James Connolly
James Connolly | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 5 Haziran 1868 Edinburgh, İskoçya |
| Ölüm | 12 Mayıs 1916 (47 yaşında) Kilmainham Hapishanesi , Dublin, İrlanda |
| Ölüm sebebi | İdam mangasıyla infaz |
| Tanınma nedeni | Paskalya Ayaklanması · İrlanda işçi hareketi liderliği |
| Evlilik | Lillie Connolly (1890) |
| Çocuk(lar) | 7 (Nora Connolly O'Brien, Roddy Connolly dahil) |
| İmza | |
.png){kind=spacer} | |
James Connolly (1868–1916), İskoçya doğumlu İrlandalı sosyalist, sendikacı ve cumhuriyetçi lider. İrlanda işçi hareketinin önde gelen isimlerinden biri olarak tanınır.
Hayatı
Erken Yaşamı ve Sosyalist Harekete Katılımı
İrlandalı göçmen bir ailenin çocuğu olarak Edinburgh’da doğdu. Genç yaşta sosyalist hareket içinde yer aldı ve 1896’da İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi’ni kurdu. Connolly, İrlanda’nın yalnızca Britanya yönetiminden değil, aynı zamanda ekonomik sömürü düzeninden de kurtulması gerektiğini savunuyordu.
Amerika Yılları
Bir süre Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan Connolly, burada sendikal çalışmalar yürüttü ve Dünya Sanayi İşçileri sendikası (Industrial Workers of the World - IWW) içinde faaliyet gösterdi.
İrlanda'ya Dönüş ve İşçi Hareketi
1910’da İrlanda’ya döndükten sonra James Larkin ile birlikte işçi örgütlenmelerinde etkin rol üstlendi.
1913 Dublin Lokavtı sırasında işçi hareketinin başlıca liderlerinden biri hâline geldi. Aynı dönemde İrlanda Yurttaş Ordusu (ICA - Irish Citizen Army) adlı işçi milis kuvvetinin kuruluşunda yer aldı ve James Larkin'in ardından ICA komutanlığını üstlendi.
Paskalya Ayaklanması
1916’daki Paskalya Ayaklanması sırasında Patrick Pearse ile birlikte ayaklanmanın önderleri arasında bulundu. Çatışmalar sırasında ağır yaralandı ve isyanın bastırılmasının ardından tutuklandı.
İdam
Connolly, 12 Mayıs 1916’da Kilmainham Hapishanesi’nde idam edildi. Yaraları nedeniyle ayakta duramayacak durumda olduğu için bir sandalyeye bağlanarak kurşuna dizildi. İnfazı, İrlanda’da geniş yankı uyandırdı ve bağımsızlık hareketine yönelik desteğin güçlenmesinde etkili oldu.
Mirası
Connolly, sosyalizm ile İrlanda bağımsızlığı fikrini bir arada ele alan yaklaşımıyla tanınır. Günümüzde hem İrlanda cumhuriyetçiliği hem de işçi hareketi tarihinde önemli bir figür olarak kabul edilir.
Ayrıca bakınız
- Paskalya Ayaklanması – 1916'da İngiliz yönetimine karşı Connolly'nin askeri komutan olarak katıldığı silahlı isyan.
- İrlanda Cumhuriyetçi Sosyalist Partisi – 1896'da Dublin'de kurulan, sosyalizmi ve İrlanda bağımsızlığını birleştiren parti.
- İrlanda cumhuriyetçiliği – İrlanda'nın Britanya yönetiminden bağımsız bir cumhuriyet olarak örgütlenmesini savunan siyasi ideoloji.
- Sendikalizm – İşçi sınıfının sendikal örgütlenme yoluyla ekonomik ve siyasi güç kazanmasını hedefleyen hareket.
- İrlanda bağımsızlık hareketi – Paskalya Ayaklanması'nın fitilini yaktığı bağımsızlık mücadelesi süreci.
- Sinn Féin – İrlanda'nın yeniden birleşmesini temel siyasi hedef olarak benimseyen cumhuriyetçi parti.
- İrlanda Bağımsızlık Bildirgesi – Connolly'nin imzacıları arasında yer aldığı, Paskalya Ayaklanması sırasında ilan edilen belge.
- Constance Markievicz – İrlanda Yurttaş Ordusu'nda görev yapan devrimci ve siyasetçi kadın.
- Winifred Carney – Paskalya Ayaklanması'nda GPO'da görev yapan aktivist ve sendikacı kadın.
Dış bağlantılar
- Encyclopædia Britannica – James Connolly biyografisi (İngilizce)
- İrlanda Ulusal Kütüphanesi – 1916 Paskalya Ayaklanması sergisi, Connolly sayfası (İngilizce)
- Dictionary of Irish Biography – Akademik biyografi girişi (İngilizce)
- RTÉ Century Ireland – Connolly'nin hayatı ve mirası (İngilizce)
- Marxists Internet Archive – Connolly'nin yazıları ve eserleri (İngilizce)
Kaynakça
- ↑ "James Connolly". Encyclopaedia Britannica. 2 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". Encyclopaedia Britannica. 2 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". National Library of Ireland. 24 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". National Library of Ireland. 24 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". RTÉ Century Ireland. 4 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". Encyclopædia Britannica. 2 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". National Library of Ireland. 24 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". RTÉ Century Ireland. 4 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". National Library of Ireland. 24 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "14 men executed in Kilmainham Gaol". RTÉ Century Ireland. 19 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
- ↑ "James Connolly". Dictionary of Irish Biography. 8 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mayıs 2026.
