James Carpenter (1840–1899), Greenwich'teki Kraliyet Gözlemevi'nde görev yapmış Britanyalı bir gökbilimcidir. 1860'lı yıllarda, Kraliyet Astronomu George Airy'nin yönetiminde, gözlemevindeki ilk yıldız spektrumu gözlemlerini gerçekleştirmiştir. 1861 ve 1862 yıllarında, Satürn halkalarının karanlık alt yüzeyini başarıyla gözlemleyen üç gökbilimciden biri olmuştur; diğer iki gökbilimci ise William Wray ve Otto Struve'dur.
1871 yılında, mühendis James Nasmyth ve James Carpenter ortaklık kurarak Ay hakkında The Moon: Considered as a Planet, a World, and a Satellite adlı bir kitap hazırladılar. Bu çalışma, Ay yüzeyini temsil eden alçı modellerin farklı açılardan ışıklandırılmasıyla çekilen fotoğraflarla örneklendirilmişti. Sonuç olarak, o dönemin teleskop fotoğraflarıyla elde edilebilecek olandan çok daha gerçekçi Ay yüzeyi görüntüleri ortaya çıktı. Yazarlar, kraterlerin volkanik kökenli olduğunu savunuyorlardı; bu teorinin daha sonra yanlış olduğu kanıtlandı.
Ay üzerindeki Carpenter krateri, Edwin Francis Carpenter ile birlikte ortaklaşa onun onuruna adlandırılmıştır.
