Hangıl

Songangasa, Jeong Cheol tarafından 1768 yılında basılan bir şiir derlemesi.

Hangıl, Kore alfabesidir. Hangıl, Korecede "h-a-n-g-ı-l" [한글] harflerine tekabül eden Kore harfleriyle yazılır. 1443 yılında Cosôn Hanedanlığı'ndan (*) Kral Sejong tarafından oluşturulmuştur.

Koreliler, 15. yüzyıla kadar Çin yazı sistemini kullanıyorlardı fakat bu sistemin öğrenilmesi zor olduğundan insanların okuyup yazamamasından dolayı Sejong bilim insanlarından yeni bir alfabe yapmalarını istemiş, bu yolla bilimin daha hızlı ilerlemesini ve halkının sosyalleşip çağdaşlaşmasını hedeflemiştir. 1444 yılında tamamlanan alfabe, "Hunmin Côngım" (훈민정음; halka doğruları öğreten ses.) adlı eserle halka tanıtılmıştır. Hangıl'la yazılan ilk eser budur.

Kore alfabesi temelde 14 ünsüz, 10 ünlüden oluşur. Ayrıca 11 tane yarı ünlü (diftong) harf bulunur. 5 tane de çift ünsüz bulunur ama bunlar alfabede yer almaz. Hangıl'ın ilham kaynağı üç temel noktadır. Birincisi insanı temsil eden dikey çizgiler "ㅣ", ikincisi dünyayı temsil eden yatay çizgiler "ㅡ", üçüncüsü ise cenneti temsil eden yuvarlak çizgiler, noktalardır "ㅇ", ayrıca Hangıl diğer Moğol, Phags Pa (Phags-pa script [En]) ve Çin yazı sistemlerinden faydalanılarak oluşturulmuştur.

Yazışma çizelgesi

Sesli Harfler

10 temel ünlü (Holsori/Moım, 홀소리/모음, 母音)

Hangıl/KoreceHarfKorece harflerin adıIPA uyarlamaÖrnek
ㅏA aA (아)/a/ veya /ɑ/아!
ㅑYa yaYa (야)/ja/ veya /jɑ/아!, 아야!
ㅓÖ öÖ (어)/ʌ/ veya /ɘ/ veya /ɔ/어, 아어 (雅語)
ㅕYö yöYö (여)/jʌ/ veya /jɘ/ veya /jɔ/여아 (女兒), 여야 (與野)
ㅗO oO (오)/o/
ㅛYo yoYo (요)/jo/
ㅜU uU (우)/u/, /y/아우, 여우, 우어, 우우
ㅠYu yuYu (유)/ju/, /jy/우유 (牛乳)
ㅡIı/ÜüI (으)/ɯ/
ㅣİ iİ (이)/i/아이, 어이, 오이

11 yarı ünlü (Gyöpolsori 겹홀소리)

Hangıl/KoreceHarfKorece harflerin adıIPA uyarlamaÖrnek
ㅐÄ äÄ(애)/e/
ㅒYe Ye veya Yae yaeYe veya Yae(얘)/ye/
ㅔE eE (에)/e/
ㅖYe yeYe (예)/je/
ㅘWa WaWa (와)/va/
ㅙWe weWä (왜)/wɛ/
ㅚWe weWe(외)/ø/
ㅝWo woWo (워)/wʌ/ veya /wɔ/
ㅞWe WeUe (웨)/we/
ㅟWi wiWi (위)/ɥi/
ㅢIi ıi/Üi üiIi (의)/ɰi/

Aşağıdaki İyıng (veya İyıñ) burun ünlüleri (İyıng innın batçim sori, 이응 있는 받침 소리)

Hangıl/KoreceHarfIPA uyarlamaÖrnek
앙Aıñ aıñ/ɛ̃/ veya /œ̃/
양Yaıñ yaıñ/jɛ̃/ veya /jœ̃/
엉Añ añ/ɑ̃/
영Yañ yañ/jɑ̃/
옹Oñ oñ/ɔ̃/
용Yoñ yoñ/jɔ̃/
웅Uñ uñ/uŋ/ veya /yŋ/
융Yuñ yuñ/juŋ/ veya /jyŋ/
응Iñ ıñ/ɰ̃/
잉İñ iñ/iŋ/
Yarı ünlülere aşağıdaki İyıng (veya İyıñ) (Gyöpolsori innın İyıñ batçim, 겹홀소리 있는 이응받침) eklenmiş hâli
Hangıl/KoreceHarfIPA uyarlamaÖrnek
앵Äñ äñ veya Aeñ aeñ/ɛŋ/
얭Yäñ yäñ veya Yaeñ yaeñ/jɛŋ/
엥Eñ eñ/eŋ/
옝Yeñ yeñ/jeŋ/
왕Wañ wañ/wɛ̃/
왱Wäñ wäñ/wɛŋ/
욍Weñ weñ/øŋ/
웡Woñ woñ/wʌŋ/ veya /wɔŋ/
웽Weñ weñ/weŋ/
윙Wiñ wiñ/ɥiŋ/
읭Üiñ Üiñ veya Iiñ ıiñ/ɰi/

Sessiz harfler

14 temel ünsüz (Dasori/Caım, 닿소리/자음, 子音)

Hangıl/KoreceHarfGüney, [sonra Kuzey] Korece harflerin adıIPA uyarlama [Kuzey Korece]Örnek
ㄱG gGiyök (기역), [veya Giyık (기윽)]/ɡ/가다, 거기, 고기
ㄴN nNiyın (니은)/n/누구, 누나
ㄷD dDigıt (디귿), [veya Diyıt (디읃)]/d/다그다, 다니다,
ㄹR/L r/lRiyıl (리을)/r/ veya /l/
ㅁM mMiyım (미음)/m/
ㅂB bBiyıp (비읍)/b/
ㅅS sSiyot (시옷), [veya Siyıt (시읏)]/s/ veya /ʃ/
ㅇÑ ñİyıñ (veya İyıng) (이응)/ʔ/
ㅈC c/J j [veya Dz dz]Ciyıt/Jiyıt (지읒)/dʒ/ [veya /d͡z/]
ㅊÇ ç [veya Tsh tsh]Çiyıt (치읓)/tʃ/ [veya /t͡s/]
ㅋK kKiyık (키읔)/kʰ/
ㅌT tTiyıt (티읕)/tʰ/
ㅍP pPiyıp (피읖)/pʰ/
ㅎH hHiyıt (히읗)/h/

5 çift ünsüz (겹닿소리)

Hangıl/KoreceHarfGüney, [sonra Kuzey] Korece harflerin adıIPA uyarlamaÖrnek
ㄲK kSañ giyök (쌍기역), [veya Dwengiyık (된기윽)]/k/까다, 끄다
ㄸT tSañ digıt (쌍디귿), [veya Dwendiyıt (된디읃)]/t/뜨다, 따라서
ㅃP pSañ biyıp (쌍비읍), [veya Dwenbiyıp (된비읍)]/p/뽀뽀, 삐삐
ㅆS sSañ siyot (쌍시옷), [veya Dwensiyıt (된시읏)]/s/ veya /ʃ/싸다, 쌔다, 쏘가리, 쑤다, 쓰다, 씨
ㅉČ čSañ Ciyıt (쌍지읒), [veya Dwenciyıt (된지읒)]/tɕ/ veya /ʈʂ/짜다, 쩌쩌, 쪼다, 쭈그러지다, 찌개

Aşağıdaki ünsüzler (Batçim, 받침)

Hangıl/KoreceHarfIPA uyarlamaÖrnek
ㄱ, ㄲ, ㅋK k/k̚/
ㄴN n/n/
ㄷ,ㄸ, ㅈ, ㅊ, ㅌT t/t̚/
ㄹL l/r/ veya /l/
ㅁM m/m/
ㅂ, ㅍB b/p̚/

Hangıl'ın yazımı

Hangıl hece düzenini gösterir tablo
Hece düzeni örnek tablo

Kore alfabesi, diğer yazı sistemlerinden oldukça farklı olarak yan yana dizilen harflerden meydana gelmez. Daha önce Çin yazı sisteminin kullanılması, Hangıl'ı tasarlayan bilim insanlarını etki altında bırakmıştır. Bu doğrultuda her hece Çin karakterinde olduğu gibi bir kare şeklini oluşturacak şekilde oluşmuştur. Yan yana bitişen harfler yerine ikili, üçlü hatta dörtlü değişimler kullanarak heceler oluşturulmuştur.

Kaynakça

  1. ↑ Translations, Joe Cock, Today. "A linguist explains why Korean is the best written language" [Bir Dilbilimci Korecenin Neden En İyi Yazı Dili Olduğunu Açıklıyor]. Business Insider (İngilizce). 31 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2023.
  2. ↑ ""알고 싶은 한글"" ["Hangul Bilmek İstiyorum"]. 10 Mayıs 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.
  3. ↑ "How was Hangul invented?" [Hangul Dili Nasıl Ortaya Çıktı?]. The Economist. ISSN 0013-0613. 28 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Ağustos 2023.
  4. ↑ Pae, Hye K. (1 Ocak 2011). "Is Korean a syllabic alphabet or an alphabetic syllabary". Writing Systems Research. 3 (2): 103-115. doi:10.1093/wsr/wsr002. ISSN 1758-6801.

Dış bağlantılar