James Burnham (22 Kasım 1905 - 28 Temmuz 1987), Amerikalı filozof, siyaset teorisyeni ve stratejist. 1930'larda radikal bir Troçkist olarak tanınırken, 1940'lardan itibaren modern Amerikan muhafazakârlığının en önemli entelektüel kurucularından biri haline gelmiştir. Özellikle "Yönetsel Devrim" teorisiyle tanınan Burnham, güç dinamikleri üzerine yaptığı gerçekçi analizlerle siyaset bilimine önemli katkılarda bulunmuştur.
Chicago'da demiryolu yöneticisi bir babanın oğlu olarak doğan Burnham, eğitimini Princeton ve Oxford'da tamamladı. Oxford'da J. R. R. Tolkien'in öğrencisi oldu. 1930'larda Lev Troçki ile yakın çalıştı ancak 1940 yılında diyalektik materyalizmle bağlarını kopararak radikal sol hareketten ayrıldı. Bu kopuş, onun siyasal realizme (Makyavelizm) yönelmesine yol açtı.
1941 tarihli bu eserinde Burnham, kapitalizmin yerini sosyalizmin değil, "yöneticiler sınıfının" (teknokratlar ve bürokratlar) alacağını savundu. Ona göre modern devlet ve şirketler, mülkiyet sahiplerinden ziyade yönetim süreçlerini kontrol edenlerin eline geçmektedir. Bu teori, George Orwell'in 1984 romanındaki totaliter dünya düzeninin en büyük ilham kaynaklarından biri olmuştur.
Burnham, siyasetin ideolojik sloganlar üzerinden değil, "güç" ve "elitlerin yer değiştirmesi" üzerinden okunması gerektiğini savunmuştur. Machiavelli, Mosca, Pareto ve Michels'in fikirlerini modern çağa uyarlayarak, özgürlüğün ancak rakip güç odaklarının birbirini dengelemesiyle (kuvvetler ayrılığı) mümkün olabileceğini iddia etmiştir.
Burnham'ın "yöneticiler toplumu" analizi, daha sonraki düşünürler (özellikle Sam Francis) tarafından geliştirilen anarko-tiranlık kavramına zemin hazırlamıştır. Bu görüşe göre modern devlet, bir yandan ciddi suçlara karşı etkisiz kalırken (anarşi), diğer yandan yasaya saygılı vatandaşlar üzerinde aşırı bürokratik baskı (tiranlık) kurmaktadır.
1955'te William F. Buckley Jr. ile birlikte National Review dergisini kurarak modern Amerikan sağının entelektüel omurgasını oluşturdu. 1983 yılında, Soğuk Savaş stratejilerine katkıları nedeniyle Ronald Reagan tarafından Başkanlık Özgürlük Madalyası ile ödüllendirildi.
