Hafsîler

Hafsîler
1229-1574
Kuzey Afrika'daki Hafsid hanedanlığı/krallığı haritası, MS 1400.
Kuzey Afrika'daki Hafsid hanedanlığı/krallığı haritası, MS 1400.
BaşkentTunus
Yaygın dil(ler)
Resmî din
Sünni İslam
HükûmetMonarşi
Sultan 
• 1229-1249
Ebû Zekeriya Yahya (ilk)
• 1574
Ebu Abdullah VI. Muhammed ibn el-Hasan (son)
Tarihçe 
• Kuruluşu
1229
1535
• Dağılışı
1574
Ardıllar
Tunus (eyalet)
Cezâyir-i Garp (eyalet)
Trablusgarp (eyalet)
Günümüzdeki durumu

Hafsîler, 1228-1574 yılları arasında Tunus'ta hüküm sürmüş Berberi hanedan.

Hanedan adını, Şeyh Ebu Hafs Ömer bin Yahya'l Hintatî'den alır. Muvahhidler'in İfrikiye valisi olan adı geçenin oğlu Yahya söz konusu devletten bağımsızlığını kazanınca hanedan ve devlet de Hafsîler olarak anıldı.

İlk yıllarındaki kudretli dönemlerinde tüm Cezayir ve Libya'ya da egemen olan Hafsîler, daha sonra hızla güçten düştüler ve 1311-1317 yılları arasında Mısır'daki Memlûk Devleti'ne tâbi oldular. 1530'lardan itibaren ise güney ve orta Tunus da Türkler tarafından ele geçirildi ve ülkenin sadece kuzeyi Hafsilerin elinde bulunup Osmanlı Devleti'ne bağlanmamıştır.

Esasen Tunus kentini 16 Ağustos 1534'te fetheden Barbaros Hayreddin Paşa, Hafsîlere son vererek tüm ülkeyi Osmanlı Devleti'ne bağladıysa da bizzat Alman İmparatoru ve İspanya Kralı V. Karl kenti 1535'te geri aldı ve Hafsî Hanedanı tamamen İspanya'nın metbuu olarak hayatiyetine devam etti. Bunu sağlamak için Tunus şehrinde 1535-1574 yılları arasında bir İspanyol Garnizonu konuşlandırıldı.

Tunus, Kılıç Ali Paşa komutasındaki Osmanlı Donanması tarafından 13 Eylül 1574'te fethedilince, son kukla Hafsî Hükümdarı VI. Muhammed, Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'a götürülerek; İspanyollarla, Müslümanlar aleyhine işbirliği yaptığı için idam edildi.

Hükümdarlar listesi

Hafsî Hükümdarları
isimHükümdarlık
I. Ebû Zekeriyyâ Yahyâ625 (1228)
I. Muhammed el-Müstansır647 (1249)
II. Ebû Zekeriyyâ Yahyâ el-Vâsiḳ675 (1277)
I. Ebû İshak İbrâhim678 (1279)
İbn Ebû Umâre'nin tahtı gasbetmesi681 (1282)
I. Ebû Hafs Ömer (Tunus'ta)683 (1284)
III. Ebû Zekeriyyâ Yahyâ el-Müntehab684 (1285)
II. Ebû Asîde Muhammed b. Vâsiḳ694 (1295)
I. Ebû Yahyâ Ebû Bekir eş-Şehîd709 (1309)
I. Ebü’l-Bekā Hâlid en-Nâsır709 (1309)
I. Ebû Yahyâ Zekeriyyâ İbnü’l-Lihyânî711 (1311)
III. Muhammed Ebû Darbe el-Müstansır717 (1317)
II. Ebû Yahyâ Ebû Bekir el-Mütevekkil718 (1318)
II. Ebû Hafs Ömer747 (1346)
Merînîler'in Tunus'u ele geçirmesi748 (1348)
I. Ebü’l-Abbas Ahmed el-Fazl el-Mütevekkil750 (1349)
II. Ebû İshak İbrâhim el-Müstansır (birinci hükümdarlığı)750 (1350)
Merînîler'in Bicâye'yi ele geçirmesi]]754 (1353)
Merînîler'in Tunus'u ikinci defa ele geçirmesi758 (1357)
II. Ebû İshak İbrâhim el-Müstansır (ikinci hükümdarlığı)758 (1357)
II. Ebü’l-Bekā Hâlid b. İbrâhim (Tunus'ta)770 (1369)
I. Ebü’l-Abbas Ahmed el-Müstansır772 (1370)
Ebû Fâris Abdülazîz el-Mütevekkil796 (1394)
IV. Muhammed el-Müntasır837 (1434)
Ebû Ömer Osman839 (1435)
IV. Ebû Zekeriyyâ Yahyâ893 (1488)
Abdülmü’min b. İbrâhim894 (1489)
II. Ebû Yahyâ Zekeriyyâ b. Yahyâ895 (1490)
V. Muhammed Ebû Abdullah el-Mütevekkil899 (1494)
Mevlây Hasan b. Muhammed (birinci hükümdarlığı)932 (1526)
Barbaros Hayreddin'in Tunus'u fethi941 (1534)
Mevlây Hasan b. Muhammed (ikinci hükümdarlığı)942 (1535)
III. Ebü'l-Abbas Ahmed950 (1543)
Kılıç Ali Paşa'nın Tunus'u ikinci defa fethi977 (1569)
VI. Muhammed Ebû Abdullah981 (1573)
Koca Sinan Paşa'nın Tunus'u üçüncü defa fethi982 (1574)

Kaynakça

  1. ↑ Öztuna, Yılmaz, "Devletler ve Hanedanlar-İslam Devletleri, Cilt 1, Kültür Bakanlığı, Ankara 1996, s. 234-238

Dış bağlantılar