Gerd Faltings

Gerd Faltings
Faltings, 2005 yılında
Doğum28 Temmuz 1954 (72 yaşında)
Gelsenkirchen-Buer, Kuzey Ren-Vestfalya, Batı Almanya
EğitimMünster Üniversitesi (Dip, Dr. rer. nat.)
Tanınma nedeni
  • Neredeyse halka
  • Faltings yüksekliği
  • Faltings'in yok edici teoremi
  • Faltings teoremi
  • Faltings'in çarpım teoremi
EvlilikAngelika Tschimmel
(e. 1984; ö. 2011)
Ödüller
Kariyeri
DalıMatematik
Çalıştığı kurumlar
Tezler
Doktora
danışmanı
Hans-Joachim Nastold
Doktora öğrencileri
  • Michael J. Larsen
  • Shinichi Mochizuki
  • Wiesława Nizioł
  • Nikolai Durov

Gerd Faltings (Almanca telaffuz: [ɡɛʁt ˈfaltɪŋs]; doğum 28 Temmuz 1954), aritmetik geometri alanındaki çalışmalarıyla tanınan bir Alman matematikçi. Mordell sanısı ve bununla ilişkili çeşitli sanıların kanıtları nedeniyle 1986 yılında Fields Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Bu başarıları nedeniyle 2026 yılında Abel Ödülü'ne layık görülmüştür.

Eğitim

Faltings, 28 Temmuz 1954'te Gelsenkirchen-Buer, Batı Almanya'da doğmuştur. 1972'den 1978'e kadar Münster Üniversitesi'nde matematik ve fizik okumuştur. 15 aylık zorunlu askerlik hizmetiyle kesintiye uğrayan eğitiminin ardından 1978 yılında matematikten Dr. rer. nat. unvanını almıştır.

Kariyer ve araştırma

1981 yılında Münster Üniversitesi'nden matematikten venia legendi (Habilitation) unvanını almıştır. Bu dönemde Münster Üniversitesi'nde yardımcı doçent olarak görev yapmıştır. 1982'den 1984'e kadar Wuppertal Üniversitesi'nde profesör olarak çalışmıştır.

1985'ten 1994'e kadar Princeton Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapmıştır. 1988 sonbaharında ve 1992–1993 akademik yılında İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde misafir araştırmacı olarak bulunmuştur.

Abelyan çeşitler üzerindeki Tate sanısını, sayı cisimleri üzerindeki Abelyan çeşitler için Shafarevich sanısını ve Mordell sanısını kanıtlaması nedeniyle 1986 yılında Fields Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Mordell sanısına göre, g > 1 cinsinden bir sayı cismi K üzerinde tanımlanan her tekil olmayan projektif eğri, yalnızca sonlu sayıda K-rasyonel nokta içermektedir.

1994'te Uluslararası Matematikçiler Kongresi'ne davetli konuşmacı olarak Almanca: Mumford-Stabilität in der algebraischen Geometrie (çev. 'Cebirsel geometride Mumford kararlılığı') başlıklı bir konuşma yapmıştır. Paul Vojta'nın yöntemlerini genişleterek, Mordell sanısının bir genellemesi olan Mordell–Lang sanısını kanıtlamıştır. Gisbert Wüstholz ile birlikte, Roth'un 1958'de Fields Madalyası kazandığı Roth teoremini yeniden kanıtlamıştır.

Aynı yıl Almanya'ya dönen Faltings, 1994'ten 2018'e kadar Max Planck Matematik Enstitüsü'nde Bonn'da direktör olarak görev yapmıştır. 1996'da Deutsche Forschungsgemeinschaft'ın Gottfried Wilhelm Leibniz Ödülü'ne layık görülmüştür.

Faltings, Shinichi Mochizuki, Wiesława Nizioł ve Nikolai Durov dahil onikiden fazla doktora öğrencisinin resmi danışmanı olmuştur.

19 Mart 2026'da Norveç Bilim ve Edebiyat Akademisi, Faltings'i Abel Ödülü'nün kazananı olarak ilan etmiş; ödül gerekçesi olarak "aritmetik geometriye güçlü araçlar kazandırması ve Mordell ile Lang'ın uzun süredir çözüm bekleyen Diofant sanılarını çözmesi" gösterilmiştir. Faltings, hem Fields Madalyası hem de Abel Ödülü'nü alan ilk Alman matematikçidir.

Özel hayatı

Faltings, 1984 yılında Angelika Tschimmel ile evlenmiş; eşi 2011 yılında hayatını kaybetmiştir.

Ödüller ve onurlar

Kaynakça

  1. 1 2 Castelvecchi, Davide (7 Ekim 2015). "Matematiğin en büyük gizemi: Shinichi Mochizuki ve anlaşılmaz ispat". Nature. 526 (7572). ss. 178-181. Bibcode:2015Natur.526..178C. doi:10.1038/526178a Özgürce erişilebilir. PMID 26450038.
  2. 1 2 Şablon:Mathgenealogy
  3. ↑ O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Gerd Faltings", MacTutor Matematik Tarihi arşivi
  4. 1 2 Mathematics Genealogy Project'te Gerd Faltings
  5. ↑ "Gerd Faltings'in Otobiyografisi". The Shaw Prize. 17 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.[ölü/kırık bağlantı]
  6. ↑ "Fields Madalyaları 1986". Uluslararası Matematik Birliği. 24 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Gerd Faltings 2026 Abel Ödülü'ne layık görüldü", abelprize.no, Norveç Bilim ve Edebiyat Akademisi, 2026
  8. ↑ Howlett, Joseph. "Mordell sanısını ispatlayan matematikçi Gerd Faltings, 71 yaşında Abel Ödülü'nü kazandı". Scientific American (İngilizce). 24 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2026.
  9. ↑ Chang, Kenneth (19 Mart 2026). "Alman Matematikçi Sayı Teorisi Çalışması İçin Abel Ödülü'nü Kazandı". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. Erişim tarihi: 28 Mart 2026.
  10. ↑ "Gerd Faltings". Encyclopædia Britannica. 1 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2026.
  11. ↑ Faltings, Gerd (1 Haziran 1978). "Über Macaulayfizierung"Ücretli abonelik gerekli. Mathematische Annalen (Almanca). 238 (2). ss. 175-192. doi:10.1007/BF01424774. ISSN 1432-1807. 3 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Mart 2026.
  12. ↑ "Gerd Faltings". The Shaw Prize (İngilizce). 17 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2025.[ölü/kırık bağlantı]
  13. ↑ Kirbach, Roland (8 Haziran 1984). "Gerd Faltings: Genie ist für ihn normal" [Gerd Faltings: Onun için dahi olmak normaldir]. Die Zeit (Almanca). 2 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2013.
  14. ↑ "Gerd Faltings". Institute for Advanced Study. 9 Aralık 2019. 23 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  15. ↑ "Fields Madalyaları 1986 – Donaldson, Faltings, Freedman Başarıları". www.mathunion.org. 24 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2026.
  16. ↑ Faltings, Gerd (1983). "Endlichkeitssätze für abelsche Varietäten über Zahlkörpern" [Sayı cisimleri üzerindeki Abelyan çeşitler için sonluluk teoremleri]. Inventiones Mathematicae (Almanca). 73 (3). ss. 349-366. Bibcode:1983InMat..73..349F. doi:10.1007/BF01388432. MR 0718935.
  17. ↑ Faltings, Gerd (1984). "Erratum: Endlichkeitssätze für abelsche Varietäten über Zahlkörpern". Inventiones Mathematicae (Almanca). 75 (2). s. 381. doi:10.1007/BF01388572 Özgürce erişilebilir. MR 0732554.
  18. ↑ Hazewinkel, M. (1 Aralık 2013), Encyclopaedia of Mathematics: Monge—Ampère Equation — Rings and Algebras (İngilizce), Springer, s. 19, ISBN 978-1-4899-3791-9
  19. ↑ Faltings, Gerd (1994). "S. Lang sanısının genel durumu". Cristante, Valentino; Messing, William (Ed.). Barsotti Symposium in Algebraic Geometry. San Diego: Academic Press. ss. 175-182. ISBN 978-0-12-197270-7.
  20. ↑ Faltings, Gerd; Wüstholz, Gisbert (1994). "Projektif uzaylarda Diofant yaklaşımları". Inventiones Mathematicae. 116 (1). ss. 109-138. Bibcode:1994InMat.116..109F. doi:10.1007/BF01231559. MR 1253191.
  21. ↑ "Abel Ödülü Komitesi'nin Gerekçesi – Gerd Faltings", abelprize.no, Norveç Bilim ve Edebiyat Akademisi, 2026
  22. ↑ "Gerd Faltings'in Doktora Öğrencileri". www.hcm.uni-bonn.de. 19 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  23. ↑ Castelvecchi, Davide (19 Mart 2026). "Sayı teorisini yeniden şekillendiren matematikçi prestijli Abel Ödülü'nü kazandı". Nature. doi:10.1038/d41586-026-00819-y. PMID 4185720921 Mart 2026.
  24. ↑ "Gerd Faltings". The Shaw Prize. 16 Ağustos 2023. 17 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2025.[ölü/kırık bağlantı]
  25. ↑ "John Simon Guggenheim Vakfı | Gerd Faltings". 14 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2019.
  26. ↑ "Gerd Faltings". 13 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2024.
  27. ↑ "Oberwolfach Fotoğraf Koleksiyonu". 21 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2024.
  28. ↑ "Shaw Ödülü – Astronomi, yaşam bilimleri ve matematik alanlarında en prestijli ödüller". www.shawprize.org. 21 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2015.
  29. ↑ "Gerd Faltings | Kraliyet Cemiyeti". royalsociety.org. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
  30. ↑ "Basın Bilgileri". www.mathematik.de. 29 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2026.
  31. ↑ "Gerd Faltings". Ulusal Bilimler Akademisi. 10 Haziran 2021. 20 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2022.
  32. ↑ "Faltings". ORDEN POUR LE MÉRITE (Almanca). 14 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2024.
  33. ↑ "2026 Ödül Kazananı". Norveç Bilim ve Edebiyat Akademisi. 19 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2026.

Dış bağlantılar