Georg Trakl

Georg Trakl
Doğum3 Şubat 1887(1887-02-03)
Salzburg, Salzburg Dükalığı, Avusturya-Macaristan
Ölüm3 Kasım 1914 (27 yaşında)
Kraków, Avusturya-Macaristan (şimdi Polonya)
MeslekŞair, eczacı, yazar
DilAlmanca
VatandaşlıkAvusturyalı
EğitimViyana Üniversitesi (eczacılık)
Edebî akımDışavurumculuk


İmza

Georg Trakl (3 Şubat 1887, Salzburg - 3 Kasım 1914, Kraków), Avusturyalı lirik şair. Avusturya dışavurumculuğunun önde gelen isimlerindendir.

Georg Trakl, karamsar ve içine kapanık biriydi. Henüz on yedi yaşında uyuşturucu bağımlısı oldu. Ayrıca, kız kardeşi Margarethe ile ensest ilişki içindeydi. Kişisel buhranları ve savaşın yarattığı yıkıntı, onu Avusturya'nın en bilindik ölüm ve çürüme ozanı hâline getirdi. Trakl, geç izlenimciliğin izlerini taşıyan bir başlangıç evresinin ardından Baudelaire, Rimbaud ve Verlaine'in sembolizmleriyle ilişki kurdu. Eserleri; hüzün, yas ve Tanrı arayışı konuları etrafında şekillendi. Ölüm, çürüme ve Batı'nın çöküşü gibi temaları semboller ve metaforlarla dolu derin lirizminin merkezinde topladı.

Şiirlerinde hüzün ve temel yalnızlık teması hâkimdi. Sonbahar ve gece, şiirinin ana temalarını oluşturdu. Olgunluk dönemi şiirlerinde, dışavurumculuğun ilk döneminin şiirdeki önderleri arasında yer aldı. I. Dünya Savaşı'na sağlık görevlisi olarak katıldı. Kısa bir süre sonraysa savaş sahnelerine daha fazla dayanamayarak bunalımlar geçirdi. 27 yaşında, 1914'ün başlarında, Kraków'da bir askerî hastanede, büyük bir olasılıkla intihar etmek amacıyla aşırı dozda aldığı kokainden dolayı öldü.

Yaşamı

Georg Trakl ve kardeşleri

1887-1904: Çocukluk ve gençlik yılları

Georg Trakl, 3 Şubat 1887'de Salzburg'da dünyaya geldi. Yedi kardeşten beşincisiydi. Kardeşleri sırasıyla; Wilhelm, Gustav, Maria, Hermine, Friedrich ve Margarethe idi. Babası Tobias Trakl hırdavatçı, annesi Maria Catharina Trakl ise ev hanımıydı. Maria Catharina, uyuşturucu bağımlısıydı ve ilgisiz bir anneydi bu yüzden çocukların yetiştirilmesiyle Fransız mürebbiye Marie Boring ilgileniyordu; bu vesileyle Trakl, henüz küçük yaşta Fransız dili ve edebiyatıyla tanışmış oldu. Kız kardeşi Margarethe bir müzik dehasıydı. Georg, sanatsal konularda kardeşiyle fikir teatisinde bulunuyordu. Kendinden dört buçuk yaş küçük kız kardeşi Margarethe ile aralarında derin bir bağ gelişmişti. Trakl, onu kendi yansıması olarak görüyordu. Şiirlerinde kız kardeşine göndermelerde bulundu. Birçok biyografide, aralarında ensest ilişki olabileceği yazılmıştır.

1892'de Trakl, ailesinin Protestan olmasına karşın, Katolik öğretmen okuluna bağlı olarak çalışan ilkokula başladı. 1897'de ortaöğretime başladı. Latince, Yunanca ve matematikte sorunlar yaşadığı için 1901'de dördüncü sınıfa geçemedi ve sınıfı yinelemek zorunda kaldı. İlk edebî girişimleri, 1904'te Salzburg'daki "Apollo" (daha sonra "Minerva" adını alacak) şiir topluluğuna katılmasıyla başladı.

1905-1914: Eğitimi ve edebî faaliyetleri

Georg Trakl

Trakl, 1905'te yedinci sınıfı geçemedi ve liseden ayrıldı. Salzburg'da bir eczaneye stajyer olarak girdi, üç yıl boyunca burada çalıştı. Bir kariyer olarak eczacılığı benimsemeye karar vermişti, bu da morfin ve kokain gibi uyuşturuculara erişimini kolaylaştırıyordu.

1906'da Totentag. Dramatisches Stimmungs bild in 1 Akt adlı oyunu ve Fata Morgana. Tragische Szene adlı oyunu Salzburg Şehir Tiyatrosu'nda sahnelendi. Ancak bu iki kısa oyun başarılı olamadı. Bunu üzerine Trakl, dramalarına ait tüm el yazmalarını yok etti ve şiirsel olarak 1-2 yıl sürecek bir inziva dönemine girdi. Mayıs 1906'da ilk kez Traumland. Eine Episode başlıklı nesir çalışması Salzburger Volksblatt gazetesinde yayımlandı. Bu nesir, olgunluk eserlerinde görülecek temaları ve mekânları ihtiva ediyordu. 26 Nisan 1908'de Trakl'ın ilk şiiri "Das Morgenlied" ("Sabah Şarkısı"), Salzburger Volksblatt­'da yayımlandı. Eylül 1908'de eczanede staj dönemini tamamlayarak staj belgesi aldı. Ekim 1908'de eczacılık öğrenimi için Viyana Üniversitesine kaydoldu. Burada bazı şiirlerini yayınlamasına yardımcı olan bazı yerel sanatçılarla tanıştı. 1909'da Şiirlerini Sammlung 1909 (1909 Seçkisi) başlığıyla ilk kez bir araya getirdi. Avusturyalı yazar Hermann Bahr, Trakl'ın üç şiirinin Neue Wiener Journal adlı dergide basılmasını sağladı. Salzburg'a döndü. Bir yıllık sağlık gönüllüsü olarak Viyana'da askerlik görevine başladı. Babası Tobias Trakl 1910'da, Trakl eczacılık sertifikasını almadan kısa süre önce, öldü. Tobias Trakl'ın ölümüyle aile, ekonomik sıkıntılar çekti. Georg Trakl, 1911'de askerliğini tamamladı. Ekim 1911'de Salzburg'a döndü. Pan adlı edebiyat ve sanat derneğiyle ilişki kurdu. Devlet memuru olmak için Viyana'daki Kamu Hizmetleri Bakanlığına başvurdu. Salzburg'da bir eczanede çalışmaya başladı.

Askerî eczacı olmak için başvuran Trakl, 1912'de Innsbruck'da, askerî hastanenin eczanesinde stajyer olarak çalışmaya başladı. Bir tanıdığı aracılığıyla, Der Brenner dergisinin yönetmeni Ludwig von Ficker'e tavsiye edildi. Mayıs'ta, Ficker, dergide Trakl'ın "Vorstadt im Föhn" adlı şiirini yayımladı. Trakl, Innsbruck'da, Brenner Çevresi'nde Karl Kraus'la tanıştı. Aynı sene, askerî eczacı görevlisi olarak ataması yapıldı. Trakl, Ekim ayından başlayarak, Brenner­'de sürekli şiir yayımladı. Dostu E. Buschbeck, Trakl'ın şiirlerini basılmak üzere Münih'teki Albert Langer Yayınevi'ne gönderdi.

1913'te Salzburg üzerinden Innsbruck'a döndü. Albert Langen Yayınevi, Trakl'ın şiirlerini basmayı reddetti. Trakl, Savaş Bakanlığında bir görev için başvuruda bulundu. 1913'ün Ağustos ayında Karl Kraus ve Adolf Loos ile Venedik'e seyahat etti, Venedik'te Ludwig von Ficker ile buluştu. Kasım'da Viyana'ya döndü. Ludwig von Ficker, Trakl'ın çalışmalarını yayımladı ve onun şiir seçkisini basacak bir yayıncı arayışına koyuldu. Bu çabaların sonucu Leipzig'de 1913 yazında Gedichte (Şiirler), Kurt Wolff tarafından yayımlandı. 1914'te Sebastian im Traum (Sebastian Düşler İçinde) adlı kitabını yayıncı Kurt Wolff'a gönderdi. Kitabın basılması kabul edildi. Ludwig Wittgenstein, Trakl'a yaklaşık 20.000 kron yardımda bulundu.

Savaşın başlangıcı ve ölümü

Trakl'ın anıt plaketinin bulunduğu Krakow askerî hastanesi
Georg Trakl'ın öldüğü hastanedeki hatıra plaketi

Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla askere alınan Trakl, görevli olduğu sahra hastanesinde Galiçya'nın Gródek kentindeki Doğu Cephesinde sağlık görevlisi olarak hizmet etti. Ancak Trakl, sık sık bunalım geçiriyordu. Gródek Savaşı sırasında, 90 yaralı askerle ilgilenmesi için görevlendirildi. Trakl, askerlerin kendinde yarattığı acıyı dindiremedi. 7 Ekim günü, ruhsal durumunun incelenmesi için Kraków'daki garnizon hastanesine gönderildi. Hastaneye yatırılmasından birkaç gün sonra Ficker'e yazdığı mektupta şu ifadeleri kullandı:

"Beş gündür buradayım, Garnizon Hastanesi'nde ruhsal durumum gözlemleniyor. Sağlığım biraz etkilenmiş gibi ve mütemadiyen tarifsiz bir hüzne boğuluyorum. Umuyorum ki bu boğuntu günleri yakında geçer."

25-26 Ekim'de Ludwig von Ficker, Trakl'ı hastanede ziyaret etti. Ficker, Trakl'ı son görüşünü şu sözlerle anlatıyor:

"Trakl, bana önceki günlerden daha bir bunalımlı göründü. 'Savaş alanında yazdıklarımı dinlemek ister misin?' dedi. Ve kendisine özgü samimi sesiyle bana bu iki şiirini yavaşça okudu: 'Klage' ve 'Grodek'."

Trakl, 27 Ekim'de, Ficker'e yazdığı bir mektupta tüm malını kız kardeşi Margarethe'ya bıraktığını açıkladı; bu mallar arasında Wittgenstein'ın bağışladığı 20.000 kron da bulunmaktaydı. Georg Trakl, 3 Kasım 1914 akşamı saat dokuzda aşırı doz kokain nedeniyle öldü. 6 Kasım 1914'te Kraków'da Rakowicki Mezarlığı'na gömüldü. 7 Ekim 1925'te Ludwig von Ficker'in isteği üzerine kalıntıları Innsbruck yakınlarındaki Mühlauer Mezarlığı'na nakledildi. Savaşın başlamasından önce Salzburg'da bastırmayı planladığı ikinci ve son şiir kitabı Sebastian im Traum, 1915 yılında yayımlandı.

Teması

Georg Trakl'ın eserlerinde Fransız sembolist şairlerinden Verlaine, Rimbaud ve Baudelaire ile Avusturyalı yazar Hofmannsthal'in etkileri sezilir. İnce bir duyarlık ve özgün imgelerle ördüğü şiirlerinde hüzün ve temel insani durum olarak addettiği yalnızlık teması hâkimdir. Geç dönem eserlerinde, I. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle, hüzün ve umutsuzluk teması daha da belirgin hâle gelir. Bu şiirlerinin tipik özelliği, kullanmayı sık sık tercih ettiği dışavurumcu benzetmeler ve kıyamet gününe ilişkin alegorik anlatımlardır. Böylelikle tüm şiirlerini kaplayan yoğun hüzün ve umutsuzluğun ardında, dinî bir temel varlığını hissetirir. Bu dönem şiirlerinde Alman şair Hölderlin'in de etkileri görülebilir. Trakl, son şiiri "Grodek"te savaşın anlamsızlığını ve savaşta insanların çektikleri acıları çok güçlü bir biçimde kaleme almıştır.

Hakkında çekilmiş filmler

Christoph Stark'ın yönettiği 2011 yapımı filmde, Avusturyalı dışavurumcu şair Georg Trakl ve kız kardeşi Grete birbirlerine âşıktır. Fakat ilişkileri cinsel bir boyut kazanınca yaşadıkları çevrede kıpırdanmalar başlar. Grete onları kimsenin tanımadığı ve karı koca olarak yaşayabilecekleri Avustralya’ya gitmeyi teklif eder ancak Georg, Alman dilinin güzelliğini duymadan yaşayamayacağını söyleyerek bu teklifi reddeder. Kelimelere aşkı ile Grete'ye duyduğu aşk arasında kalan Georg, uyuşturucuya yönelir ve dibe batmaya başlar.