑ Second Ruy Lopez Chess Festival, 13 Nisan 2008, 3 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi5 Aralık 2020.

Konuyla ilgili yayınlar

Centenares de académicos y universitarios (y entre ellos el catedràtico Francisco Torres Monreal) han analizado tambien los últimos ve daha çok prodüktivos años de la creatividad arrabaliana.

Dış bağlantılar