HAL Tejas

HAL Tejas
HAL Tejas
Türü	Çok rolü avcı uçağı
Ulusal köken	Hindistan
Üretici	Hindustan Aeronautics Limited (HAL)
Tasarımcı	Aeronautical Development Agency
İlk uçuş	4 Ocak 2001
Hizmete giriş	17 Ocak 2015
Durumu	Hizmette
Ana kullanıcı	Hindistan Hava Kuvvetleri Hindistan Deniz Kuvvetleri
Üretim aralığı	2001-günümüze
Üretim sayısı	16
Program maliyeti	48 crore ₹
Birim maliyeti	160 crore ₹ (Mark I) 190 crore ₹ (Mark IA)

HAL Tejas (Sanskrit: तेजस), Havacılık Geliştirme Ajansı tarafından tasarlanan ve Hindustan Aeronautics Limited tarafından üretilen tek motorlu, 4,5 nesil, delta kanatlı ve çok maksatlı savaş uçağıdır. Tejas, ilk uçuşunu 2001 yılında gerçekleştirdi ve 2015 yılında Hindistan Hava Kuvvetleri'ne hizmet vermeye başladı. 2003 yılında resmî olarak ''Tejas'' adı verildi. Günümüzde Tejas, süpersonik savaş jetleri arasında en küçük ve en hafif uçaktır.

Tejas, HF-24 Marut'tan sonra HAL tarafından geliştirilen ikinci jet motorlu savaş uçağıdır. Üç üretim varyantı vardır: Mark 1, Mark 1A ve eğitim/hafif saldırı varyantı. Hindistan Hava Kuvvetleri (IAF) şu anda 123 adet Tejas siparişi verdi ve 97 adet daha satın almayı planlamaktadır. IAF, daha ağır Tejas Mark 2 dâhil tüm varyantlarda en az 324 uçak veya 18 filo Tejas almayı hedeflemektedir. 2016 itibarıyla Tejas Mark 1'in yerli içeriği değer olarak %59,7 ve hat değiştirilebilir birim sayısı olarak %75,5 olarak hesaplandı. Tejas Mk 1'in yerli içeriğinin önümüzdeki dört yıl içinde %70'i aşması beklenmektedir.

Kasım 2025 itibarıyla, Hindistan Hava Kuvvetleri'nin iki filosunda yaklaşık 30 adet Tejas Mark 1 uçağı ve altı adet eğitim uçağı bulunmaktadır. Ayrıca 41 adet eğitim uçağı ve 141 adet Mark 1A tipi savaş uçağı siparişi verildi. Tejas Mark 2'nin geliştirmeleri sürmektedir.

Kazalar ve olaylar

• 12 Mart 2024: Hindistan Hava Kuvvetleri'nin 18. Filosuna ait bir Tejas Mk 1 uçağı, Bharat Shakti adlı üç kuvvetli tatbikata katıldıktan sonra Racastan'ın Jaisalmer kenti yakınlarında düştü. Pilot paraşütle atlayarak kurtuldu ve kimse yaralanmadı. Bu kaza, Tejas'ın hizmete girmesinden bu yana yaşanan ilk kazaydı. Sonraki soruşturma, yağ pompası arızasının motorun sıkışmasına ve kazaya yol açtığını ortaya koydu.
• 21 Kasım 2025: 2016 yılından beri hizmet veren bir Tejas Mk 1 uçağı, El-Mektum Uluslararası Havalimanı'nda düzenlenen Dubai Havacılık Fuarı sırasında hava manevraları yaparken düştü ve pilot kazada hayatını kaybetti. Kazanın, varil dönüşü manevrası sırasında meydana geldiği bildirildi.

Operasyonel geçmiş

Tejas Mark 1, 21 Ocak 2016'da 4. Bahreyn Uluslararası Havacılık Fuarı'nda uluslararası arenada ilk kez görücüye çıktı. 26 Ocak 2017'de Tejas, Yeni Delhi'deki Kartavya Yolu üzerinde gerçekleştirilen hava gösterisine katılarak, 68. Cumhuriyet Bayramı geçit töreninde ilk kez boy gösterdi. Nisan 2018'de Hindistan Hava Kuvvetleri'ne ait tüm Tejas Mark 1 uçakları, 2018 Gagan Shakti tatbikatına katıldı. Bu, 1.100 uçak ve 15.000 askeri personelin katıldığı IAF'nin en büyük hava tatbikatıydı. Tatbikat sırasında Tejas'lar ileri üslerde konuşlandırıldı ve güvenilirliklerini ve hassas vuruş kabiliyetlerini gösterdi. 2019 yılında, altı adet Tejas savaş uçağı, Vayu Shakti hava tatbikatına katıldı ve burada "dönüşüm rolü" kabiliyetini sergiledi.

Teknik özellikler (HAL Tejas Mk.1)

Kaynakça:

• Mürettebat: 1
• Uzunluk: 13,20 m
• Kanat açıklığı: 8,20 m
• Yükseklik: 4,40 m
• Kanat alanı: 38.4 m²
• Boş ağırlık: 6,560 kg
• Azami kalkış ağırlığı: 13,200 kg
• Motor: 1 × General Electric F404-GE-IN20 turbofan

Ayrıca bakınız

• CAC/PAC JF-17 Thunder
• Chengdu J-10
• Dassault Mirage 2000
• General Dynamics F-16 Fighting Falcon
• Mikoyan-Gureviç MiG-29
• Mitsubishi F-2
• Saab JAS 39 Gripen

Kaynakça

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta HAL Tejas ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Resmi site27 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.