Grobari

Grobari
Kısa ad	G70
Kuruluş	1970
Tür	Ultras
Kulüp	Partizan
Merkez	Belgrad, Sırbistan
Stadyum	Partizan Stadyumu
Tribün	Güney
Renkler	Siyah, beyaz

Grobari (Sırpça: Гробари, "mezarcılar"), Sırp spor kulübü Partizan'ın taraftarlarına verilen ortak addır. Futbol ve basketbol başta kulübün bütün branşlarını destekleyen grup, Partizan Stadyumu'nun güney tribününde toplanır ve Delije ile birlikte Sırbistan'ın iki büyük taraftar grubundan biridir. Dünyanın en gürültülü tribün gruplarından sayılır. Euroleague, 2024-25 sezonunda en gürültülü taraftar ödülünü Grobari'ye verdi.

Ad

Grubun adının kökeni, Kızılyıldız ile oynanan bir ezeli derbiye dayandırılır. Anlatıya göre Partizan'ın güney tribününü dolduran siyah paltolu subayların rakip tribüne yönelttiği sözlere karşı taraftarlar, siyah paltoları mezarcı kıyafetine benzeterek "grobari" (mezarcılar) diye karşılık verdi. Zamanla Partizan taraftarları bu adı bir onur nişanı gibi benimsedi.

Tarihçe

JSD Partizan'ın 1945'te kurulmasıyla ilk taraftar toplulukları belirdi, ama örgütlü gruplaşma 1950'lerde güney tribünde başladı. Marşlar, dev pankartlar ve "Grobari" adı, 1970'lerde öne çıkmaya başladı. 1980'ler, sayı ve örgütlenme bakımından bir zirve oldu. "Kaznena ekspedicija" yani ceza seferi diye anılan kuşak, sert ve genç bir taraftar tipini simgeledi.

1990'larda grup, dernekleşme ve iç anlaşmazlıklarla sarsıldı. 1992'de "Agencija Grobari", 1999'da buna tepki olarak "Južni front", 2000'de ise "Grobari 1970" kuruldu. 2005'te Grobari, kulüp yöneticilerini bütçe ve transfer politikasında usulsüzlükle suçlayıp istifalarını isteyerek maçları boykot etti ve bir süre güney tribünü boş bıraktı.

2021'de güney tribünün önde gelen isimlerinden Veljko Belivuk'un bir suç örgütünün liderliğiyle tutuklanması, yıllardır süren iç bölünmenin ardından tribünde derin bir kırılma yarattı. Grobari, kulüp yönetimini protesto ederek uzun bir boykot sürdürdü ve 2024-25 sezonunda güney tribüne döndü.

Ezeli derbi

Grobari'nin en büyük rakibi, Kızılyıldız'ın taraftar grubu Delije'dir. İki takım arasındaki karşılaşma "ezeli derbi" olarak anılır ve Sırbistan sporunun en gergin rekabetlerinden biridir.

İlişkiler

Grobari, Yunan PAOK taraftar grubu Gate 4 ve Rus CSKA Moskova ultraslarıyla Ortodoksluğa dayanan bir ilişki sürdürür. Ayrıca Bulgar CSKA Sofya, Rumen Steaua Bükreş ve Polonyalı Widzew Łódź gruplarıyla dostane ilişkileri vardır. Bu bağların temelinde ortak inanç, Slav mirası, ordu kulübü geçmişi ya da kulüp renkleri gösterilir.

Tartışmalar ve siyaset

2016'dan bu yana Grobari, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić hükümetine açıkça muhalefet eder ve maçlarda hükümet karşıtı sloganlar atar. 2024'te Novi Sad tren garı faciasının ardından başlayan yolsuzluk karşıtı protestolarda öğrencileri destekleyen pankartlar açtı.

Öte yandan Partizan, Grobari'nin ırkçı, milliyetçi ve şiddet içeren davranışları nedeniyle 2010-2023 arasında 2 milyon avroyu aşan cezaya çarptırıldı. 2014'te Tottenham Hotspur maçında antisemitik bir pankart açıldı. 2019'da ise bir maçta neo-Nazi sembolleri sergilendi.

Yapı

Grobari'nin tek bir merkezi yoktur. Güney tribün, öne çıkan alt grupların zamanla değiştiği kalabalık bir topluluğa ev sahipliği yapar. Belgrad'ın yanı sıra Sırbistan'ın birçok şehrinde, Bosna-Hersek'te ve Sırp diasporasında örgütlü Grobari grupları bulunur.