İgbolar

İgbolar
Ńdị́ Ìgbò
Toplam nüfus
y. 41,613,000 (2025)
Önemli nüfusa sahip bölgeler
 Nijerya35,088,096 (Toplam nüfusun %15,2'si)
 ABD238,000
 Kamerun130,000
 Gana72,000
 Ekvator Ginesi69,000
 Kanada9,035 (2021)
 Birleşik Krallık8,000
 Gambiya7,700
 İrlanda6,000
 Estonya152
Diller
İgbo, Igboid, Nijerya Pidgini, Nijerya İngilizcesi
Din
Ağırlıklı olarak Hristiyanlık
azınlık Omenala/Odinala ve Müslmanlıktır.
İlgili etnik gruplar
Ibibio, Efik, Annang, Bahumono, Ogoni, Idoma, Igala, Edo, Ijaw, Ogoja, Bamileke
Afrika diasporası : Afroamerikalılar • Afro-Karayip • Ameriko-Liberyalı • Krio
İgbo
KişiÓnye Ìgbò
HalkṆ́dị́ Ìgbò
DilÁsụ̀sụ́ Ìgbò
ÜlkeÀlà Ị̀gbò

İgbolar yada İgbo halkı (İgbo dili: Ónye Ìgbò; yada Ónye Ìgbò; English /ˈiːboʊ/; ABD'de ayrıca /ˈɪɡboʊ/ IG-boh; Tarihsel olarak Ibo, Iboe, Ebo, Eboe Eboans, Heebo;; yerel olarak ise (Ńdị́ Ìgbò olarak da bilinir)

Kökenleri günümüzde Nijerya'nın Abia, Anambra, Ebonyi, Enugu ve Imo eyaletlerine dayanan; ayrıca Nijer Deltası ve Cross Nehri boyunca da varlık gösteren bir etnik gruptur. İgbo halkına Kamerun,Gabon ve Ekvator Ginesi'nde de rastlanır. İgbo halkı, Afrika'daki en büyük etnik gruplardan biridir.

İgbo dili, Nijer-Kongo dil ailesinin bir parçasıdır. Dilin bölgesel lehçeleri, daha geniş "İgboid" kümesi içerisinde birbirleriyle karşılıklı olarak anlaşılabilir niteliktedir. İgbo anavatanı, Nijer Nehri'nin aşağı çığırında; Edoid ve Idomoid gruplarının doğusunda ve güneyinde, İbibioid (Cross Nehri) kümesinin ise batısında yer alır.

20. yüzyıldaki İngiliz sömürge yönetimi döneminden önce İgbo halkı; büyük ölçüde Nri, Aro Konfederasyonu, Nnewi, Agbor, Aboh Krallığı ve Onitsha gibi merkezi şeflikler tarafından yönetiliyordu. İgbo halkı, 20. yüzyıldaki sömürge döneminde misyonerlerin yürüttüğü Hristiyanlaştırma faaliyetleri sonucunda büyük oranda Hristiyanlığı benimsemiştir.

Sömürgecilik sonrası dönemde İgbolar, güçlü bir etnik kimlik bilinci geliştirmişlerdir. Günümüzde başlıca dinleri Hristiyanlık ve *Omenala/Odinala* (geleneksel inanç sistemi) olup, az sayıda Müslüman nüfus da bulunmaktadır.

Nijerya'nın 1960'ta bağımsızlığını kazanmasının ardından yaşanan etnik gerilimlerin akabinde İgbolar, Nijerya'dan ayrılarak Biafra adında yeni ve bağımsız bir devlet kurmaya çalışmış; bu durum Nijerya İç Savaşı'nı (1967–1970) tetiklemiştir. Nijerya ordusunun Biafra çevresinde bir abluka oluşturmasının ardından milyonlarca Biafralı sivil açlıktan hayatını kaybetti; bu durum, uluslararası basının Biafra için insani yardım çağrısında bulunmasına yol açtı. Biafra nihayetinde Nijerya tarafından yenilgiye uğratıldı ve yeniden ülkeye dahil edildi. 1999 sonrasında kurulan "Biafra Egemen Devleti'ni Gerçekleştirme Hareketi" ve "Biafra Yerli Halkı" (IPOB) adlı iki örgüt, bağımsız bir Igbo devleti için mücadele etmeye devam etmektedir.

Tanım ve alt gruplar

Tüm İgbo dili konuşan halkları kapsayan birleşik bir kimlik olarak "İgbo" kavramı, sömürgeciliğin sona ermesi (dekolonizasyon) ve Nijerya İç Savaşı sürecinde, nispeten yakın bir dönemde ortaya çıkmıştır. İgbo dili konuşan çeşitli topluluklar tarihsel olarak merkeziyetsiz bir yapıya sahipti; Nijeryalı romancı Chinua Achebe'ye göre İgbo kimliği, "kabile" ile "ulus" arasında bir yere konumlandırılmalıdır.

Etimoloji

Igbo adının çeşitli biçimleri (eskiden Heebo, Eboe veya Ibo şeklinde de yazılırdı), Batı literatüründe en azından 18. yüzyıldan beri kullanılmaktadır.. Bazı teoriler bu isme "orman sakinleri" anlamını yükler, onu "kadimler" (Ndi-gbo) kavramıyla ilişkilendirir ya da ismin basitçe "bir insan topluluğu"na işaret ettiğini öne sürer.

Ayrıca bakınız