 | Bu maddedeki üslubun, ansiklopedik bir yazıdan beklenen resmî ve ciddi üsluba uygun olmadığı düşünülmektedir. |
Peyzaj, belirli bir coğrafi alanın doğal ve insan faaliyetleri sonucunda oluşmuş özelliklerinin bir arada meydana getirdiği çevresel bütündür. Doğal ve insan kaynaklı unsurların etkileşimi, peyzajın karakterinin oluşmasında rol oynar. Avrupa Peyzaj Sözleşmesi'ne göre peyzaj, insanların algıladığı ve karakteri doğal ve/veya insan kaynaklı etkenlerin etkisi ve etkileşimi sonucunda oluşan bir alan olarak tanımlanmaktadır.
Peyzaj kavramı yalnızca görsel görünümle sınırlı olmayıp doğal süreçler ile insan faaliyetleri arasındaki ilişkileri de kapsar. Bu nedenle peyzaj; ekoloji, coğrafya, şehir planlaması, mimarlık ve çevre bilimi gibi farklı disiplinlerle ilişkilidir. Peyzajın doğal, kentsel ve kırsal alanları kapsayan geniş bir anlamı bulunmaktadır.
Peyzaj, doğa ile kentsel yapılaşma arasında bağlantı kurar. Peyzajın ortaya çıkardığı sonuçlara ilişkin yorumlar farklılık gösterebilir; insanların bakış açılarına göre bu yorumlar oluşturulur ve takdir veya eleştiri olarak sunulur.
Peyzaj, belirli bir yerden bakıldığında görüş açısına giren tüm topografik, doğal ve kültürel verileri ve bir alanın tüm görünür özelliklerini içerir.
Peyzajlar, insanların yaşam alanlarını oluşturur ve çevresel gereksinimlerin karşılanmasına katkı sağlar. İhtiyaçlarımızı karşılarken çevresel işlevlere de hizmet eder. Örneğin, yaban hayatı etkinliklerimizin fonksiyonunu ve görünümünü şekillendirebilir. Bu aktiviteler şunlardır:
- Rekreasyon ve sağlık
- Yaban hayatı ve biyolojik çeşitlilik
- Eğitim ve deneyim
- Tarım, ormancılık ve gıda
- Doğal kaynaklar
- Ulaşım ve altyapı
- Yerleşim
- Açık alanlar
- Tarih
Peyzaj dinamiktir. Peyzaj karakteri son yıllarda oluşan süreçlerle değişmektedir. Peyzajın değişimine etki eden farklı faktörler vardır. Bunlar şunlardır:
- Tarım ve orman
- Doğal kaynaklar
- Turizm
- Çevre yönetimi
- İklim değişikliği
- Yerleşim, gelişim ve kalkınma
- Rekreasyon
- Enerji
Çevre düzenlemesi, peyzaj mimarlığının ilgi alanı içindedir. Dolayısıyla peyzaj kavramı peyzaj mimarlığı çalışmalarının temelini oluşturur.
