Kandidat, (Rusça: кандидат наук, İngilizce: Candidate of Sciences, Kazakça: ғылым кандидаты, Kırgızca: илимдин кандидаты, Karakalpakça: илимлер кандидаты) Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ile eskiden S.S.C.B. içinde yer almış ülkelerde (Rusya Federasyonu, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan, Ukrayna, Belarus vs.) günümüzde de kullanılan akademik bir ünvândır.
Kandidat ünvânının uluslararası denkliği
UNESCO'nun 2011 yılında Paris'te düzenlediği 36'ncı olağan kongrede, uluslararası düzeyde eğitim veren kuruluşlar ve üniversitelerin eğitim standartları belirlenip sınıflandırıldı. Bu sınıflandırmaya göre "kandidat" unvânı, 259'uncu ve 266'ncı maddelere göre, Türkiye'deki doçentlik ünvanına eşdeğer olup, ünvan sahibine aynı hakları tanımaktadır.
Kandidat (Candidate of Sciences) Almanya, Polonya, Avusturya, İsviçre ve Fransa'da "Assistant/ associate professor" yani doçent ünvânına eşdeğer olduğu kabul edilmektedir. Rusya Federasyonu'nun düzenlemiş olduğu yasayla doçentlik ünvanı, "candidate of sciences" (кандидат наук) ünvânı alanlara; profesörlük ünvanı ise "doctor of Sciences" (доктор наук) ünvânı alanlara verilmektedir. Kırgızistan hükûmeti yasaları, Rusya Federasyonu yasaları ile örtüşmektedir. Buna göre "doçent" ünvanı, "candidate of sciences" (кандидат наук) ünvânı olanlara, "profesör" ünvânı da "doctor of sciences" (доктор наук) ünvânı olanlara verilmektedir.
Rusya (14.00.00) ile Türkiye'deki (10000) tıbbî bilimler alan kodlarının karşılaştırması
Tıbbî bilimler kandidatı, Rusçası: кандидат медицинских наук İngilizcesi: candidate of medical sciences
Tıbbî bilimler, kendi içerisinde dallara ve bölümlere ayrılmış ve kodlanmıştır. Bu eğitim sistemini kullanan tüm ülkeler için bu kodlar geçerlidir. Rusya Federasyonu, 08.10.2007 tarihli ve 274 sayılı yasa ile kodları güncellemiştir.
Tibbî bilimlerde kandidat (doçentlik) sınavı düzenlenen uzmanlık dalları ve alan kodları aşağıdaki gibidir:
Rusya Federasyonu! Türkiye Cumhuriyeti
14.00.01 - Kadın Doğum ve Jinekoloji
14.00.02 - İnsan anatomisi
14.00.03 - Endokrinoloji
14.00.04 - Kulak, Burun, Boğaz
14.00.05 - Dahiliye
14.00.06 - Kardiyoloji
14.00.07 - Hijyen
14.00.08 - Göz hastalıkları
14.00.09 - Pediatri
14.00.10 - Bulaşıcı hastalıklar
14.00.11 - Deri ve zührevi hastalıklar
14.00.13 - Nöroloji
14.00.14 - Onkoloji
14.00.15 - Patolojik Anatomi
14.00.16 - Fizyolojisi
14.00.18 - Psikiyatri
14.00.19 - Radyasyoloji
14.00.20 - Toksikoloji
14.00.21 - Agız Sağlığı
14.00.22 - Travmatoloji ve Ortopedi
14.00.24 - Adli Tıp
14.00.25 - Farmakoloji
14.00.26 - İntaniye
14.00.27 - Genel Cerrahi
14.00.28 - Nöroşirürji
14.00.29 - Hematoloji
14.00.30 - Epidemiyoloji
14.00.31 - Kemoterapi
14.00.32 - Havacılık, uzay ve deniz tıbbı
14.00.33 - Halk sağlığı
14.00.35 - Çocuk Cerrahisi
14.00.36 - Alerji ve İmmunoloji
14.00.37 - Anesteziyoloji ve Yoğun Bakım
14.00.39 - Romatoloji
14.00.40 - Üroloji
14.00.41 - Transplantasyon ve yapay organ nakli
14.00.43 - Göğüs Hastalıkları
14.00.44 - Kalp ve Damar Cerrahisi
14.00.45 - Uyuşturucu Bağımlılığı
14.00.46 - Klinik laboratuvar ve Tanı
14.00.47 - Gastroenteroloji
14.00.48 - Nefroloji
14.00.50 - İşyeri Hekimligi
14.00.51 - spor hekimligi
14.00.52 - Sosyolojik Tıp
14.00.53 - Gerontoloji ve Geriatri
1001 - Acil Tıp
1002 - Adli Tıp
1004 - Aile Hekimliği
1005 - Anatomi
1006 - Anesteziyoloji
1010 - Biyokimya
1011 - Çocuk Cerrahisi
1012 - Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
1013 - Deniz ve Sualtı Hekimliği
1014 - Dermatoloji
1015 - Diş Hastalıkları Tedavisi
1016 - Enfeksiyon Hastalıkları
1018 - Farmakoloji
1022 - Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
1023 - Fizyoloji
1024 - Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
1025 - Genel Cerrahi
1026 - Göğüs Cerrahisi
1027 - Göğüs Hastalıkları
1028 - Göz Hastalıkları
1029 - Halk Sağlığı
1030 - Hava ve Uzay Hekimliği
1032.3 - Doğum ve Kadın Hastalıkları
1033 - Histoloji ve Embriyoloji
1034 - İç Hastalıkları
1034.2 - Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları (İç Hastalıkları)
1034.3 - Fizyopatoloji (İç Hastalıkları)
1034.4 - Gastroenteroloji (İç Hastalıkları)
1034.5 - Geriatri (İç Hastalıkları)
1034.6 - Hematoloji (İç Hastalıkları)
1034.7 - İç Hastalıkları
1034.8 - İmmünoloji (İç Hastalıkları)
1034.9 - Nefroloji (İç Hastalıkları)
1034.10 - Romatoloji (İç Hastalıkları)
1034.11 - Tıbbi Onkoloji (İç Hastalıkları)
1035 - Kadın Hastalıkları ve Doğum
1036 - Kalp ve Damar Cerrahisi
1037 - Kardiyoloji
1038 - Kulak, Burun ve Boğaz
1039 - Mikrobiyoloji
1040 - Nöroloji
1041 - Nöroşirurji
1042 - Nükleer Tıp
1046 - Ortopedi ve Travmatoloji
1049 - Plastik ve Rekonstrüktif Estetik Cerrahi
1051 - Psikiyatri
1052 - Radyasyon Onkolojisi
1054 - Spor Hekimliği
1060 - Üroloji
Kanditat (doçenlik) tezi
Doçentlik sınavında temel unsurlardan biri olan doçentlik tezi, kandidat olmak için mutlak olması gerekli kriterler arasındadır.
Türkiye'de günümüzde doçentlik tezi kavramı olmadığı gibi doçentlik kriterlerinde de yer almamaktadır.
Evrensel onlu sınıflandırma (UDC) Brüksel tasnif sistemi
Doçentlik tezi Evrensel Onlu Sınıflandırma (UDC) Brüksel Tasnif Sistemine göre düzenlenmekte ve hazırlanmaktadır.
Doçentlik sınavı
Doçentlik sınavında kendi uzmanlık alanınızın dışında dil, tarih, felsefe ve yabancı dil sınavlarında başarı göstermeniz gerekmektedir.
Rusya - Kandidat ünvanı, Türkiye'deki Üniversitelerarası Kurul Başkanlığının dengi olan Высшая аттестационная комиссия Министерства образования и науки Российской Федерации
Kırgızistan - Высшая аттестационная комиссия Кыргызской Республики
Belarus - Высшая Аттестационная Комиссия Республики Беларусь
Ermenistan - The supreme certifying commission of the republic of Armenia
Azerbaycan - Высшая аттестационная комиссия при Президенте Азербайджанской Республики
Moldova - Национальный совет по аккредитации и аттестации Республики Молдова
Bulgaristan - Высший аттестационная комиссия Болгарии (болг. Висша атестационна комисия) (упразднена в декабре 2010г.)
Gürcistan - Совет учёных экспертов Грузии
Türkmenistan - Высший профессионально-аттестационный комитет Туркменистана Высшего совета по науке и технике при президенте Туркменистана (воссоздан в 2007г. вместе с Академией наук Туркменистана
Özbekistan - Высшая аттестационная комиссия Республики Узбекистан
Ukrayna - Высшая аттестационная комиссия Украины
Kandidat (doçentlik) diplomasının içeriği
Tüm ülkeler için standart olan günümüz güncel Kandidat (Doçentlik) diplomasının örnek içerik şablon görünüşü
Diploma hangi ülke üniversitelerarası kurul başkanlığı tarafından verilirse verilsin diploma içeriği (şablonu) değişmez. Diplomada sırası ile isim, soyisim ve hangi alanda doçentliğini aldığı alan yer almaktadır örnek vermek gerekirse: (14.00.00) Tıp Bilimleri yazar fakat Tıp Bilimlerinin bir alt grubunu yazmaz, (örnek: Dahiliye, İntaniye, Kardiyoloji, Genel Cerrahi vs.) sadece talep edildiğinde, diplomanın ekindeki detaylı dökümünde yazar. Türkiye'de alınan doçentlik belgesinde Tıp bilimlerinin alt grubu da yazılmaktadır.
Kaynakça
123UNESCO General Conference, 36th session, Paris 2011, REVISION OF THE INTERNATIONAL STANDARD CLASSIFICATION OF EDUCATION, p. 262 in the Russian version of the document