Hessen

Bu maddede birçok sorun bulunmaktadır. Lütfen sayfayı geliştirin veya bu sorunlar konusunda tartışma sayfasında bir yorum yapın. (Bu mesajların nasıl ve ne zaman kaldırılacağını öğrenin) Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. Maddeyi, Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Gerekli düzenleme yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. (Eylül 2020) Bu maddedeki bilgilerin doğrulanabilmesi için ek kaynaklar gerekli. Lütfen güvenilir kaynaklar ekleyerek maddenin geliştirilmesine yardımcı olun. Kaynaksız içerik itiraz konusu olabilir ve kaldırılabilir. Kaynak ara: "Hessen" – haber · gazete · kitap · akademik · JSTOR (Temmuz 2024) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) Bu maddedeki üslubun, ansiklopedik bir yazıdan beklenen resmî ve ciddi üsluba uygun olmadığı düşünülmektedir. Maddeyi geliştirerek ya da konuyla ilgili tartışmaya katılarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Hessen Land Hessen (Almanca)
Eyalet
Bayrak Arma
Marş: Hessenlied [en]
Koordinatlar: 50°36′29″N 9°01′42″E / 50.60803°K 9.02847°D / 50.60803; 9.02847
Ülke	Almanya
Kuruluş	19 Eylül 1945
Başkent	Wiesbaden
İdare
• Parlamento	Hessen Eyalet Parlamentosu [de]
• Eyalet Başbakanı [en]	Boris Rhein [en] (CDU)
• İktidar Partileri	CDU/SPD
• Federal Konsey Oyları	5 (69 oyda)
• Federal Meclis Koltuk Sayısı	45 (630 koltukta)
Yüzölçümü
• Toplam	21.115,6 km²
Nüfus  (31 Aralık 2025)
• Toplam	6.278.594
• Yoğunluk	297/km²
Demonim	Hessenli
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
ISO 3166 kodu	DE-HE
GSYİH	382 milyar € (2025)
Kişi başına GSYİH	60.894 € (2025)
NUTS Bölgesi [en]	DE7
İGE (2021)	0.950 çok yüksek · 5/16
Resmî site www.hessen.de

Hessen (Almanca telaffuz: [ˈhɛsn̩]  ( dinle)), Almanya Federal Cumhuriyeti'nin ortasında yer alan bir eyalettir. Yaklaşık 6,3 milyon nüfusuyla ülkenin en kalabalık beşinci, 21.115 km² yüzölçümüyle de en geniş yedinci eyaletidir. Başkenti Wiesbaden, en kalabalık şehri Frankfurt'tur.

Bugünkü eyalet, Amerikan askerî yönetiminin 2 numaralı bildirisiyle 19 Eylül 1945'te Büyük Hessen (Almanca: Groß-Hessen) adıyla kuruldu. Yeni eyalet, eski Prusya'nın Kassel ve Wiesbaden yönetim bölgeleriyle Hessen Halk Devleti'nin (Volksstaat Hessen) Ren'in doğusunda kalan topraklarını kapsıyordu. Wiesbaden 12 Ekim 1945'te başkent oldu, eyalet anayasası ise 1 Aralık 1946'daki halk oylamasıyla kabul edildi. Bu iki yönetim bölgesi, 1867'den beri Prusya'nın Hessen-Nassau eyaletine bağlıydı. 1 Nisan 1944 tarihli bir kararnameyle Hessen-Nassau, sınırları bu yönetim bölgelerine denk gelen Kurhessen ve Nassau adlı iki eyalete bölündü; yeni düzen 1 Temmuz 1944'te yürürlüğe girdi. Hessen anayasası, Almanya'daki eyaletlerin hâlâ yürürlükte olan anayasaları arasında en eskisidir.

Etimoloji

Hessen adı, Almanya'nın diğer bazı bölgelerinde görüldüğü gibi, bu bölgede eskiden yaşamış Cermen kavimlerinden birinin adından gelir. Bölgeye adını veren kavmin Chatti [de] olduğu genel olarak kabul edilir; ancak bu eşleştirme tartışmasız değildir ve Chatti ile Hassi biçimleri arasındaki ses farkı henüz kesin olarak açıklanamamıştır. Bu ad 7. yüzyılda Chassi olarak, 8. yüzyıldan itibaren ise Hassi veya Hessi biçiminde kaydedilmiştir.

Coğrafya

Hessen'in yüzölçümü 21.115 km²'dir. Almanya'nın ortasında yer alan eyaletin altı komşusu vardır: Kuzey Ren-Vestfalya, Aşağı Saksonya, Thüringen, Bavyera, Baden-Württemberg ve Rheinland-Pfalz. Eyaletin coğrafi merkezi, Vogelsbergkreis'teki Mücke belediyesine bağlı Flensungen [de] yakınlarındadır. Burada 1983'te bir merkez taşı dikilmiştir; 2010'da yapılan yeni ölçüm merkezi bu taşın yaklaşık bir kilometre güneyinde, yine Mücke sınırları içinde saptamıştır.

Eyaletin yüzeyini büyük ölçüde Rhön, Spessart, Vogelsberg ve Odenwald gibi orta yükseklikteki dağlık bölgeler oluşturur. En yüksek nokta, Rhön'deki 950,2 metre yüksekliğindeki Wasserkuppe'dir. 2022'deki dördüncü federal orman envanterine göre yüzölçümünün %42,5'i ormanla kaplı olan Hessen, Rheinland-Pfalz ile birlikte Almanya'nın en ormanlık eyaletleri arasındadır. Eyalette 1957'den bu yana 13 tabiat parkı (Naturpark) kurulmuştur. Ağırlıklı olarak ormanlık koruma alanlarından oluşan bu parklar, eyalet yüzölçümünün yarısından fazlasını kaplar. Ormanlık alanlar arasında Odenwald [de] ve Taunus [de] öne çıkar. Westerwald'ın uzantıları Lahn-Dill-Kreis ve Limburg-Weilburg ilçelerine, Rothaargebirge'nin uzantıları ise Waldeck-Frankenberg ilçesine uzanır. Kuzey Hessen'deki Kellerwald, Almanya'nın ikinci büyük baraj gölü olan Edersee ile birlikte 7.688 hektarlık Kellerwald-Edersee Millî Parkını oluşturur. Parkın bir bölümü, 2011'den bu yana UNESCO Dünya Doğal Mirası listesindeki Alman kayın ormanları arasında yer alır.

Almanya, Batı Avrupa'nın deniz iklimi ile Doğu Avrupa'nın karasal iklimi arasındaki geçiş kuşağında yer alır; Hessen'de iklimin yıldan yıla belirgin biçimde değişmesinin nedeni de budur. Eyalette ortalama sıcaklık, düzenli ölçümlerin başladığı 1881'den bu yana yaklaşık 1,7 °C artmıştır. Yıllık ortalama yağış miktarı 1991–2020 döneminde 761 milimetreydi. Eyalette yılda ortalama yaklaşık 1.500 saat güneş görülür; en güneşli bölge güney Hessen'de Main'in güneyi, en az güneş alan bölge ise kuzey Hessen'dir. Ren kıyısındaki Rheingau ile Bergstraße'de şaraplık üzüm bağları bulunur; bu iki bölge eyaletin bağcılık bölgeleridir.

Tarih

Hessen'in bugünkü toprakları tarih öncesi dönemde Kelt ve Cermen kabilelerinin yerleşim alanıydı. Felsberg'e bağlı Rhünda'da Geç Pleistosen'e ait bir insan kafatası bulunmuştur. Züschen ile Lohne arasında MÖ 4. binyılın ikinci yarısında yapılan ve 1894'te bulunan taş odalı mezar, Wartberg kültürüne aittir. Mezarın duvar taşlarına kazınmış sığır ve araba benzeri resimler, Avrupa'daki en eski araba tasvirleri arasında sayılır. Wetterau'daki Glauberg, MÖ 5. yüzyılda erken Kelt döneminin anıtsal bir merkezine dönüştürüldü. Burada 24 Haziran 1996'da, 1,86 metre boyunda ve yaklaşık 2.400 yıllık bir Kelt savaşçısının kumtaşından heykeli bulundu.

Romalıların MÖ 13 civarında Ren kıyısındaki Mainz'da iki lejyonluk bir kamp kurmasıyla Ren'in doğusundaki Hessen toprakları da Roma'nın ilgi alanına girdi. Romalılar, Ren'in doğusundaki az sayıdaki kent kuruluşlarından birini Lahnau-Waldgirmes'te gerçekleştirmeye giriştiler; ancak MS 9'daki Varus Savaşı yenilgisinin ardından buradan çekildiler. MS 80 civarında bugünkü Hessen'i boydan boya kesen Yukarı Germen Limes'i, 260 yılına kadar Roma sınırını oluşturdu ve güney Hessen'deki Keltleri kuzeydeki Chatti ve Cheruskilerden ayırdı. Bad Homburg yakınında yeniden inşa edilen Saalburg kalesi bu dönemden kalmadır. Hessenlerden ilk kez 738 civarında, misyoner Bonifatius'a yazılan bir papalık mektubunda Hessi adıyla söz edilir. Bonifatius bölgede Hristiyanlığı yaydı ve ilk kilise teşkilatını kurdu. Bonifatius, 723 civarında Geismar'da Chattilerin kutsal saydığı Donar Meşesini kesti; 724'te bu ağacın kerestesiyle bir kilise yaptırdı ve Fritzlar kentinin çekirdeğini oluşturan manastırı kurdu. Fritzlar yakınındaki Büraburg kalesi Saksonlara karşı korunmak için yapılmıştı; Saksonlar 774'te Fritzlar'ı yıktı. Bonifatius'un kurduğu manastırların en önemlisi olan Fulda Manastırı 744'te kuruldu. 1152'de Friedrich Barbarossa'nın Frankfurt'ta kral seçilmesinden sonra kent, Kutsal Roma İmparatorluğu'nda Alman krallarının seçildiği ve taç giydiği yer olarak giderek öne çıktı.

Hessen'in ayrı bir devlet olarak gelişimi, Thüringen-Hessen veraset savaşının ardından Brabantlı Heinrich'in 1264'te fiilen Hessen landgrafı olarak tanınmasıyla başladı. Heinrich, 1277'de Kassel'i ikamet yeri olarak seçti. Landgraf I. Philipp (Philipp der Großmütige) döneminde (1518–1567) Hessen, Reform hareketini destekleyen başlıca güçlerden biri oldu ve Marburg Philipps Üniversitesi kuruldu. Philipp'in ölümünün ardından landgraflık, vasiyeti uyarınca dört oğlu arasında Hessen-Kassel, Hessen-Marburg, Hessen-Rheinfels ve Hessen-Darmstadt olarak bölündü; zamanla bunlardan yalnızca Hessen-Kassel ile Hessen-Darmstadt kaldı. Otuz Yıl Savaşı sırasında Hessen-Kassel Landgravinesi Amalie Elisabeth, Marburg mirası yüzünden Hessen-Darmstadt'a karşı savaş açtı. Darmstadt 1645'te Marburg'u kaybetti; 14 Nisan 1648 tarihli Kassel Antlaşmasıyla Marburg Hessen-Kassel'e geçti, Gießen ve Biedenkopf yöresi ise Darmstadt'ta kaldı. Hessen-Kassel Landgrafı II. Friedrich, 15 Ocak 1776'da İngiltere Kralı III. George ile 12.000 Hessenli askeri İngiltere adına savaşmaya bağlayan bir anlaşma imzaladı. Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda İngiltere saflarında yaklaşık 30.000 Alman askeri savaştı; Hessen birliklerinin toplamı tahminen 19.000'dir.

1803'te Hessen-Kassel kurfürstlüğe yükseltildi; Landgraf IX. Wilhelm, kurfürst unvanını 15 Mayıs 1803'te Kassel'de ilan etti. 1806'da Ren Konfederasyonu'na katılan Hessen-Darmstadt, büyük dükalığa dönüştü ve Landgraf X. Ludwig 13 Ağustos 1806'da Büyük Dük I. Ludewig unvanını aldı. Nassau prenslikleri de aynı yıl birleşerek Nassau Dukalığını oluşturdu. 8 Haziran 1815 tarihli Alman Federal Senedi, Frankfurt'u Alman Konfederasyonu'nun Federal Meclisinin (Bundesversammlung) merkezi yaptı; meclis burada ilk kez 5 Kasım 1816'da toplandı. Frankfurt 1866'ya kadar özgür kent statüsünü korudu; Hessen-Homburg Landgraflığı ile Waldeck Prensliği de Alman Konfederasyonunun egemen üyeleriydi. 18 Mayıs 1848'de ilk tüm Almanya Ulusal Meclisine seçilen milletvekillerinden 330'u, Frankfurt'taki Paulskirche'ye girerek meclisi açtı. Ancak Hessen devletlerindeki liberal anayasalar 1850'de yeniden kaldırıldı.

1866'daki Avusturya-Prusya Savaşı'nda Avusturya'nın yanında yer alan Hessen Kurfürstlüğü, Nassau Dukalığı ve Frankfurt, Prusya tarafından ilhak edildi. Prusya birlikleri Frankfurt'u 16 Temmuz 1866'da işgal etti; ilhak 3 Ekim 1866'da ilan edildi. Bu topraklar Prusya'nın Hessen-Nassau eyaletinde birleştirildi ve eyalet adını resmen 7 Aralık 1868'de aldı. 1918'de monarşinin sona ermesiyle Hessen Büyük Dükalığından, hükûmet merkezi Darmstadt olan Hessen Halk Devleti (Volksstaat Hessen) doğdu. 26 Ocak 1919'daki ilk seçimlerin ardından 20 Şubat 1919'da geçici bir anayasa kabul edildi. 12 Aralık 1919'da ilan edilen kesin anayasa, Hessen tarihinde ilk kez kadınlara da genel ve eşit oy hakkı tanıdı. Waldeck Özgür Devleti, 1 Nisan 1929'da Prusya'ya katılarak Hessen-Nassau eyaletinin parçası oldu.

NSDAP, Kasım 1931'de Hessen Halk Devletinin parlamentosunda 70 sandalyenin 27'sini kazanarak en büyük grup oldu; ancak demokratik hükûmeti ancak 1933'te Nazilerin iktidarı ele geçirmesinden sonra devirebildi. 31 Mart 1933 tarihli Uyumlaştırma (Gleichschaltung) Yasası, 1932'de seçilen parlamentoyu feshetti. NSDAP'nin Hessen-Nassau Gauleiter'i Reich valisi (Reichsstatthalter) olarak atandı. 19 Ekim 1941'de Frankfurt'tan Łódź'a yaklaşık 1.125 Yahudi sürüldü. Hessen'deki Yahudilerin sürgününü başlatan bu ilk nakilde sürülenlerden yalnızca ikisinin Holokost'tan sağ kurtulduğu tahmin edilmektedir.

İkinci Dünya Savaşı'nda Hessen kentleri ağır hava saldırılarına uğradı. 22–23 Ekim 1943 gecesindeki İngiliz saldırısında Kassel'in tarihî kent merkezi neredeyse tamamen yıkıldı; saldırıda ölenlerin sayısı kaynaklara göre 6.000 ile 10.000 arasındadır. Frankfurt'un tarihî kent merkezi Mart 1944 saldırılarında neredeyse tamamen yok oldu; 1943 ve 1944'teki büyük saldırılarda kentte 6.000'den fazla kişi öldü. 11–12 Eylül 1944 gecesindeki saldırıda Darmstadt'ta 11.000'den fazla kişi hayatını kaybetti; yaklaşık 110.000 kişilik nüfusun 66.000'i evsiz kaldı. ABD birlikleri 25 Mart 1945'te Darmstadt'ı, 28 Mart'ta Wiesbaden'i, 29 Mart'ta Frankfurt'u işgal etti ve 4 Nisan'da Kassel'e ulaştı. Amerikalılar, Darmstadt merkezli ve Ludwig Bergsträsser başkanlığında bir "Hessen Eyaleti Alman Hükûmeti" kurdu.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Amerikan askerî yönetimi, 19 Eylül 1945 tarihli 2 numaralı bildiriyle Groß-Hessen (Büyük Hessen) eyaletini kurdu. Eyalet, eski Prusya'nın Kassel ve Wiesbaden yönetim bölgeleri ile Hessen Halk Devleti'nin (Volksstaat Hessen) topraklarından oluşturuldu. Fransız işgal bölgesinde kalan Ren'in batısındaki Rheinhessen ile Ober- ve Unterwesterwald, Unterlahn ve St. Goarshausen ilçeleri ise Rheinland-Pfalz eyaletine katıldı. Wiesbaden, 12 Ekim 1945'te eyaletin başkenti oldu.

30 Haziran 1946'da seçilen Kurucu Eyalet Meclisi, anayasa taslağını 29 Ekim 1946'ya kadar görüştü. Taslak, ABD askerî yönetiminin onayının ardından halk oylamasına sunuldu ve 1 Aralık 1946'da seçmenlerin %76,8'inin oyuyla kabul edildi. Halk oylamasının ve ilk Eyalet Parlamentosu seçiminin ardından, 4 Aralık 1946'da eyaletin adı Groß-Hessen yerine Hessen oldu.

Demografi

Hessen'in nüfusu 31 Aralık 2025 itibarıyla 6.278.594'tür; bu, kilometrekare başına yaklaşık 297 kişiye karşılık gelir. Nüfus verileri, 15 Mayıs 2022 tarihli nüfus sayımı (Zensus 2022) esas alınarak güncellenmektedir. 2025'te Hessen'de 51.739 canlı doğum ve 71.078 ölüm kaydedildi; ölümler doğumları 19.339 kişi aştı. Hessen Eyalet İstatistik Dairesine göre 2025'teki doğum sayısı, 2012'den bu yana en düşük düzeydedir. Aynı yıl eyalete yaklaşık 204.930 kişi taşındı, 188.080 kişi eyaletten ayrıldı; böylece 16.850 kişilik bir göç fazlası oluştu. Bu göç fazlasına karşın nüfus, 2024'e göre yaklaşık 2.200 kişi azaldı. 31 Aralık 2025 itibarıyla Hessen'de yaşayanların 1.170.322'si, yani yaklaşık %18,6'sı Alman vatandaşı değildir.

29 Ekim 1946'daki nüfus sayımında Hessen'in nüfusu 3.973.600 idi. Eyalet İstatistik Dairesinin yıl sonu hesaplamalarına göre nüfus 1950'de 4,34 milyon, 1970'te 5,42 milyon, 2000'de 6,07 milyondu; yabancı uyrukluların payı aynı dönemde %0,7'den %11,9'a yükseldi. Bu hesaplamalar en son yapılan nüfus sayımını esas alır: 2011'den itibaren Zensus 2011'e, 2022'den itibaren Zensus 2022'ye dayanır. 15 Mayıs 2022 sayımında Hessen'de 6.207.278 kişi sayıldı; bu rakam, sayımdan önceki hesaplamalara göre yaklaşık 6,37 milyon olarak tahmin edilen nüfusun %2,6 altındadır.

Hessen Eyalet İstatistik Dairesinin 2026'da yayımladığı nüfus projeksiyonuna göre eyalet nüfusunun 2057'de altı milyonun altına inmesi ve 2070'te yaklaşık 5,82 milyona düşmesi beklenmektedir. Aynı projeksiyona göre 65 yaş ve üzerindekilerin nüfus içindeki payı 2024'teki %21,7'den 2050'de %27,3'e çıkacaktır.

Eurostat verilerine göre Hessen'de 16–74 yaş arasındakilerin %95,5'i 2025'te son üç ay içinde interneti kullandı. 2025 sonu itibarıyla Hessen'deki hanelerin %82,1'i saniyede en az 1 gigabitlik bağlantıya erişebilmektedir. Eyalet yüzölçümünün %97'sinde en az bir operatör 4G ya da 5G hizmeti vermektedir. 1 Ocak 2026 itibarıyla Hessen'de her 1.000 kişiye 624 binek otomobil düşmektedir; Almanya ortalaması ise 593'tür. Eylül 2026 itibarıyla Hessen'de işsizlik oranı %5,9'dur. 2025 yılı ortalamasında yabancıların işsizlik oranı %13,6, Alman vatandaşlarınınki ise %3,9'du. 2024/25 öğretim yılında göçmen kökenli gençlerin %5'i okulu diploma almadan bıraktı; göçmen kökeni olmayan gençlerde bu oran %2'ydi.

2023–2025 dönemine ait hayat tablosuna göre Hessen'de doğumda beklenen yaşam süresi erkeklerde 79,24, kadınlarda 83,52 yıldır; Almanya ortalaması erkeklerde 78,82, kadınlarda 83,43 yıldır. 31 Aralık 2024 itibarıyla eyalette toplam 35.060 yatak kapasiteli 150 hastane bulunur. 31 Aralık 2025 itibarıyla Hessen Eyalet Tabipler Odasına kayıtlı 40.880 hekimin 32.760'ı mesleğini fiilen sürdürmektedir.

II. Dünya Savaşı'nın ardından Hessen, doğudan gelen yaklaşık bir milyon Alman mülteci ve sürgünü kabul etti; bunların topluma katılımı, eyaletin savaş sonrası döneminin başlıca işlerinden biri oldu.

Federal Yabancılar Merkezi Siciline (Ausländerzentralregister) göre 31 Aralık 2025 itibarıyla Hessen'de 1.360.875 yabancı uyruklu kişi yaşamaktadır. Bu sayı, nüfus hesaplamasındaki 1.170.322 rakamından yüksektir; çünkü sicil, ülkede en az üç ay kalan bütün yabancıları kaydeder ve 2022 sayımına göre düzeltilmemiştir. Sicile göre en kalabalık grup 166.045 kişiyle Türkiye vatandaşlarıdır; bunların 24.740'ı Frankfurt'ta yaşar. 2024 Mikrozensus verilerine göre Hessen'de, kendisi ya da anne babası Türkiye'de doğmuş yaklaşık 317.000 kişi yaşamaktadır; bu, eyaletteki göçmen kökenli nüfusun en büyük grubudur.

Hessen, Almanca konuşulan bölgelerde benzeri az görülen ölçüde çeşitli bir ağız yapısına sahiptir. Eyaletin büyük bölümünde Batı Orta Almanca ağızları konuşulur; bunlar Ren Frankçası, Orta Hessence, Kuzey Hessence ve Doğu Hessence olmak üzere dört gruba ayrılır. Kuzeyde ise Aşağı Almanca konuşulur. Bu ağızlar halk arasında genellikle Hessisch (Hessence) diye anılsa da eyalette birkaç büyük ağız grubu bulunduğu için tek bir Hessenceden söz edilemez.

Din

Hessen'de Hristiyanlık, 8. yüzyılda misyoner Bonifatius'un çalışmalarıyla yayıldı. Bonifatius'un mezarı Fulda Katedralindedir; Alman Katolik piskoposları sonbahar genel kurullarını her yıl burada toplar. Landgraf I. Philipp döneminde Hessen, Reform hareketinin merkezlerinden biri oldu. 1526'daki Homberg Sinodu, Reform'un Hessen'de uygulanmasına karar verdi. 1527'de kurulan Marburg Üniversitesi, Reform ilkelerine dayanan ilk yeni üniversiteydi. Martin Luther ile Huldrych Zwingli, 1–4 Ekim 1529'da Marburg Din Görüşmesinde bir araya geldi.

Hessen'de yaygın din Hristiyanlıktır. 15 Mayıs 2022 tarihli nüfus sayımına göre nüfusun %30,1'i Evangelik Kiliseye, %19,7'si Katolik Kilisesine bağlıydı. Kalan %50,2'lik bölüm başka dinlerin mensuplarını, hiçbir dine bağlı olmayanları ve soruyu yanıtlamayanları birlikte kapsar. Kiliselerin üye sayısı düşmeye devam etmektedir. 2025 sonunda Hessen'de 1.690.606 Protestan ile 1.120.575 Katolik yaşıyordu; Katolikler nüfusun %17,8'ini oluşturuyordu.

Eyalet hükûmetinin yaptırdığı ve Temmuz–Eylül 2016'da 1.001 kişiyle yürütülen bir ankete göre katılımcıların %36'sı Protestan, %24'ü Katolik, %3'ü başka bir Hristiyan kilisesinin mensubuydu; toplam %63 ile Hristiyanlar nüfusun yaklaşık üçte ikisini oluşturuyordu. Katılımcıların %32'si hiçbir dine bağlı değildi (dinsiz). Ankette Müslümanların payı %3 çıksa da çalışma bu oranın temsilî olmadığını belirtir. Aynı ankete göre kendini en azından "kısmen dindar" sayanların oranı 2013'teki %55'ten 2016'da %46'ya geriledi. Federal Göç ve Mülteciler Dairesinin 2025 tahminine göre Hessen'de 752.000 ile 795.000 arasında Müslüman yaşamaktadır. Bu tahmin yalnızca Müslüman nüfusun ağırlıkta olduğu ülkelerden gelen göçmenleri ve onların soyundan gelenleri kapsar.

Eyaletteki Protestanlar, merkezi Darmstadt'ta bulunan Hessen ve Nassau Evangelik Kilisesi (EKHN) ile merkezi Kassel'de bulunan Kurhessen-Waldeck Evangelik Kilisesi (EKKW) çatısı altında örgütlenmiştir. İki kilisenin bölgeleri eyalet sınırını aşar: EKHN'nin bir bölümü Rheinland-Pfalz'da, EKKW'nin bir bölümü Thüringen'dedir. 2025 sonunda EKHN'nin 1.219.797, EKKW'nin 666.489 üyesi vardı. Katolikler Fulda, Limburg ve Mainz piskoposluklarına ve Paderborn Başpiskoposluğuna bağlıdır; Paderborn'un yalnızca küçük bir bölümü kuzey Hessen'dedir.

Eyalet ile kiliseler arasındaki ilişkiler devlet anlaşmalarıyla düzenlenmiştir. Protestan kiliseleriyle anlaşma 18 Şubat 1960'ta, Katolik piskoposluklarıyla anlaşma 9 Mart 1963'te Wiesbaden'da imzalandı. 11 Kasım 1986'da imzalanan devlet anlaşmasıyla Hessen'deki Yahudi cemaatleri ilk kez Hristiyan kiliseleriyle eşit konuma getirildi. Anlaşma Ağustos 2026'da beş yıl uzatıldı; eyaletin yıllık katkısı 2031'e kadar kademeli olarak 4 milyon avrodan 8 milyon avroya çıkacak. 2025 sonunda Hessen Yahudi Cemaatleri Birliğine bağlı cemaatlerin 3.986, ayrı olarak örgütlenen Frankfurt Yahudi Cemaatinin 6.155 üyesi vardı. Frankfurt cemaati, Almanya'nın en büyük dört Yahudi cemaatinden biridir.

Hessen, 2013/14 öğretim yılında DİTİB Hessen ile Ahmadiyya Müslüman Cemaatini din dersi ortağı olarak tanıyıp mezhebe dayalı İslam din dersini başlatan ilk eyalettir; diğer eyaletlerde kullanılan danışma kurulu modeline başvurulmamıştır. Eyalet, DİTİB ile yürütülen dersi Nisan 2020'de askıya aldı. Wiesbaden İdare Mahkemesi 2021'de bu kararın hukuka aykırı olduğuna hükmetti; karar, Hessen Yüksek İdare Mahkemesinin 31 Mayıs 2022'de itirazı kabul etmemesiyle kesinleşti. Ocak 2024'te dersin sürdürüleceği açıklandı. Bunun yanında 2019/20 öğretim yılından beri devletin sorumluluğunda, dinî olmayan bir İslam dersi (Islamunterricht) de okutulmaktadır. Wiesbaden İdare Mahkemesi Temmuz 2025'te bu dersin devletin tarafsızlık ilkesine uygun olduğuna karar verdi; karara karşı istinaf yoluna gidildi.

Yönetim

Anayasaya göre Hessen, demokratik ve parlamenter bir cumhuriyettir. Hessen Eyalet Parlamentosu (Landtag), nispi temsil esasına göre beş yıllığına seçilir. Parlamentoya girebilmek için oyların en az %5'ini almak gerekir. Eyalet hükûmeti (kabine), eyalet başbakanı ile bakanlardan oluşur. Eyalet başbakanı parlamento tarafından seçilir, bakanları atar, hükûmete başkanlık eder ve eyaleti temsil eder. Anayasanın 101. maddesinin 3. fıkrası, 1918'e kadar Almanya'da ya da başka bir ülkede hüküm sürmüş hanedanların mensuplarının eyalet hükûmetine üye olmasını yasaklar. Ancak bu fıkra, federal Temel Yasa'nın 33. maddesiyle çeliştiği için 24 Mayıs 1949'dan beri hükümsüzdür. Fıkra, 2018 anayasa reformunda da metinden çıkarılmamıştır.

Yasaların anayasaya uygunluğunu denetleyen Eyalet Anayasa Mahkemesi (Staatsgerichtshof) 11 üyeden oluşur. Bunlardan beşinin meslekten hâkim olması gerekir ve bu üyeler Eyalet Parlamentosu tarafından yedi yıllığına seçilir; diğer altı üye her yasama döneminde yeniden seçilir.

Olağan yargıda Hessen'de 41 sulh mahkemesi (Amtsgericht), Darmstadt, Frankfurt, Fulda, Gießen, Hanau, Kassel, Limburg, Marburg ve Wiesbaden'de birer asliye mahkemesi (Landgericht) ve Darmstadt ile Kassel'de de hukuk daireleri bulunan Frankfurt Yüksek Bölge Mahkemesi (Oberlandesgericht) vardır. Eyaletteki tek yüksek bölge mahkemesi olan Frankfurt Yüksek Bölge Mahkemesi, 8 Mayıs 1946'da yeni eyaletin bütün topraklarını kapsayacak biçimde yeniden kuruldu. İdari yargıda beş idare mahkemesinin üstünde Kassel'deki Hessen İdare Yüksek Mahkemesi (Hessischer Verwaltungsgerichtshof) yer alır. Eyaletin tek vergi mahkemesi (Finanzgericht) de Kassel'dedir. Eyalet Sosyal Mahkemesi (Landessozialgericht) Darmstadt'ta, Eyalet İş Mahkemesi (Landesarbeitsgericht) Frankfurt'tadır.

Hessen'de 1947'den 1987'ye kadar eyalet başbakanlarını SPD çıkardı. Walter Wallmann, 23 Nisan 1987'de eyaletin ilk CDU'lu başbakanı seçildi. 7 Şubat 1999 seçimlerinin ardından CDU, FDP ile koalisyon kurdu ve Roland Koch 7 Nisan 1999'da eyalet başbakanı seçildi. 27 Ocak 2008 seçimlerinde hiçbir koalisyon çoğunluk sağlayamadı. Koch, yeni parlamentonun toplandığı 5 Nisan 2008'den itibaren görevi vekâleten sürdürdü. Parlamento 19 Kasım 2008'de kendini feshetti ve 18 Ocak 2009'da erken seçim yapıldı. Koch, 5 Şubat 2009'da yeniden eyalet başbakanı seçildi.

1999'dan bu yana eyalet hükûmetine CDU başkanlık etmektedir. On bir yıl görevde kalan Koch'un istifasının ardından Volker Bouffier, 31 Ağustos 2010'da eyalet başbakanı seçildi. CDU, 2014'ten itibaren Yeşiller ile koalisyon hükûmeti kurdu. Bouffier'nin 2022'de istifa etmesinin ardından, o tarihe kadar Eyalet Parlamentosu başkanı olan Boris Rhein 31 Mayıs 2022'de eyalet başbakanı seçildi.

8 Ekim 2023'teki eyalet seçimlerinde CDU oyların %34,6'sını alarak birinci parti oldu. AfD %18,4, SPD %15,1, Yeşiller %14,8 ve FDP %5,0 oy aldı; Sol Parti ise %3,1 ile baraj altında kaldı. 133 sandalyeli parlamentoda CDU 52, AfD 28, SPD 23, Yeşiller 22 ve FDP 8 sandalye kazandı. Seçimin ardından CDU ile SPD koalisyon kurdu ve Rhein, 18 Ocak 2024'te yeniden eyalet başbakanı seçildi.

Hessen'in federal hükûmet nezdindeki temsilciliği (Landesvertretung), Federal Konsey gibi 1949'dan itibaren Bonn'da bulunuyordu. Başkentin Berlin'e taşınmasının ardından yeni temsilcilik binası, 31 Mayıs 2001'de Brandenburg Kapısı ile Potsdamer Platz arasındaki eski bakanlık bahçeleri (Ministergärten) bölgesinde açıldı. Eyaletin Avrupa Birliği nezdindeki temsilciliği ise 1989'dan beri Brüksel'dedir. Temsilcilik, Mayıs 2013'ten bu yana Fransa'nın Nouvelle-Aquitaine, İtalya'nın Emilia-Romagna ve Polonya'nın Wielkopolska bölgeleriyle paylaştığı Mehr-Regionen-Haus adlı binada bulunur. Hessen Eyalet Başbakanlığına göre Hessen, Brüksel'deki temsilciliğini Avrupalı ortak bölgeleriyle paylaşan tek Alman eyaletidir.

Anayasanın 66. maddesine göre eyaletin renkleri kırmızı ve beyazdır. Eyalet bayrağı, üstte kırmızı ve altta beyaz iki yatay şeritten oluşur; bayrağın yüksekliğinin uzunluğuna oranı 3:5'tir. Resmî kurumların kullandığı hizmet bayrağının (Dienstflagge) ortasında ayrıca eyalet arması yer alır. 4 Ağustos 1948 tarihli Egemenlik Simgeleri Yasası (Gesetz über die Hoheitszeichen) ile korunan arma, yalnızca eyaletin devlet organlarınca kullanılabilir. Armada, mavi kalkan üzerinde gümüş ve kırmızı yatay şeritli, altın pençeli, şaha kalkmış bir aslan bulunur; kalkanın üzerinde, meyveleri mavi incilerden oluşan altın yapraklı bir çelenk durur. Aslanın monarşi döneminden kalma tacı ve kılıcı, Hessen Halk Devletinin 20 Nisan 1920 tarihli kararnamesiyle armadan çıkarılmıştı. Eyalet hükûmetine göre Ich kenne ein Land adıyla da bilinen Hessenliedi 1951'de dönemin eyalet başbakanı Georg-August Zinn [de] yeniden gün yüzüne çıkardı ve eyalet marşı yaptı.

Hessen'de birçok federal kurumun merkezi bulunur: Alman Merkez Bankası (Deutsche Bundesbank) Frankfurt'ta, Federal Kriminal Dairesi (Bundeskriminalamt) ile Federal İstatistik Dairesi (Statistisches Bundesamt) Wiesbaden'de, Alman Meteoroloji Servisi (Deutscher Wetterdienst) Offenbach'ta, aşılar ve biyomedikal ilaçlardan sorumlu federal kurum olan Paul Ehrlich Enstitüsü Langen'dedir. Federal Finansal Hizmetler Denetim Kurumunun (BaFin) Bonn'un yanı sıra Frankfurt'ta da bir merkezi vardır.

Eyalet anayasasına 27 Mart 2011'deki halk oylamasıyla bir borç freni (Schuldenbremse) eklendi; oylamada geçerli oyların %70,0'ı değişikliği kabul etti. Anayasanın 141. maddesine göre bütçe, kural olarak borçlanmadan dengelenmelidir; bu hüküm ilk kez 2020 bütçe yılından itibaren uygulanır. Eyalet Parlamentosu 2026 bütçesini 18 Mart 2026'da kabul etti. Maliye Bakanlığına göre 2026'da toplam harcama yaklaşık 40,1 milyar, gelir yaklaşık 37,3 milyar avrodur; eyalet, borç freninin izin verdiği yaklaşık 1,9 milyar avroluk yeni borçlanmaya başvurmaktadır. Yine Maliye Bakanlığına göre eyaletin sermaye piyasasındaki borcu 31 Aralık 2025 itibarıyla yaklaşık 46,3 milyar avro, kişi başına 7.425 avrodur; bu, eyaletler ortalamasının biraz üzerindedir.

Şehirler

Hessen'in nüfusu, Frankfurt metropol alanını da kapsayan güneydeki Ren-Main bölgesinde yoğunlaşır. 31 Aralık 2025 itibarıyla eyalet nüfusunun yaklaşık %64'ü, yani 4.044.140 kişi, eyalet topraklarının üçte birinden biraz fazlasını kaplayan Darmstadt yönetim bölgesinde yaşıyordu. Bu bölgede kilometrekare başına 543 kişi düşerken, ortadaki Gießen yönetim bölgesinde bu sayı 193, kuzeydeki Kassel yönetim bölgesinde 144'tü. Eyaletin üçüncü büyük şehri olan Kassel, kuzey Hessen'i kapsayan Kassel yönetim bölgesinin idari merkezidir. Eyaletin en büyük şehri Frankfurt, uluslararası bir finans merkezidir. Frankfurt turizmde de başı çeker: 2025'te Hessen'deki konaklama tesislerinde geçirilen 34,3 milyon gecenin 11,0 milyonu Frankfurt'taydı. Eyaletin doğal ve kültürel alanları dinlenme amaçlı turizm için de önem taşır; tabiat parkları eyalet yüzölçümünün yarısından fazlasını kaplar.

Hessen'de 30 kaplıca ve kür yeri bulunur. Wiesbaden, termal kaynaklarıyla tanınır: kentte bilinen 26 termal kaynak vardır ve 65 °C ile 70 °C'yi aşan sularıyla Wiesbaden, Hessen'in termal suyu en sıcak yeridir. 2017'deki duruma göre eyaletteki kumarhaneler (Spielbank) Wiesbaden, Bad Homburg ve Kassel'deydi; Kassel kumarhanesinin Bad Wildungen'de bir şubesi vardı. Bad Vilbel'deki maden suyu kaynağından ilk kez 1552'de söz edilir; 19. yüzyılın ikinci yarısında kentte maden suyu sanayisi gelişti. Kente 1948'de "Bad" unvanı verildi, ancak kür işletmesi 1960'larda sona erdi. Lahn vadisindeki kaplıca kenti Bad Ems ile Nassau ise komşu Rheinland-Pfalz eyaletindedir; Bad Ems, 2021'de Great Spas of Europe (Avrupa'nın Büyük Kaplıca Kentleri) adıyla UNESCO Dünya Mirası listesine alındı. Nassau Dükalığının (1806–1866) dükleri ise 1842'den itibaren Wiesbaden'deki Şehir Sarayında oturdu; saray bugün Eyalet Parlamentosuna ev sahipliği yapar.

Ren kıyısında Rüdesheim ile Bingen arasında uzanan yaklaşık 65 kilometrelik Yukarı Orta Ren Vadisi, UNESCO Dünya Mirası listesindedir. Vadideki 29 kale, şato ya da harabe nedeniyle bu kesim çoğu zaman Ren'in en güzel bölümü olarak anılır. Hessen'deki diğer Dünya Mirası alanları arasında Lorsch Manastırı, Limes, Kassel'deki Wilhelmshöhe Dağ Parkı, Darmstadt'taki Mathildenhöhe, Messel Fosil Ocağı ve Kellerwald-Edersee Millî Parkındaki kayın ormanları bulunur. Tarihî kentler arasında, landgrafların 13. yüzyılda kaleyi saraya dönüştürdüğü Marburg ile 1827'den beri piskoposluk merkezi olan Limburg sayılabilir.

Ekonomi

Hessen'in gayrisafi yurt içi hasılası 2025'te cari fiyatlarla 382 milyar avroya ulaştı ve Almanya GSYİH'sinin %8,6'sını oluşturdu. Ekonomi aynı yıl fiyat etkisinden arındırılmış olarak %0,2 küçüldü. Kişi başına GSYİH 2025'te 60.894 avro oldu; bu değerle eyalet, Hamburg, Bavyera ve Bremen'in ardından dördüncü sıradaydı. Almanya ortalaması 53.516 avroydu. 2026'nın ilk yarısında Hessen ekonomisi bir önceki yılın aynı dönemine göre fiyat etkisinden arındırılmış olarak %1,8 büyüdü; bu, eyaletler arasındaki en yüksek büyüme oranıydı. 2026'nın ikinci çeyreği itibarıyla Hessen'de 3,60 milyon kişi çalışmaktadır. Hessen'in ihracatı 2024'te 79,0 milyar avro oldu; en büyük alıcı 9,3 milyar avroyla Amerika Birleşik Devletleri, ikincisi 6,0 milyar avroyla Fransaydı.

Frankfurt, uluslararası finans merkezlerinden biridir. Deutsche Bundesbank, Avrupa Merkez Bankası ve Deutsche Börse kentte bulunur; bunların yanı sıra 200'den fazla ulusal ve uluslararası banka, sigorta şirketi ve finans kuruluşu da Frankfurt'ta faaliyet gösterir. Deutsche Bank ve Commerzbank da Frankfurt merkezlidir. Frankfurt Havalimanının bulunduğu Ren-Main bölgesi, Avrupa'nın en önemli ulaşım merkezlerinden biridir; kuzey Hessen de ülke ve Avrupa çapında hizmet veren dağıtım merkezleriyle önemli bir lojistik bölgesidir.

Eyaletin sanayisinde kimya ve ilaç sektörleri büyük önem taşır; otomotiv ile metal ve elektrik sanayileri de eyaletin başlıca sanayi kollarındandır. Opel'in genel merkezi ile geliştirme merkezi Rüsselsheim'dadır. Stellantis, 2023 sonunda Rüsselsheim'da yaklaşık 8.300 kişi çalıştırıyordu. Nisan 2026'da geliştirme merkezindeki 1.650 mühendislik kadrosunun 1.000'e indirileceği açıklandı. Volkswagen'in Baunatal'da bir fabrikası bulunur. Yaklaşık 15.000 kişinin çalıştığı Kassel-Baunatal fabrikası, Volkswagen grubunun dünyadaki en büyük parça fabrikasıdır. Kimya ve ilaç şirketi Merck KGaA Darmstadt merkezlidir.

Hessen'in kimya ve ilaç sanayisi, en az 50 çalışanı olan işletmeler esas alındığında 2025'te 30,9 milyar avro ciro elde etti ve 55.333 kişi çalıştırdı. Eski Hoechst AG'nin ana fabrikası olan Frankfurt'taki Höchst Sanayi Parkında (Industriepark Höchst) yaklaşık 90 kimya ve ilaç şirketi bulunur; 460 hektarlık alanda yaklaşık 20.000 kişi çalışır. Avrupa Komisyonu, Eylül 2026'da Sanofi'nin bu sanayi parkında yaklaşık 1,3 milyar avroya kurmayı planladığı yeni insülin üretim tesisine verilecek devlet yardımını onayladı.

1668'de kurulan Merck, 2026 itibarıyla 62.000'den fazla kişi çalıştırmaktadır ve 2025'te 65 ülkede 21,1 milyar avroluk satış yapmıştır. Emil von Behring'in ilk serum preparatlarını geliştirdiği Marburg'daki eski Behringwerke yerleşkesindeki şirketlerde Mart 2026 itibarıyla toplam yaklaşık 8.000 kişi çalışmaktadır. CSL, 2025 yazında bu yerleşkedeki araştırma birimini aşamalı olarak kapatacağını açıkladı. BioNTech de Mayıs 2026'da, Avrupa'nın en büyük mRNA üretim tesislerinden biri sayılan Marburg tesisini 2027 sonuna kadar kapatacağını açıkladı.

Tıbbi teknoloji şirketi B. Braun'un kökeni Melsungen'deki bir eczaneye dayanır; 2025 sonu itibarıyla 64 ülkede 66.821 kişi çalıştıran şirketin 2025 cirosu 9,4 milyar avrodur. Melsungen, şirketin Almanya'daki en büyük yerleşkesidir; 2024 sonu itibarıyla burada 7.295 kişi çalışmaktadır.

Kökeni 1660'ta açılan bir aile eczanesine dayanan Heraeus grubunun merkezi Hanau'dadır; grup 2025'te değerli metal ticareti dahil 43,2 milyar avro gelir elde etti; 2025 sonu itibarıyla 15.115 çalışanı vardır. Umicore'un Almanya'daki en büyük yerleşkesi Hanau-Wolfgang Sanayi Parkındadır ve burada yaklaşık 900 kişi çalışır. 1923'te Heraeus'tan ayrılarak kurulan ve kalıcı mıknatıslar ile manyetik malzemeler üreten Vacuumschmelze'nin merkezi de Hanau'dadır. Leica Camera'nın "Hessen'in optik kenti" olarak tanımladığı Wetzlar, şirketin öncülü Ernst Leitz fabrikalarının kurulduğu yerdir; Leica Camera'nın merkezi 2014'ten beri buradaki Leitz-Park'tadır.

Continental'in kuzey Hessen'deki Korbach fabrikasında otomobil, motosiklet, bisiklet ve sanayi lastikleri üretilir. Goodyear ise 125 yıldır sürdürdüğü Fulda'daki lastik üretimine Eylül 2025 sonunda son verdi; şirketin Hessen'deki tek yerleşkesi yaklaşık 1.300 kişinin çalıştığı Hanau'dur.

Hessen'de madencilik büyük ölçüde potas tuzu (Kali) üretimine dayanır. Eyalet Çevre Bakanlığına göre Almanya'daki potas ürünlerinin yaklaşık yarısı, Werra kıyısındaki ve Fulda'nın güneyindeki Hessen ocaklarında üretilir; Hessen'de yılda 21 milyon ton ham tuz çıkarılır. Merkezi Kassel'de bulunan K+S şirketinin en büyük potas tesisi olan Werra Ocağı, 1997'de Hessen'deki Hattorf ve Wintershall ile Thüringen'deki Unterbreizbach ve Merkers ocaklarının birleşmesiyle oluştu. K+S'nin 2025 faaliyet raporuna göre Werra Ocağında 3.987, Fulda yakınındaki Neuhof-Ellers Ocağında 792 kişi çalışmaktadır. Werra vadisinin görünümünü belirleyen tuz yığınlarından biri olan Heringen'deki Monte Kali'ye 1976'dan beri atık tuz yığılmaktadır; yığının yüksekliği deniz seviyesinden 500–515 metredir.Potas üretiminden kaynaklanan tuzlu atık sular, Werra ve Weser'in su kalitesini etkileyen başlıca etkendir. 2024'te oluşan yaklaşık 6,6 milyon metreküp tuzlu atık suyun 4,0 milyon metreküpü sınır değerler içinde Werra'ya boşaltıldı, 2,5 milyon metreküpü ise kullanılmayan Sigmundshall ocağına taşındı. Kassel Yönetim Bölgesi Başkanlığının onay vermemesi üzerine Thüringen makamları, atık suyun Thüringen'deki Springen ocağında depolanması başvurusunu reddetti; K+S bu karara karşı 6 Ekim 2025'te Meiningen İdare Mahkemesinde dava açtı.

Avrupa'nın en büyük internet değişim noktası olan DE-CIX Frankfurt'ta 2025'te 48 eksabaytlık veri trafiği gerçekleşti; 9 Aralık 2025'te saniyede 18,73 terabitle tüm zamanların en yüksek anlık trafiğine ulaşıldı. Bitkom verilerine göre Hessen'deki veri merkezlerinin bağlantı gücü 2025 itibarıyla 1.131 megavattır. Frankfurt'ta 85 veri merkezi binası bulunur; Mainova'nın şebeke bölgesindeki veri merkezleri şebekedeki elektrik tüketiminin %20'sini oluşturur.

Frankfurt Havalimanı, 2025'te yolcu sayısına göre Avrupa'nın altıncı, yük miktarına göre ise birinci büyük havalimanıydı. Havalimanında çalışan yaklaşık 81.000 kişinin %47'si Lufthansa'ya, %26'sı ise havalimanını işleten Fraport AG'ye bağlıdır. Lufthansa grubunun yönetim merkezi, Frankfurt'taki Lufthansa Aviation Center'dadır. Deutsche Bahn, eyalette yaklaşık 36.000 kişiyi istihdam ederek Hessen'in en büyük işverenlerinden biridir. REWE grubunun Rosbach vor der Höhe merkezli bölge şirketi REWE Mitte de 25.000 çalışanıyla eyaletin en büyük işverenleri arasındadır. Deutsche Telekom'un bilişim kuruluşu T-Systems'in Darmstadt'ta bir yerleşkesi bulunur.

Eyalet topraklarının üçte birinden fazlası tarımda kullanılır. Hessen'in iki bağcılık bölgesinden Rheingau'da 2025 itibarıyla 3.117 hektar bağ bulunur ve bunun 2.355 hektarında Riesling yetiştirilir; Hessische Bergstraße'nin bağ alanı ise 440 hektardır. Avrupa Birliğinin coğrafi işaret sicilinde Rheingau ve Hessische Bergstraße şarapları korumalı menşe adı olarak kayıtlıdır. Hessen elma şarabı (Hessischer Apfelwein) ve Hessen Handkäse peyniri 2010'da, Frankfurt yeşil sosu (Frankfurter Grüne Soße) 2016'da, kuzey Hessen'e özgü Ahle Wurscht sucuğu 2023'te korumalı coğrafi işaret olarak tescil edildi; Odenwald kahvaltılık peyniri (Odenwälder Frühstückskäse) ise 1997'den beri korumalı menşe adıdır. 2021 itibarıyla Hessen'de yılda yaklaşık 40 milyon litre elma şarabı üretilmektedir.

Altyapı

Biblis [de]'te bulunan Biblis Nükleer Santrali [de], bir nükleer enerji santralidir. Santralin iki reaktörü, 13. Atom Yasası değişikliğinin 6 Ağustos 2011'de yürürlüğe girmesiyle elektrik üretme iznini kaybetti. Santralin devreden çıkarılması ve sökümü için gereken izinler 30 Mart 2017'de verildi; söküm çalışmaları 1 Haziran 2017'de başladı.

2024'te Hessen'de 16,9 teravatsaat elektrik üretildi; bunun %56,8'i yenilenebilir kaynaklardan, %27,9'u doğal gazdan, %6,0'ı kömürden elde edildi. Yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin %51,7'si rüzgârdan, %26,1'i güneşten geldi. Aynı yıl eyaletin brüt elektrik tüketiminin %51,0'ı ithalatla karşılandı. 2008'de en yüksek düzeyine ulaşan 34,2 teravatsaatlik elektrik üretiminin 20,0 teravatsaati nükleer enerjiden sağlanıyordu. 2024 sonu itibarıyla Hessen'de toplam gücü 2.641 megavat olan 1.181 rüzgâr türbini bulunur. Eyalet yasaları, 2045'e kadar elektrik ve ısı tüketiminin tamamının yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasını, rüzgâr enerjisi için de 2027 sonuna kadar eyalet topraklarının %1,8'inin, 2032 sonuna kadar %2,2'sinin ayrılmasını öngörür. Eyalet hükûmetinin 2025 raporuna göre bölge planlarında ayrılan rüzgâr öncelik alanları, eyalet topraklarının %1,9'unu kaplamaktadır.

Ulaşım

Frankfurt Havalimanı, 2025'te yaklaşık 63 milyon yolcuya hizmet verdi. Bu rakam, 2019'daki 70,6 milyonluk yolcu rekorunun yaklaşık %10 altındadır. 81.000'den fazla kişinin çalıştığı havalimanı, Almanya'nın en büyük iş yeridir. Kuzey Hessen'deki Kassel Havalimanı [de] (Kassel-Calden) 4 Nisan 2013'te açıldı ve 2024'te 82.983 yolcuya hizmet verdi. Almanya'da hava trafiğini yöneten Deutsche Flugsicherung [de] (DFS) kuruluşunun genel merkezi, Frankfurt ile Darmstadt arasındaki Langen [de] kentindedir. Hava trafik kontrolörlerinin yetiştirildiği akademi ile ülkedeki dört kontrol merkezinden biri de buradadır.

Almanya'nın ilk ve en büyük otoyol kavşağı olan Frankfurter Kreuz Hessen'dedir; kavşaktan her gün 370.000'den fazla otomobil ve kamyon geçer. Bu kavşakta, Almanya'nın en yoğun otoyolları arasında yer alan A3 ile A5 kesişir. A3, Frankfurt'u Köln'e bağlar. Kuzey ve doğu Hessen'de A5 ile A7, Kirchheimer Dreieck kavşağında birleşir. 1 Ocak 2026 itibarıyla Hessen'de yerleşim yerlerini birbirine bağlayan karayolu ağının (überörtliches Straßennetz) uzunluğu 16.076 kilometredir. Bunun 1.049 kilometresi otoyol, 2.952 kilometresi federal yol, 7.185 kilometresi eyalet yolu, 4.890 kilometresi ise ilçe yoludur. İlçe yolları, bir ilçe içindeki ya da komşu iki ilçe arasındaki trafiğe hizmet eder. Ren ve Main nehirlerinde yük gemiciliği, Lahn'da ise su turizmi yapılır. 2024'te Hessen'deki limanlarda 9,06 milyon ton yük elleçlendi; bunun 4,03 milyon tonu Frankfurt'ta, 1,53 milyon tonu Hanau'da gerçekleşti. Kent limanlarını işleten HFM şirketine göre Frankfurt'un Osthafen ve Gutleuthafen limanlarında 110 şirket faaliyet gösterir ve bu şirketlerde yaklaşık 8.000 kişi çalışır.

Almanya'nın saatte 300 kilometre hız için tasarlanan ilk hızlı tren hattı olan Köln–Ren/Main hattı, eyalette Limburg Süd, Frankfurt Havalimanı uzun mesafe istasyonu ve Frankfurt Ana Garında durur. Frankfurt (Main) Ana Garından günde 1.800'den fazla tren geçer ve istasyonu her gün yaklaşık 450.000 kişi kullanır. Frankfurt'ta toplu taşıma otobüslerin yanı sıra VGF'nin işlettiği metro (U-Bahn) ve tramvay hatlarıyla sağlanır. Federal Cumhurbaşkanı Richard von Weizsäcker, 29 Mayıs 1991'de Kassel-Wilhelmshöhe Garında düzenlenen törenle Almanya'da ICE dönemini başlattı. Hannover–Würzburg hızlı tren hattı [de]nda düzenli seferler 2 Haziran 1991'de başladı. Aşağı Saksonya, Hessen ve Bavyera'dan geçen 327 kilometrelik hat, eyalette Kassel ve Fulda üzerinden ilerler.

Eyalette yerel ve bölgesel toplu taşımayı iki ulaşım birliği (Verkehrsverbund) düzenler. 28 Mayıs 1995'te birlikte kurulan bu birlikler, kuzeyde Kuzey Hessen Ulaşım Birliği [de] (NVV), güneyde ise Ren-Main Ulaşım Birliği [de] (RMV) adını taşır. Merkezi Hofheim am Taunus'ta bulunan RMV, Hessen yüzölçümünün yaklaşık üçte ikisine karşılık gelen 14.000 kilometrekarelik bir alanda bölgesel otobüs ve tren ulaşımını düzenler. Şubat 2026 itibarıyla RMV bölgesinde 287 kent ve belediye bulunur; birliğin araçları 2025'te 839 milyon yolcu taşıdı. Frankfurt'u çevresine bağlayan S-Bahn Rhein-Main [de] 27–28 Mayıs 1978'de açıldı. Şubat 2026 itibarıyla S-Bahn ağı 9 hattan ve 303 kilometrelik bir hat uzunluğundan oluşur. NVV ise Kassel ile beş ilçeyi kapsayan, yaklaşık 1 milyon kişinin yaşadığı 7.000 kilometrekarelik bir alana hizmet verir. Bu bölgede otobüs ve bölgesel trenlerin yanı sıra RegioTram hatları da işletilir.

Eyalette yaklaşık 3.300 kilometre bisiklet yolu ve 5.200 kilometre yürüyüş yolu bulunur. Eyaletin kurduğu uzun mesafe bisiklet yolu ağı, R1–R9 Hessen bisiklet yollarını (Hessische Radfernwege) ve Ren, Main, Lahn gibi nehir boyu yolları kapsar. Bisikletler toplu taşımada da taşınabilir: Eyaletteki bütün bölgesel trenlerde, S-Bahn, metro, tramvay ve otobüslerde geçerli olan Hessenticket ile bisiklet taşımak hafta içi saat 9'dan sonra, cumartesi, pazar ve resmî tatil günlerinde ücretsizdir.

Eğitim

Hessen Anayasası, eyalette genel zorunlu eğitimi öngörür ve okul sistemini devletin görevi sayar. Anayasaya göre bütün din ve dünya görüşlerinden çocuklar okullarda kural olarak birlikte eğitim görür. Devlet okullarında ve yükseköğretim kurumlarında öğretim ücretsizdir; ortaöğretime ve yükseköğretime giriş yalnızca öğrencinin yeteneğine bağlanabilir. Hessen'deki genel eğitim okulları ilkokul (Grundschule), Hauptschule, Realschule, lise (Gymnasium), birleşik okul (Gesamtschule) ve özel eğitim okulu (Förderschule) gibi türlere ayrılır. 2025/26 öğretim yılında (1 Kasım 2025 itibarıyla) eyaletteki 1.867 genel eğitim okulunda 695.212 öğrenci öğrenim görmektedir; bu öğrencilerin 242.157'si 1.167 ilkokulda, 163.219'u 194 lisede okumaktadır. Aynı öğretim yılında 149 meslek okulunda 162.832 öğrenci öğrenim görmektedir; bunların %60,8'i, ikili meslek eğitiminin okul ayağını oluşturan meslek okullarına (Berufsschule) devam etmektedir.

2024/25 kış dönemi itibarıyla Hessen'de 44 yükseköğretim kurumu bulunmaktadır: 8 üniversite, 21 uygulamalı bilimler üniversitesi (Fachhochschule), 6 kamu yönetimi yüksekokulu, 6 ilahiyat yüksekokulu ve 3 sanat yüksekokulu. 2024/25 kış döneminde Hessen'deki yükseköğretim kurumlarına kayıtlı 243.999 öğrencinin 138.551'i üniversitelerde, 94.786'sı uygulamalı bilimler üniversitelerinde öğrenim görmektedir. Hessen Yükseköğretim Kanununa göre üniversite sayılan sekiz kurumdan beşi Frankfurt am Main'deki Johann Wolfgang Goethe Üniversitesi, Gießen Justus Liebig Üniversitesi [de], Marburg Philipps Üniversitesi, Darmstadt Teknik Üniversitesi ve Kassel Üniversitesidir; diğer üçü EBS Hukuk ve İşletme Üniversitesi, Frankfurt School of Finance & Management ile Wiesbaden'deki Charlotte Fresenius Yüksekokuludur. Aynı dönemde eyaletin en kalabalık üniversitesi, 40.954 öğrencisiyle Frankfurt'taki Goethe Üniversitesidir. Uygulamalı bilimler üniversitelerinin en büyükleri ise aynı dönemde 15.255 öğrencisiyle Frankfurt University of Applied Sciences, 15.148 öğrencisiyle Orta Hessen Teknik Yüksekokulu (Technische Hochschule Mittelhessen) ve 14.048 öğrencisiyle Darmstadt Yüksekokuludur (h_da). Eyaletin üç sanat yüksekokulu, Frankfurt'taki Müzik ve Sahne Sanatları Yüksekokulu (Hochschule für Musik und Darstellende Kunst), yine Frankfurt'taki Devlet Güzel Sanatlar Yüksekokulu (Städelschule) ve Offenbach'taki Tasarım Yüksekokuludur (Hochschule für Gestaltung). Hessen, uygulamalı bilimler üniversitelerine araştırma gücü yüksek alanlarda bağımsız doktora verme yetkisi tanıyan ilk Alman eyaletidir; bu yetkinin onuncu yılı Mayıs 2026'da kutlandı. 2026 itibarıyla eyalette sekiz doktora merkezi (Promotionszentrum) bulunmaktadır.

Eyalette yükseköğretimin geçmişi 16. yüzyıla uzanır. Landgraf I. Philipp [en]'in 1527'de Marburg'da kurduğu üniversite, Hessen'in en eski yükseköğretim kurumu ve günümüzde hâlâ varlığını sürdüren ilk Protestan üniversitedir. Hessen'in bölünmesinden sonra Marburg Kalvinist olunca Hessen-Darmstadt Landgrafı V. Ludwig, 1607'de Gießen'de Lutherci bir üniversite kurdu. 19. yüzyılda kimyager Justus von Liebig ile fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen Gießen Üniversitesinde ders verdi. 1946'da tarım, veteriner hekimlik ve temel doğa bilimleriyle (1950'den itibaren tıpla da) sınırlı Justus-Liebig-Hochschule olarak yeniden düzenlenen kurum, üniversite statüsünü 1957'de geri kazandı. 1877'den beri teknik yüksekokul (Technische Hochschule) olarak eğitim veren Darmstadt Teknik Üniversitesi, 1882'de dünyanın ilk elektrik mühendisliği kürsüsünü kurarak bu alanda ilk kez yükseköğretim programı açtı. Frankfurt'taki Goethe Üniversitesi, 1914'te kentin yurttaşlarınca vakıf üniversitesi olarak kuruldu ve 2008'de yeniden özerk vakıf üniversitesi statüsüne geçti. İkinci Dünya Savaşı'ndan önceki dönemde Paul Ehrlich, Max Born ve Otto Stern gibi Nobel ödüllü bilim insanları Goethe Üniversitesinde ders verdi ve araştırma yaptı. Kassel Üniversitesi ise Almanya'nın ilk birleşik yüksekokulu (Gesamthochschule) olarak kuruldu ve 26 Ekim 1971'de 2.913 öğrenciyle eğitime başladı.

Darmstadt'ta, Avrupa ve Afrika üzerindeki Meteosat uydularını işleten hükûmetlerarası kuruluş EUMETSAT'ın merkezi ile 2026 itibarıyla yaklaşık 1.520 kişinin çalıştığı GSI Helmholtz Ağır İyon Araştırma Merkezi bulunur. Avrupa Uzay Ajansının uydu kontrol merkezi ESOC 1967'de yine Darmstadt'ta kuruldu; merkez, EUMETSAT gibi başka Avrupa kuruluşlarının görevlerine de destek vermektedir. Fraunhofer Derneğinin bilgi güvenliği (SIT), bilgisayar grafiği (IGD) ve yapısal dayanıklılık (LBF) enstitüleri Darmstadt'ta, enerji ekonomisi ve enerji sistemleri enstitüsü (IEE) Kassel'dedir. Max Planck Derneğinin Hessen'deki enstitüleri arasında Frankfurt'taki biyofizik, beyin araştırmaları, ampirik estetik ile hukuk tarihi ve hukuk teorisi enstitüleri, Bad Nauheim'daki kalp ve akciğer araştırmaları enstitüsü ve Marburg'daki karasal mikrobiyoloji enstitüsü bulunur.

Leibniz Derneğine bağlı Barış ve Çatışma Araştırmaları Enstitüsü (PRIF), Eğitim Araştırmaları ve Eğitim Bilgisi Enstitüsü (DIPF) ve finans araştırmaları enstitüsü SAFE Frankfurt'ta, Doğu-Orta Avrupa tarihini araştıran Herder Enstitüsü Marburg'dadır. 1947'de Frankfurt'ta kurulan Alman Kütüphanesi (Deutsche Bibliothek), 1990'da Leipzig'deki Alman Kitaplığı (Deutsche Bücherei) ile birleşti ve 2006'da Alman Ulusal Kütüphanesi (Deutsche Nationalbibliothek) adını aldı; Frankfurt ve Leipzig'deki iki yerleşkesi korunmaktadır. Kütüphanenin iki yerleşkedeki koleksiyonu 2025 sonu itibarıyla 56,3 milyon birimdir.

Eyalet, 2008'de başlattığı LOEWE programıyla (Landes-Offensive zur Entwicklung Wissenschaftlich-ökonomischer Exzellenz) yükseköğretim kurumlarında ve araştırma kuruluşlarında yürütülen araştırmaları kendi kaynaklarından destekler. Federal hükûmet ile eyaletlerin ortak Mükemmeliyet Stratejisi (Exzellenzstrategie) kapsamında, Darmstadt Teknik Üniversitesi, Goethe Üniversitesi ve Mainz Johannes Gutenberg Üniversitesinin oluşturduğu Rhein-Main Üniversiteleri birliğinin beş araştırma kümesi girişimi (Exzellenzcluster) 2026'dan itibaren desteklenmektedir. Hessen Bilim Bakanına göre o güne kadar hiçbir Hessen üniversitesi, Mükemmeliyet Üniversitesi yarışmasına katılmaya hak kazanamamıştı. Rhein-Main Üniversiteleri, 2 Ekim 2026'da Mükemmeliyet Birliği (Exzellenzverbund) olarak seçildi ve 1 Ocak 2027'den itibaren bu statüyle desteklenecektir; Gießen ve Marburg üniversitelerinin ortak başvurusu ise kabul edilmedi.

Müzeler

Eyaletteki müzeler paleontoloji, Roma dönemi, halk kültürü, teknoloji, sanat ve doğa tarihi gibi alanlarda koleksiyonlara sahiptir. Hessen'in eyalet müzeleri, Wiesbaden, Darmstadt ve Kassel'deki müzeler ile arkeoloji eyalet müzesine bağlı Saalburg Roma Kalesi ve Glauberg'deki Kelt Dünyasıdır (Keltenwelt am Glauberg). Darmstadt'taki Hessen Eyalet Müzesi sanat, kültür ve doğa tarihi koleksiyonlarını bir arada sergiler; paleontoloji bölümünde Messel Fosil Ocağından çıkarılan fosiller yer alır. Wiesbaden'deki eyalet müzesinde de sanat eserleri doğa tarihi koleksiyonlarıyla birlikte sergilenir. Kassel'deki müzeler ise üç tarihî park ile on sanat ve kültür tarihi koleksiyonundan oluşan Hessen Kassel Heritage topluluğuna bağlıdır. 1995'te UNESCO Dünya Mirası listesine alınan Messel, Eosen dönemindeki yaşam ortamını anlamak için dünyanın en zengin fosil alanı sayılır. Frankfurt'taki Senckenberg Doğa Müzesi, Almanya'nın en büyük doğa tarihi müzeleri arasındadır.

Saalburg'da, Taunus'taki Limes kesimini gözetleyen Roma kalesi 1897–1907 yılları arasında antik temelleri üzerinde yeniden inşa edildi; kalenin iç mekânlarına bir müze ile bir araştırma enstitüsü yerleştirildi. 2. yüzyılın başından itibaren yaklaşık 150 yıl boyunca Roma İmparatorluğu ile Cermen kabilelerinin toprakları arasındaki sınırı oluşturan Yukarı Germania-Raetia Limes'i 2005'te UNESCO Dünya Mirası listesine alındı; Saalburg da bu mirasın parçasıdır. Glauberg'deki müzede ise MÖ 500 dolaylarında Avrupa'ya yayılan Keltlere ait buluntular, bunların arasında bir Kelt hükümdarının heykeli sergilenir. Neu-Anspach'taki Hessenpark Açık Hava Müzesinde 1974'ten bu yana, özgün yerlerinde korunamayan 120'den fazla tarihî yapı bilimsel ilkelere göre yeniden kurulmuştur; yapılar geldikleri bölgelere göre beş grupta toplanmıştır.

Frankfurt'taki müzelerin önemli bir bölümü Museumsufer (Müze Kıyısı) adı altında bir araya gelir; 2026 itibarıyla bu birliğin ortak müze kartı 39 müzede geçerlidir. Bunlardan İletişim Müzesi (Museum für Kommunikation), 2.500 metrekarelik kalıcı sergisinde çivi yazılı tabletlerden akıllı gözlüklere uzanan iletişim tarihini buluşlar üzerinden anlatır. 1815'te bankacı ve tüccar Johann Friedrich Städel'in vasiyetiyle bir yurttaş vakfı olarak kurulan Städel Müzesi, yaklaşık 700 yıllık sanat tarihini kapsayan bir koleksiyona sahiptir. Modern sanat alanında Frankfurt'taki MMK Modern Sanat Müzesinin Hans Hollein tasarımı binası 1991'de açıldı. Kassel'de ressam Arnold Bode'nin kurduğu çağdaş sanat sergisi documenta ilk kez 15 Temmuz 1955'te açıldı. Beş yılda bir düzenlenen sergi 1955'ten 2026'ya kadar Kassel'de 15 kez açılmıştır; 16. documenta'nın 2027'de açılması planlanmaktadır.

Kültür

Darmstadt'taki Mathildenhöhe sanatçılar kolonisini 1899'da Büyük Dük Ernst Ludwig kurdu. 1899–1914 yılları arasında inşa edilen ve Jugendstil süslemelerini erken modernizmin sade cepheleriyle bir araya getiren yapı topluluğu, 2021'de UNESCO Dünya Mirası listesine alındı. Alman Dil ve Edebiyat Akademisinin (Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung) merkezi de 1951'den beri Mathildenhöhe'dedir. 1923'te Hessen Halk Devletinin devlet ödülü olarak kurulan Georg Büchner Ödülü, 1951'den beri akademi tarafından edebiyat ödülü olarak verilmektedir; 50.000 avroluk ödül Darmstadt'ta düzenlenen bir törenle sahibine verilir. Ödüle adını veren yazar Georg Büchner, 17 Ekim 1813'te bugün Riedstadt'a bağlı Goddelau'da doğdu.Darmstadt'ta ilk kez 25 Ağustos 1946'da düzenlenen Darmstadt Yaz Kursları (Darmstädter Ferienkurse), bugün yeni müziğe adanmış iki haftalık bir festival ve uluslararası yaz akademisidir. 1990'da kurulan Darmstadt Caz Enstitüsü (Jazzinstitut Darmstadt), kendi tanımına göre Avrupa'nın kamuya açık en büyük caz koleksiyonuna sahiptir.

Johann Wolfgang von Goethe, 28 Ağustos 1749'da Frankfurt'ta Großer Hirschgraben'deki evde doğdu. Freies Deutsches Hochstift'in 1863'te satın alarak ziyarete açtığı ev, İkinci Dünya Savaşı'nda yıkıldıktan sonra 1951'e kadar aslına uygun olarak yeniden inşa edildi. Goethe Evi ile resim galerisinden oluşan yapı topluluğuna 15 Eylül 2021'de Alman Romantizm Müzesi (Deutsches Romantik-Museum) eklendi. 20 Ekim 1880'de açılan Alte Oper (Eski Opera), Mart 1944'teki hava saldırılarında yıkıldı; uzun yıllar harabe olarak kalan bina 28 Ağustos 1981'de konser ve kongre merkezi olarak yeniden açıldı. Oper Frankfurt, Opernwelt dergisinin eleştirmenler anketinde 2024'te sekizinci kez ve üst üste üçüncü kez "Yılın Opera Binası" seçildi. Frankfurt Kitap Fuarı, kendi tanımına göre dünyanın en büyük kitap fuarıdır. Ekim 2025'teki 77. fuara 93 ülkeden 4.350 kuruluş katıldı ve fuar 238.000 ziyaretçi ağırladı. Alman Kitapçılar Birliğinin (Börsenverein des Deutschen Buchhandels) 1950'den beri verdiği Alman Kitap Ticareti Barış Ödülü (Friedenspreis des Deutschen Buchhandels), kitap fuarı sırasında 1848 Ulusal Meclisinin toplandığı Paulskirche'de düzenlenen bir törenle verilir.

Grimm Kardeşler, 1798'de babalarının ölümünün ardından Kassel'e geldi ve 1806'da masal derlemeye Kassel'de başladı. 1829'da Jacob Grimm'in terfisi reddedilince kardeşler Göttingen'deki profesörlük teklifini kabul ettiler; 1837'de yeniden Kassel'e döndüler. Kardeşlerin el notları taşıyan Çocuk ve Ev Masalları çalışma nüshaları, 1812/1815 tarihli ilk baskıyla birlikte 2005'te UNESCO'nun Dünya Belleği listesine alındı. Eylül 2015'te açılan GRIMMWELT müzesi, 3 Haziran 2026'da milyonuncu ziyaretçisini ağırladı. Kassel'deki Fridericianum, 1779'da dünyanın ilk kamu müzelerinden biri olarak kuruldu; 1988'den beri çağdaş sanat sergileyen bir sanat galerisidir (Kunsthalle). Landgraf Moritz'in yaptırdığı Ottoneum, Alpler'in kuzeyindeki en eski kalıcı tiyatro binasıdır; burada 1605'te Sofokles'in Antigone oyunu sahnelendi. Herkül heykeli ve su gösterileriyle tanınan, 300 yılı aşkın geçmişe sahip Wilhelmshöhe Dağ Parkı 2013'te UNESCO Dünya Mirası listesine alındı.

Darmstadt, Kassel ve Wiesbaden'de birer devlet tiyatrosu (Staatstheater) bulunur; bu tiyatroların işletme giderlerinin %52'sini eyalet, %48'ini bulundukları kentler karşılar. Eyalet Başbakanı Georg-August Zinn'in 1961'de başlattığı ve her yıl başka bir kentte düzenlenen eyalet şenliği Hessentag, Almanya'nın en eski ve en büyük eyalet şenliği kabul edilir. Fulda'da 12–21 Haziran 2026'da düzenlenen 63. Hessentag'ı polisin açıkladığı verilere göre 1 milyondan fazla kişi ziyaret etti. 64. Hessentag'ın 11–20 Haziran 2027'de Idstein'da yapılması planlanmaktadır. İlk sezonunu 1988'de düzenleyen Rheingau Müzik Festivali, Kloster Eberbach, Schloss Johannisberg ve Wiesbaden Kurhaus gibi tarihî mekânlarda konserler verir; düzenleyicilere göre 2026'daki festivalde doluluk oranı yaklaşık %91 oldu.

Hessen'in birçok kentinin tarihî merkezinde ahşap iskeletli (Fachwerk) evler bulunur. 1990'da kurulan Deutsche Fachwerkstraße turizm rotası, 3.900 kilometreyi aşan güzergâhıyla bu tür yapıları koruyan 100'den fazla kenti birbirine bağlar. Rotanın oluşturulmasına 1990'da Kuzey Hessen'den başlandı. Eschwege, Melsungen, Fritzlar, Bad Hersfeld, Alsfeld, Herborn, Limburg ve Idstein, rota üzerindeki Hessen kentleri arasındadır. Alsfeld'in simgesi olan belediye binası 1512–1516 yıllarında inşa edildi. Örnek eski kent yenilemesiyle tanınan Alsfeld, Avrupa Konseyinin 1975'te ilan ettiği Avrupa Mimari Miras Yılında Hessen'den "Avrupa Anıt Koruma Model Kenti" seçildi. Odenwald'daki Michelstadt'ın 1484'te yapılan belediye binası, kentin kendi tanımına göre Avrupa'nın en eski belediye binaları arasındadır.

Grimm Kardeşlerin izinden giden Alman Masal Yolu (Deutsche Märchenstraße), 11 Nisan 1975'te Steinau an der Straße'de kuruldu. Hanau'dan Bremen'e uzanan ve kollarıyla birlikte 1.000 kilometreyi aşan rotanın Ocak 2026 itibarıyla 65 üye kent ve belediyesi vardır. Rotanın resmî başlangıç noktası, Hanau'daki Grimm Kardeşler Anıtıdır. Jacob Grimm 4 Ocak 1785'te, Wilhelm Grimm 24 Şubat 1786'da Hanau'da doğdu; aile Ocak 1791'de Steinau'ya taşındı. Schwalm yöresinde genç kızların geleneksel kıyafetindeki kırmızı başlığın, Grimm Kardeşleri Kırmızı Başlıklı Kız masalını yazıya geçirmeye esinlendirmiş olabileceği söylenir.

Hessen mutfağının bilinen yemeklerinden Frankfurt yeşil sosu (Frankfurter Grüne Soße), hodan, frenk maydanozu, tere, maydanoz, küçük çayır düğmesi (Pimpinelle), kuzukulağı ve frenk soğanı olmak üzere yedi taze otla hazırlanır. Korumalı coğrafi işaretli üründe otların Frankfurt kent sınırları içinde ya da komşu belediyelerde yetiştirilmesi ve elle hasat edilip işlenmesi zorunludur. Frankfurt'ta 2008'den beri Roßmarkt meydanında, lokantaların en iyi yeşil sos için yarıştığı bir festival düzenlenir. Ekşi süt pıhtısından elle biçimlendirilerek yapılan Handkäse peynirinin mutfakta ilk anılışı, 1813'te Mainz pazarlarına dayanır. Soğan, sirke ve yağdan yapılan sosla servis edilen türüne Handkäs mit Musik denir. Kuzey Hessen'e özgü Ahle Wurscht, domuz etinden yapılan, havada kurutulan ve en az dört hafta olgunlaştırılan bir sucuktur. 1929'dan bu yana Frankfurter Würstchen adı yalnızca Frankfurt ve çevresinde üretilen sosisler için kullanılabilir. Zanaat olarak elma şarabı yapımı (Handwerkliche Apfelweinkultur), Mart 2022'de Almanya'nın ulusal somut olmayan kültürel miras listesine alındı.

Hessen İçişleri Bakanlığına göre eyalette yılda on resmî tatil vardır: Yılbaşı, Kutsal Cuma, Paskalya Pazartesisi, 1 Mayıs, İsa'nın Göğe Yükselişi, Pentekost Pazartesisi, Kutsal Beden Bayramı (Fronleichnam), 3 Ekim Alman Birliği Günü ve Noel'in birinci ve ikinci günleri. Hessen, resmî tatili en az olan Alman eyaletleri arasındadır; Azizler Günü (1 Kasım) eyalette tatil değildir. Tövbe ve Dua Günü (Buß- und Bettag), bakım sigortasının finansmanı için 1994'ten sonra resmî tatil olmaktan çıkarıldı.

Spor

1 Ocak 2026 itibarıyla Hessen'deki 7.309 spor kulübünün toplam 2.296.906 üyesi bulunmaktadır; eyalet nüfusunun yaklaşık üçte biri bir spor kulübüne üyedir. Kulüplerin çatı kuruluşu olan Hessen Eyalet Spor Birliği (Landessportbund Hessen), eyaletteki en büyük kişi örgütüdür. Alman sporunun hükûmetten bağımsız üst kuruluşu Alman Olimpiyat Spor Birliği [de] (DOSB) ile Almanya Futbol Federasyonunun (DFB) merkezleri Frankfurt'tadır. DFB'nin genel merkezi olan DFB-Campus, federasyonun 100 yılı aşkın tarihinde işlettiği ilk kendi spor tesisidir.

Eyaletteki kulüpler birçok spor dalında birinci liglerde yer alır. 2026/27 sezonunda Hessen'den futbolda Bundesliga'da Eintracht Frankfurt, hentbolda Handball-Bundesliga'da MT Melsungen ile HSG Wetzlar, basketbolda Skyliners Frankfurt, buz hokeyinde Deutsche Eishockey Liga'da Löwen Frankfurt [de], masa tenisinde ise TTC Fulda-Maberzell ile Bad Homburg takımları mücadele etmektedir. Eintracht Frankfurt, 1960'ta Glasgow'da oynanan Avrupa Kupası finalinde Real Madrid'e 7-3 yenildi; 1980'de ise Borussia Mönchengladbach'ı yenerek UEFA Kupası'nı kazandı. Kulüp, 18 Mayıs 2022'de Sevilla'da oynanan UEFA Avrupa Ligi finalinde Rangers'ı penaltı atışlarıyla yenerek 1980'den bu yana ilk uluslararası kupasını kazandı.

Jimnastikte dünya şampiyonluğu kazanmış sporcular arasında Wetzlar'daki TSG Wetzlar Niedergirmes kulübünde yarışan Fabian Hambüchen [de] bulunur. 1992'de Wetzlar'da jimnastiğe başlayan Hambüchen, 2007 Dünya Artistik Jimnastik Şampiyonası'nda barfiks dalında birinci oldu; 2016 Yaz Olimpiyatları'nda aynı dalda altın madalya kazandı.

Eyalette yaz ve kış sporlarına yönelik tesisler de bulunur. Waldeck-Frankenberg ilçesindeki Willingen [de], Hessen ile Kuzey Ren-Vestfalya sınırındaki Rothaargebirge'de yer alır. Willingen'deki Mühlenkopfschanze [de], büyük tepe (Großschanze) sınıfının dünyadaki en büyük atlama rampası olarak anılır ve 1995'ten bu yana kayakla atlama Dünya Kupası yarışmalarına ev sahipliği yapar. Bir sonraki Dünya Kupası yarışmasının 29–31 Ocak 2027'de yapılması planlanmaktadır. Eyaletin en yüksek noktası olan Wasserkuppe ise planörle uçuşun doğduğu yer olarak kabul edilir; burada planör ve model uçak uçuşunun tarihini anlatan Alman Planör Müzesi (Deutsches Segelflugmuseum mit Modellflug) bulunur.

Frankfurt'ta 1981'den bu yana koşulan Frankfurt Maratonu [de], Almanya'nın en eski şehir maratonudur. 1962'den bu yana her yıl 1 Mayıs günü düzenlenen Eschborn-Frankfurt bisiklet yarışının 2024'teki 61. yarışına, Tour de France'ta da yarışan 17 takım katıldı.

Medya

Eyaletin kamu yayın kuruluşu, ARD'nin kurucu üyelerinden olan Hessischer Rundfunk (hr) olup merkezi Frankfurt'tadır (Funkhaus am Dornbusch). Kuruluşun Kassel, Fulda, Gießen, Wiesbaden ve Darmstadt'ta da stüdyoları bulunur. Frankfurter Allgemeine Zeitung ve Frankfurter Rundschau gazeteleri Frankfurt'ta yayımlanır. Eyalette, aralarında HIT RADIO FFH, planet radio ve RADIO BOB!'un da bulunduğu çok sayıda özel radyo yayıncısına lisans verilmiştir; bunların bir kısmı ülke çapında yayın yapar. Özel televizyon kanallarının da Hessen'e yönelik bölgesel yayın pencereleri vardır.

Frankfurter Rundschauya ait Neu-Isenburg'daki baskı merkezi, bir dönem Avrupa'nın en büyük fason basımevi sayılıyordu. Burada Bild, Handelsblatt ve Die Zeit gibi ulusal gazeteler basılıyordu. Basılan yayınlar arasında üç Yahudi gazetesi, bir İtalyanca gazete ile bir Türkçe gazete de vardı. Yayınevinin Kasım 2012'deki iflas başvurusunun ardından merkezin kapatılmasına karar verildi.

Başlıca kentleri

• Wiesbaden Eyalet başkenti
• Frankfurt Metropol kent
• Hofgeismar Masal kenti: "Uyuyan Güzel kenti" (Dornröschenstadt); Alman Masal Yolu üzerindeki Sababurg Şatosu bu kentin sınırları içindedir
• Kassel Sanat kenti: 1999'dan beri resmî documenta-Stadt unvanını taşır
• Marburg Üniversite kenti; 1527'de kurulan üniversitesi, dünyanın bugün hâlâ var olan ilk Protestan üniversitesidir
• Giessen Üniversite ve üniversite hastanesi kenti
• Wetzlar Optik kenti
• Fulda Barok kenti
• Darmstadt Bilim kenti; 1997'den beri resmî Wissenschaftsstadt (bilim kenti) unvanını taşır
• Offenbach a.M. Deri ve sanayi kenti (Lederstadt)
• Bensheim Bağcılık ve şarap kenti; 1929'dan beri Bergstraße Bağbozumu Festivaline ev sahipliği yapar
• Limburg an der Lahn Piskoposluk kenti; 1827'den beri Limburg Piskoposluğunun merkezidir
• Taunusstein [de] Rhein-Taunus Tabiat Parkına üye kent
• Borken Hessen Linyit Madenciliği Müzesi ve Borken göller bölgesi
• Weilburg an der Lahn [de] Almanya'nın ilk kralı I. Konrad 918'de burada öldü ve Fulda'ya gömüldü; babası Konrad da 906'da Weilburg'da toprağa verilmişti

31 Aralık 2025 itibarıyla Hessen'in en kalabalık on şehri şunlardır:

Kardeş şehir ve bölgeler

Aşağıda Hessen eyaletinin kardeş bölgeleri verilmiştir:

Hessen'in kardeş bölgeleri

	Bölge	Ülke	Ortaklık tarihi
	Yeni Akitanya (eski Akitanya)	Fransa	1 Kasım 1995
	Bursa	Türkiye	21 Ekim 2010
	Emilia-Romagna	İtalya	29 Temmuz 1992
	Büyük Polonya Voyvodalığı	Polonya	7 Aralık 2000
	Voyvodina	Sırbistan	2019
	Yaroslavl Oblastı	Rusya	19 Ekim 1991 (Şubat 2022'den beri askıda)
	Wisconsin	ABD	20 Eylül 1976

Eyalet hükûmeti, 26 Mayıs 2026'da Ukrayna'nın Kiev Oblastı ile bir mutabakat zaptı imzalayarak bölgeyle bir "gelecek ortaklığı" (Zukunftspartnerschaft) kurdu; zaptı Hessen Avrupa Bakanı Manfred Pentz ile Kiev Oblastı Valisi Mykola Kalaşnık Kiev'de imzaladı.

Kaynakça

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Hessen ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Hessen Eyalet Hükûmetinin resmî web sitesi 12 Kasım 2002 tarihinde Library of Congress sitesinde arşivlendi
• Hessen Eyalet Parlamentosu (Hessischer Landtag)
• Hessen Eyalet İstatistik Dairesi (Hessisches Statistisches Landesamt)
• Hessen Tarihi Bilgi Sistemi (Landesgeschichtliches Informationssystem Hessen, LAGIS)
• Hessen Bibliyografyası (Hessische Bibliographie), Hessen hakkındaki yayınların veri tabanı
• OpenStreetMap'te Hessen ile ilgili coğrafi veriler