| Kozan | |
|---|---|
Türkiye'de yeri | |
Adana İdari Bölümler Haritası | |
Koordinatlar: 37°27′03″N 35°48′44″E / 37.4507°K 35.812347°D | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Adana |
| Coğrafi bölge | Akdeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Bahattin Alp Arslanköylü |
| • Belediye başkanı | Mustafa Atlı (MHP) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.903 km² |
| Rakım | 137 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 130.495 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 01510 |
| İl alan kodu | 0322 |
| İl plaka kodu | 01 |
Resmî site Belediye | |
Kozan, Adana ilinin bir ilçesidir. Adana ovasının Yukarı Ova denilen kısmında düz arazinin tepelik bölgeye geçtiği kesimde kurulmuş olup, il merkezine uzaklığı 73 km'dir. İlçe kuzeyde Kayseri, Yahyalı, Feke, Saimbeyli; doğuda Osmaniye, Kadirli; güneyde Ceyhan, İmamoğlu; batıda Aladağ ilçeleriyle çevrilmiştir. Kozan ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 137 metredir. Adana'nın, metropoller, hariç iki büyük ilçesinden birisidir. Ayrıca Adana İl Sınırları içindeki en geniş ilçe durumundadır. Tarih boyunca önemli bir yerleşim olan Kozan Kilikya Ermeni Krallığı'nın başkentliğini yapmış olup Osmanlı ile Cumhuriyet döneminde 1926'ya kadar vilayetlik yapmıştır. Ancak 1926'da bazı milletvekilleri yüzünden vilayetliği lağvedilmiştir. Ayrıca vilayetken Fevzi Çakmak'ı TBMM'ye milletvekili olarak göndermiştir.
Profesyonel liglerde oynayan tek takımı Kozanspor'dur. Bölgesel Amatör Ligde mücadele etmektedir. Kulüp tarihi boyunca bir 3. Lig bir Bölgesel Amatör Lig arası gidip gelse de 2015 yılında 3. Lige yükselmiş ve bir daha hiç düşmemiştir. İç saha maçlarını İsmet Atlı Stadında oynar.
İlçenin yüzölçümü 1.903 km²dir.
İlçenin Kozan Dağı, Dengin Yoktur Kozan ve Kozan gibi çok sayıda tanıdık türküleri bulunmaktadır. Otağ TV adında bir televizyon kanalı, Kozan FM ve Sis FM adında da iki radyosu bulunmaktadır. 7 adet yerel gazetesi bulunan Kozan, İnternet haberciliğinde birçok ilden ileri durumdadır. Eğitimde de oldukça iyi olan Kozan'ın okuryazarlık oranı birçok ilçeden yüksektir. İlçede Çukurova Üniversitesi'ne bağlı yüksekokul mevcuttur. İlçeye 4 yıllık fakülte kurulmuştur. Ekonomide de yükselen güç olan Kozan'da Kozan Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır. Türkiye'nin birçok yerinde Kozan'dan göç etmiş olanların kurmuş olduğu, Kozan adını taşıyan yerleşim yerleri de mevcuttur (Kozanlı, Kulu, Kozanlı, Soma, Kozan, Çandır, Kozan, Serik, Hacılar vb).
Şehrin bilinen en eski ismi Sis veya Siski'dir. Roma kontrolü altında şehre Flavias veya Flaviopolis denilmiştir. Bizans döneminde ise şehrin eski Yunanca ismi olan Sision (Σίσιον) yaygınlık kazanmıştır. Ermenicede şehre Sis (Սիս) veya Sissu denilmiştir. Şehre Kozan (Osmanlıca: قوزان) isminin verilmesi, aslen Gaziantep'in Kozan köyü kökenli Kozanoğlu Hanedanı'na (1689-1865) dayanmaktadır.
Kozan adı eski Türkçede aynı zamanda bazı boyların totemi olan “Yaban Tavşanı” (İng. jack Rabbit, Hare) anlamına gelir. Genellikle Ogur Türkçesinde çok eskiden kullanılan “Ksoran” biçiminin, Ogur-Oğuz değişimiyle yani –r ve –s/z değişimiyle “Kozan” şeklini almasıyla oluşmuştur. Diğer Kuzey Türkçelerinde çoğunlukla “Kıyan-Kuyan-Koyon-Köyön-Kodan-koygun” biçiminde görülen bu kelime Türkiye'de Orta Anadolu'da “Göcen-Gocen-Gozan” biçiminde fakat “Yaban Tavşanı Yavrusu” anlamında kullanılır. Orta Çağ'dan önce kaydı yoktur fakat kesinlikle iki nedenden dolayı daha eskidir. 1- bazı kuzey-doğu formları çok eski bir biçimi olan *Koḏan (Kozan) şeklindedir. 2- *Kuyan kelimesi Çuvaşca'daki (Ogur) eski *X/Ksoran biçiminin daha yeni bir formunun oldukça eski bir kanıtıdır ki burada –r ve -ḏ yani –s/z değişiminden dolayı *Koḏan (Kozan) biçimini alır. Diğer formları ise; Teleüt: Koyon/Köyön, Khakas: Kozan/Xozan, Tuva: Kodan/Koygun, Türkmen: Tawşan/ Dawuşğan, Bulgar: Tawşan ve Kıyan/Kuyan, biçimindedir. Ayrıca; Eski Uygurcada (8. yüzyıl): Koyan/koyun, Çağataycada PdC: Koyan, Harezm'de: koyan, Codex Cumanicus'ta: Koyan, Biruni'de: Tuşkan, Kaşgarlı'da: Tavyişgan, «Imennik» Yıl 866 (Bul): Dvansh, Dovshon, Tatar: Kuyan, Taushan ve Karaçay-Balkar: K'on, olarak kayıtlıdır. Modern lehçelerde ise; Başkurd: kuyan, Nogay: Koyan, Kazak: Koyan, Kırgız: Koyon, Karakalpak: koyan, Altay: koyon / köyön, Leb (Lop/Karluk): koyon / köyön, Koyb: kozan, Sakha: Kozan, Şor: Kozan, Hakas: Hozan ve bazı orta kuzey, orta güney ve kuzey batı lehçelerinde koyan vb. biçimlerdedir.
1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan) kazasının nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Müslümanlardan (çoğunluğu Türk), %43'ü Gayrimüslimlerden (çoğunluğu Ermeni) oluşmaktaydı. Kazada 18.338 Türk (Müslüman), 14.026 Ermeni, 56 Katolik ve 87 Protestan yaşamaktaydı. Aynı yılda Kozan sancağının toplam nüfusu 84.312 idi. Bunlardan 55.269 (%66) Müslüman ve 29.043 (%34) gayrimüslim idi.
İlçenin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 132.974'tür.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| Kozan ilçesi (Adana) | |||
| 1927 | 26.686 | 5.266 | 21.420 |
| Kozan ilçesi (Seyhan) | |||
| 1935 | 31.151 | 5.040 | 26.111 |
| 1940 | 35.752 | 5.672 | 30.080 |
| 1945 | 40.563 | 6.821 | 33.742 |
| 1950 | 52.820 | 7.844 | 44.976 |
| 1955 | 63.940 | 11.356 | 52.584 |
| Kozan ilçesi (Adana) | |||
| 1960 | 75.883 | 15.159 | 60.724 |
| 1965 | 92.885 | 20.236 | 72.649 |
| 1970 | 104.569 | 26.097 | 78.472 |
| 1975 | 115.679 | 32.045 | 83.634 |
| 1980 | 130.800 | 42.462 | 88.338 |
| 1985 | 143.373 | 50.324 | 93.049 |
| 1990 | 117.704 | 54.451 | 63.253 |
| 2000 | 130.875 | 75.833 | 55.042 |
| 2007 | 123.980 | 72.463 | 51.517 |
| 2008 | 124.669 | 72.727 | 51.942 |
| 2009 | 125.813 | 74.521 | 51.292 |
| 2010 | 127.100 | 76.864 | 50.236 |
| 2011 | 127.804 | 78.587 | 49.217 |
| 2012 | 127.926 | 79.943 | 47.983 |
| 2013 | 128.153 | 128.153 | veri yok |
| 2014 | 128.893 | 128.893 | veri yok |
| 2015 | 129.242 | 129.242 | veri yok |
| 2016 | 129.985 | 129.985 | veri yok |
| 2017 | 130.456 | 130.456 | veri yok |
| 2018 | 130.495 | 130.495 | veri yok |
| 2019 | 131.633 | 131.633 | veri yok |
| 2020 | 132.974 | 132.974 | veri yok |
| 2021 | 132.320 | 132.320 | veri yok |
| 2022 | 132.703 | 132.703 | veri yok |
| 2023 | 132.642 | 132.642 | veri yok |
| 2024 | 132.911 | 132.911 | veri yok |
| 2025 | 132.572 | 132.572 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Kozan ilçe merkezi ve köylerin tamamı Müslüman Türklerden oluşmaktadır, etnik yapıda farklılık yoktur. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasındaki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke, Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak, Sırkıntılı Karakeçili, Sarıkeçili Türkleriyle beraber bölgedeki Türk nüfusunu oluşturur. Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar.
Kozan'ın 103 mahallesinin 18'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 90.908 kişi (%69,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 79 km uzaklıktaki Y.Keçili'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan mahalle, 1.540 kişi ile Hamam'dır. Kozan'nın nüfusu 2017 yılında %0,36 kişi artmıştır.
Kozan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu
| Sıra | Mahalle | Km* | Rakım | Nüfus | |||
| 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
| 1 | Ağlıboğaz Mah. | 4,7 | 6.100 | 6.211 | 5896 | ||
| 2 | Arslanpaşa Mah. | 1,0 | 4.208 | 4.201 | 4298 | ||
| 3 | Bağlar Mah. | 2,2 | 1.328 | 1.436 | |||
| 4 | Cumhuriyet Mah. | 1,2 | 5.806 | 5.966 | |||
| 5 | Çanaklı Mah. | 2,9 | 8.162 | 8.275 | |||
| 6 | Eskikabasakal Mah. | 3,9 | 656 | 656 | |||
| 7 | Güneri Mah. | 5,3 | 2.056 | 2.086 | |||
| 8 | Hacımirzalı Mah. | 2,4 | 1.204 | 849 | |||
| 9 | Hacıuşağı Mah. | 0,6 | 579 | 1.192 | |||
| 10 | Karacaoğlan Mah. | 2,2 | 10.343 | 11.225 | |||
| 11 | Mahmutlu Mah. | 1,8 | 3.400 | 3.314 | |||
| 12 | Şevkiye Mah. | 4,8 | 7.456 | 7.458 | |||
| 13 | Taş Mah. | 1,2 | 692 | 686 | |||
| 14 | Tavşantepe Mah. | 2,9 | 5.975 | 6.019 | |||
| 15 | Tufanpaşa Mah. | 0,5 | 12.841 | 12.655 | |||
| 16 | Türkeli Mah. | 3,4 | 11.695 | 11.763 | |||
| 17 | Varsaklar Mah. | 3,8 | 6.318 | 6.400 | |||
| 18 | Yarımoğlu Mah. | 1,9 | 519 | 516 | |||
| Kozan (Merkez) | 135 | 89.338 | 90.908 | ||||
| 19 | Acarmantaş Mah. | 18,1 | 128 | 1.060 | 1.040 | 941 | |
| 20 | Akarca Mah. | 33,4 | 751 | 47 | 48 | ||
| 21 | Akçalıuşağı Mah. | 38,7 | 959 | 636 | 620 | ||
| 22 | Akdam Mah. | 34,8 | 754 | 1.116 | 1.101 | ||
| 23 | Akkaya Mah. | 76,5 | 1.885 | 141 | 134 | ||
| 24 | Alapınar Mah. | 17,7 | 64 | 118 | 111 | ||
| 25 | Andıl Mah. | 13,7 | 871 | 106 | 105 | ||
| 26 | Arslanlı Mah. | 16,0 | 58 | 974 | 914 | ||
| 27 | Aydın Mah. | 33,1 | 277 | 841 | 838 | ||
| 28 | Ayşehoca Mah. | 22,9 | 38 | 493 | 473 | ||
| 29 | Bağözü Mah. | 17,1 | 444 | 244 | 248 | ||
| 30 | Bağtepe Mah. | 23,9 | 325 | 1.164 | 1.122 | ||
| 31 | Boztahta Mah. | 35,3 | 730 | 594 | 574 | ||
| 32 | Bucak Mah. | 13,7 | 89 | 1.190 | 1.137 | ||
| 33 | Bulduklu Mah. | 15,0 | 49 | 489 | 469 | ||
| 34 | Çamdere Mah. | 29,4 | 678 | 318 | 346 | ||
| 35 | Çamlarca Mah. | 30,6 | 622 | 145 | 142 | ||
| 36 | Çandık Mah. | 8,9 | 203 | 710 | 715 | ||
| 37 | Çelenuşağı Mah. | 43,8 | 777 | 106 | 102 | ||
| 38 | Çobanpınarı Mah. | 10,8 | 99 | 388 | 355 | ||
| 39 | Çokak Mah. | 16,3 | 45 | 250 | 228 | ||
| 40 | Çukurören Mah. | 12,3 | 79 | 385 | 391 | ||
| 41 | Çulluuşağı Mah. | 29,6 | 653 | 332 | 351 | ||
| 42 | Çürüklü Mah. | 30,8 | 775 | 267 | 256 | ||
| 43 | Damyeri Mah. | 23,1 | 190 | 437 | 434 | ||
| 44 | Dikilitaş Mah. | 14,5 | 92 | 406 | 385 | ||
| 45 | Dilekkaya Mah. | 27,5 | 32 | 370 | 398 | ||
| 46 | Doğanalanı Mah. | 42,8 | 319 | 521 | 501 | ||
| 47 | Duraluşağı Mah. | 9,6 | 247 | 114 | 108 | ||
| 48 | Durmuşlu Mah. | 8,8 | 317 | 392 | 410 | ||
| 49 | Düzağaç Mah. | 19,0 | 675 | 317 | 310 | ||
| 50 | Enizçakırı Mah. | 39,8 | 822 | 312 | 306 | ||
| 51 | Ergenuşağı Mah. | 52,7 | 833 | 306 | 284 | ||
| 52 | Eskimantaş Mah. | 17,8 | 390 | 590 | 578 | ||
| 53 | Faydalı Mah. | 16,0 | 45 | 1.265 | 1.238 | ||
| 54 | Ferhatlı Mah. | 14,0 | 614 | 1.134 | 1.171 | ||
| 55 | Gazi Mah. | 18,3 | 45 | 1.396 | 1.398 | ||
| 56 | Gedikli Mah. | 11,0 | 384 | 465 | 457 | ||
| 57 | Gökçeyol Mah. | 22,0 | 48 | 23 | 26 | ||
| 58 | Gökgöz Mah. | 41,3 | 590 | 159 | 159 | ||
| 59 | Görbeyaz Mah. | 73,7 | 803 | 228 | 223 | ||
| 60 | Hacıbeyli Mah. | 21,6 | 40 | 863 | 531 | ||
| 61 | Hamam Mah. | 16,6 | 70 | 1.591 | 1.540 | ||
| 62 | Ilıca Mah. | 15,8 | 136 | 1.043 | 1.045 | ||
| 63 | Işıkkaya Mah. | 62,6 | 765 | 194 | 177 | ||
| 64 | Işıklı Mah. | 9,3 | 95 | 761 | 749 | ||
| 65 | İdemköy Mah. | 12,0 | 119 | 561 | 547 | ||
| 66 | Kabaktepe Mah. | 34,6 | 950 | 52 | 50 | ||
| 67 | Kahveli Mah. | 6,8 | 317 | 381 | 382 | ||
| 68 | Kalkumaç Mah. | 71,2 | 991 | 195 | 206 | ||
| 69 | Kapıkaya Mah. | 72,2 | 1.155 | 238 | 227 | ||
| 70 | Karabucak Mah. | 29,6 | 672 | 257 | 257 | ||
| 71 | Karacaören Mah. | 15,0 | 166 | 240 | 232 | ||
| 72 | Karahamzalı Mah. | 25,4 | 464 | 340 | 332 | ||
| 73 | Karanebili Mah. | 27,6 | 695 | 116 | 112 | ||
| 74 | Kemerköy Mah. | 11,0 | 218 | 162 | 167 | ||
| 75 | Kıbrıslar Mah. | 36,0 | 722 | 177 | 179 | ||
| 76 | Kızıllar Mah. | 63,6 | 1.058 | 980 | 981 | ||
| 77 | Kızlarsekisi Mah. | 46,7 | 620 | 284 | 270 | ||
| 78 | Köseli Mah. | 13,7 | 367 | 305 | 299 | ||
| 79 | Kuytucak Mah. | 24,2 | 696 | 658 | 623 | ||
| 80 | Kuyubeli Mah. | 38,9 | 902 | 354 | 357 | ||
| 81 | Kuyuluk Mah. | 12,8 | 99 | 290 | 273 | ||
| 82 | Mahyalar Mah. | 34,0 | 637 | 241 | 224 | ||
| 83 | Marankeçili Mah. | 58,0 | 1.038 | 269 | 264 | ||
| 84 | Minnetli Mah. | 28,2 | 621 | 153 | 151 | ||
| 85 | Orçan (Dağlıca)Mah. | 20,5 | 534 | 253 | 237 | ||
| 86 | Oruçlu Mah. | 11,0 | 269 | 370 | 374 | ||
| 87 | Örendere Mah. | 19,4 | 977 | 163 | 173 | ||
| 88 | Özbaşı Mah. | 23,3 | 762 | 141 | 144 | ||
| 89 | Pekmezci Mah. | 12,4 | 54 | 524 | 490 | ||
| 90 | Postkabasakal Mah. | 23,1 | 337 | 682 | 656 | ||
| 91 | Salmanlı Mah. | 37,0 | 502 | 143 | 129 | ||
| 92 | Şerifli Mah. | 42,0 | 903 | 333 | 325 | ||
| 93 | Tepecikören Mah. | 26,7 | 158 | 1.323 | 1.290 | ||
| 94 | Tufanlı Mah. | 7,6 | 103 | 336 | 316 | ||
| 95 | Turgutlu Mah. | 8,4 | 268 | 1.485 | 1.501 | ||
| 96 | Turunçlu Mah. | 12,9 | 153 | 404 | 391 | ||
| 97 | Velicanlı Mah. | 39,9 | 1.001 | 170 | 165 | ||
| 98 | Yanalerik Mah. | 39,9 | 892 | 146 | 141 | ||
| 99 | Yassıçalı Mah. | 10,8 | 64 | 887 | 873 | ||
| 100 | Yeniköy Mah. | 12,5 | 210 | 359 | 352 | ||
| 101 | Yukarıkeçili Mah. | 79,0 | 1.065 | 288 | 268 | ||
| 102 | Yüksekören Mah. | 16,7 | 203 | 850 | 820 | ||
| 103 | Zerdali Mah. | 25,7 | 340 | 536 | 522 | ||
| Kozan (Kırsal) | 40.647 | 39.548 | |||||
| Kozan (İlçe) | 129.985 | 130.456 | |||||
* Km, Cumhuriyet Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.
| Sıra | Dönem | Belediye Başkanı | Göreve Başlama | Görev Bitişi | Partisi | Türü | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1963-1977 | Hasan Basri Demirci | 17 Kasım 1963 | 11 Aralık 1977 | Adalet Partisi | İlçe Belediyesi | |
| 2 | 1977-1980 | Mustafa Azgın | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | CHP | İlçe Belediyesi | |
| 3 | 1980-1984 | A. Kuddusi Çalatlı | 12 Eylül 1980 | 25 Mart 1984 | Askerî Dönem (Atama) | Kaymakam / Belediye Başkanı | |
| 4 | 1984-1989 | Ersan Arıkan | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | ANAP | İlçe Belediyesi | |
| 5 | 1989-1994 | Mustafa Azgın | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | SHP | İlçe Belediyesi | |
| 6 | 1994-2004 | Mehmet Açıkgöz | 27 Mart 1994 | 28 Mart 2004 | MHP | İlçe Belediyesi | |
| 7 | 2004-2014 | Kazım Özgan | 28 Mart 2004 | 30 Mart 2014 | AK Parti | İlçe Belediyesi | |
| 8 | 2014-2019 | Musa Öztürk | 30 Mart 2014 | 31 Mart 2019 | MHP | İlçe Belediyesi | |
| 9 | 2019-2024 | Kazım Özgan | 31 Mart 2019 | 20 Mayıs 2023 | SP | Seçim Sonucu | |
| 20 Mayıs 2023 | 21 Aralık 2023 | AK Parti | Parti Değişikliği | ||||
| 21 Aralık 2023 | 31 Mart 2024 | İYİ Parti | Parti Değişikliği | ||||
| 10 | 2024-günümüz | Mustafa Atlı | 31 Mart 2024 | Devam ediyor | MHP | İlçe Belediyesi | |
Not: 31 Mart 2019 seçimlerinde MHP adayı Nihat Atlı kazandı ama hakkındaki iddialardan dolayı mazbata alamadığı için başkanlık görevine seçimi ikinci sırada bitiren Saadet Partisi adayı Kazım Özgan geldi.
| Feke | Saimbeyli, Sumbas |
| |||||
| Aladağ | Kadirli | ||||||
| İmamoğlu | Ceyhan |
Horzum Yaylası, Adana ilinin Kozan ilçesinde bir yayladır. Yayla Kozan'dan Feke, Saimbeyli, Tufanbeyli ve Kayseri'ye kadar uzanan yolun 25. kilometresindedir. Yaylalara hem yazın, hem de kışın otobüs ve minibüs seferleri mevcuttur.
Yayla ilçe halkı tarafından kullanılmakta olup çam, çınar ve meyve ağaçları ile üzüm bağları yaylada bolca bulunmaktadır. Yaylada ahşap evler ve etkin olan bir sağlık ocağı bulunmaktadır.
Yaylalarda kamp yerleri, bakkallar, kır kahve ve lokantaları bulunmaktadır.