Pasinler

Pasinler
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer

Erzurum İli Siyasi Haritası
Koordinatlar: 39°58′56″N 41°40′59″E / 39.9822°K 41.6831°D / 39.9822; 41.6831
ÜlkeTürkiye
İlErzurum
Coğrafi bölgeDoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamYunus Emre Temel
 • Belediye başkanıÜnsal Sertoğlu (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam1.134 km²
Rakım1.663 m
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu25300
İl alan kodu442
İl plaka kodu25

Pasinler, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin idari merkezidir.

Tarihçe

Pasinler'in eski adı Basiani'dir. Nitekim Gürcü coğrafyacı Vahuşti (1696-1757) Aras Nehri'nin yukarı kesimindeki kentin ve bölgenin eski adının Basiani olduğunu, Osmanlı döneminde buraya Hasan Kala (ასანყალა: Asankala) dendiğini yazar. Eskiden bugünkü Horasan ile Köprüköy ilçelerini de kapsayan Pasinler kazası, 1835 Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hasan Kala (خسن قلعە) olarak geçer.

Bugünkü Pasinler, Köprüköy ve Horasan bölgesi, Biani olarak adlandırıldığı sırada Urartuların kontrolü altında bulunuyordu. Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde yer alıyordu. Nitekim 13. yüzyılın başında Gürcüler ile Türkler arasındaki Basiani Savaşı bu bölgede meydana gelmiştir. Osmanlılar bu bölgeyi 1545 yılında Gürcülerden ele geçirmiştir. Pasinler kasabasında bulunan ve Hasan Kale olarak da bilinen Pasinler Kalesi, Demirdöven köyünde megalit yapı kalıntısı eski zamanlardan kalmıştır.

Bugün Pasinler ile Köprüköy ve Horasan ilçelerini kapsayan bölge, 1835 Osmanlı nüfus sayımında Hasan Kala adıyla Erzurum Eyaleti'nin kazalarından biriydi. Hasan Kala (Pasinler) şehir merkezi 8 mahalle ve kaza 127 köyden oluşuyordu. Askere alma ve vergi toplama amacıyla yapılmış olan bu nüfus sayımında sadece erkekler kaydedilmiştir. Hasan Kala kazsındaki köylerde yaşayan toplam erkek nüfusu, %72'sini Müslüman (6.561 kişi) ve %28'ini ise Hristiyan (2.578 kişi) olmak üzere, 9.139 kişiden oluşuyordu.

Hasan Kala kazası, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pasinler kazası olarak da anılmıştır. Bu tarihte kaza, merkez, Aras, Pasin-i Süfla (Aşağı Pasin) ve Kara Yazı nahiyelerinden oluşuyordu. 1940 genel nüfus sayımında ise, Pasinler kazası merkez, Aras, Aşağı Pasin ve Çobandede nahiyelerini kapsıyordu. Kara Yazı kazaya dönüştürülmüş ve Çobandede nahiyesi kurulmuştu. Pasinler kazası 141 köyü kapsıyordu ve bu köylerin toplam nüfusu 45.331 kişiden oluşuyordu. Pasinler kasabasında ise 6.314 kişi yaşıyordu.

Pasinler ilçesine bağlı Aşağı Pasin ve Aras bucakları birleştirerek 27 Kasım 1953 tarihinde 6191 sayılı kanunla Horasan ilçesi kuruldu. Bunun sonucunda Pasinler ilçesinin yüzölçümü küçüldü ve ilçeye bağlı köy sayısı, 1955 genel nüfus sayımına göre 78'e indi. 1965 genel nüfus sayımında Pasinler ilçesi merkez ve Çobandede bucaklarından oluşuyor ve 80 köyü kapsıyordu. İlçede 41.917 kişiden oluşan nüfus çinde 13.129 kişi okuma yazma biliyordu. Çobandede bucağı, 16 Mayıs 1990 tarihinde Köprüköy ilçesine dönüştürüldü ve Pasinler, 58 köyü kapsayan bir ilçe haline geldi.

Coğrafya

Erzurum il merkezine 37 km uzaklıktadır. Pasinler ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.663 metredir. İlçenin yüzölçümü 1.134 km²dir. Tarihi İpek Yolu'nun üzerindedir. Kalesi, şifalı kaplıcaları, maden suları ve patatesi ile ünlüdür. İlçe merkezine 4 km uzaklıkta bulunan Serçeboğazı mahallesinin hemen girişinde diüretik maden suyu bulunmaktadır.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
192734.5673.16631.401
193548.8393.88844.951
194051.6456.31445.331
194557.0485.75951.289
195065.1258.01557.110
195535.9376.93928.998
196039.1967.92631.270
196541.9179.27732.640
197045.88011.16634.714
197551.91814.26737.651
198061.98419.75242.232
198560.61615.84944.767
199042.99119.14423.847
200044.66322.78721.876
200734.45315.95018.503
200833.26714.76218.505
200932.38313.96918.414
201031.76313.51318.250
201131.98413.59318.391
201231.71713.60418.113
201331.58131.581veri yok
201430.64630.646veri yok
201530.11330.113veri yok
201629.85329.853veri yok
201729.30229.302veri yok
201828.96128.961veri yok
201928.69128.691veri yok
202028.51328.513veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Ayrıca bakınız