Katalitik parçalama

Bir petrol rafinerisindeki standart bir akışkan yataklı katalitik parçalama ünitesi.

Katalitik parçalama, katalitik kraking veya akışkan yataklı katalitik parçalama (İngilizce kısaltması olan "FCC" ile de anılır), rafinerilerde ham petrolün yüksek kaynama noktalı, yüksek molekül ağırlıklı hidrokarbon içeriklerini benzine, alken gazlarına ve diğer petrol ürünlerine dönüştürmek için kullanılan bir işlemdir. Petrol hidrokarbonlarının parçalanması başlangıçta termal parçalama ile yapılmaktaydı. Termal parçalama, günümüzde yerini neredeyse tamamen daha fazla yüksek oktanlı benzin üretebilen katalitik parçalamaya bırakmıştır. Katalitik parçalamayla, termal parçalamayla üretilen gazlara kıyasla daha yüksek ekonomik değere sahip ve daha fazla karbon-karbon çift bağı içeren gaz yan ürünler (yani alkenler) üretilir.

FCC dönüştürme sürecinin hammaddesi genellikle ağır gaz yağıdır (HGO); bu ham petrolün atmosfer basıncında 340 °C (644 °F) veya daha yüksek bir ilk kaynama noktası sıcaklığına sahip olan; ortalama molekül ağırlığı yaklaşık 200 ila 600 arasında; veya bundan daha yüksek olan bileşenidir. Ağır gaz yağı aynı zamanda “ağır vakum gaz yağı” (HVGO) olarak da bilinir. Akışkan yataklı katalitik parçalama işleminde, ağır gaz yağı yüksek bir sıcaklığa ısıtılır ve ortalama bir basınca çıkarılır. Ardından yüksek kaynama noktalı hidrokarbon sıvılarının uzun zincirli moleküllerini kısa zincirli moleküllere parçalayan, toz haline getirilmiş sıcak bir katalizörle temas ettirilir. Böylece gaz hâlde kısa zincirli hidrokarbon molekülleri üretilmiş olur.

Modern bir akışkan yataklı parçalama ünitesinin ortalama ürün verimleri

Tüm ürün verimleri Fluid Catalytic Cracking Handbook'tan alınmıştır
%80 dönüşümde ürün verimleri Katalizör çeşidi Katalizör çeşidi
Besleme = Vakslı gaz yağı Amorf, yüksek alümina Zeolit, XZ-25
H2 wt% 0,08 0,04
C1-C2 %ağırlık 3,8 2,1
Propilen C3= %hacim 16,1 11,8
Propan C3 %hacim 1,5 1,3
Bütenler %hacim 12,2 7,8
i-Bütan %hacim 7,9 7,2
n-Bütan %hacim 0,7 0,4
C5-199 °C %90 ASTM (benzin) 55,5 62,0
Hafif Fuel Oil (cycle) %hacim 4,2 6,1
Ağır Fuel Oil (cycle) %hacim 15,8 13,9
Toplam Sıvı Ürün Verimi %hacim 117,7 112,6
Kok %ağırlık (tüketilen) 5,6 4,1
Benzin oktanı 94 89,8

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ James H. Gary; Glenn E. Handwerk (2001). Petroleum Refining: Technology and Economics (4th bas.). CRC Press. ISBN 0-8247-0482-7.
  2. ↑ James. G. Speight (2006). The Chemistry and Technology of Petroleum (4th bas.). CRC Press. ISBN 0-8493-9067-2.
  3. ↑ Reza Sadeghbeigi (2000). Fluid Catalytic Cracking Handbook (2nd bas.). Gulf Publishing. ISBN 0-88415-289-8.
  4. ↑ Sadeghbeigi, Reza (2000). Fluid Catalytic Cracking Handbook (İngilizce) (2nd bas.). Houston, Texas: Gulf Publishing Company. ss. 130. ISBN 978-0-88415-289-7.

Dış bağlantılar