Marcus Antonius Primus | |
|---|---|
 Primus büstü | |
| Doğum | Tolosa (günümüzde Toulouse) |
| Vatandaşlık |  Roma İmparatorluğu |
Marcus Antonius Primus, Roma İmparatorluğu'nun bir senatörü ve generaliydi. Dört İmparator Yılı sırasında, Vitellius'un kuvvetlerini yenilgiye uğratarak Vespasianus'un imparator olmasında önemli bir rol oynadı.
Primus, Galya'daki Tolosa'da (günümüzde Toulouse) doğdu. Bazı araştırmacılar onun Lucius Antonius'un oğlu olduğunu ve bu nedenle Marcus Antonius'un torununun oğlu sayılabileceğini ileri sürmüştür. Bir başka görüşe göre ise, Galya seferleri sırasında Marcus Antonius tarafından Roma vatandaşlığı verilen Galyalılardan bir ailenin soyundan gelmekteydi.
Nero döneminde Roma'da yaşayan Primus, Senato üyesiydi. Ancak Valerius Fabianus ile birlikte sahte bir vasiyetname düzenlemek için komplo kurduğu gerekçesiyle Senato'dan çıkarıldı ve şehirden sürgün edildi. Daha sonra Galba tarafından affedildi ve Pannonia'da konuşlu Lejyon XIII Gemina'nın komutanlığına getirildi.
İç savaş sırasında Primus, Vespasianus'un en güçlü destekçilerinden biri hâline geldi. İtalya'ya ilerleyerek İkinci Bedriacum Muharebesi'nde Vitellius yanlısı kuvvetlere karşı kesin bir zafer kazandı ve aynı gün Cremona'yı ele geçirdi. Zaferin ardından askerleri, şehri yağmalayıp ateşe verdi. Yaşananlardan rahatsız olan Primus, Cremonalı esirlerin köleleştirilmesini yasakladı. Bunun üzerine fidye ödeyemeyen esirler askerler tarafından öldürülmeye başlandı.
Ardından Apenin Dağları'nı aşarak Roma'ya yöneldi ve ciddi bir direnişle karşılaşmasına rağmen şehre girmeyi başardı. Vitellius yakalanarak idam edildi. Birkaç gün boyunca Primus, fiilen Roma'nın en güçlü kişisi konumundaydı. Senato ona konsüllük rütbe ve nişanlarını verdi; ancak Licinius Mucianus'un Roma'ya ulaşmasının ardından şehirden ayrıldı.
Martialis'in kendisine hitaben yazdığı dört epigram günümüze ulaştığından, Primus'un Domitianus döneminde de hayatta olduğu anlaşılmaktadır. Tacitus onu savaş meydanında cesur, konuşmada etkili, başkalarını gözden düşürmekte becerikli, iç savaş ve isyan dönemlerinde son derece yetenekli; ancak aynı zamanda açgözlü ve savurgan biri olarak tasvir eder. Tacitus'a göre barış zamanında kötü bir vatandaş olsa da, savaş dönemlerinde küçümsenmeyecek kadar değerli bir müttefikti.
Chisholm, Hugh (1911). Primus, Marcus Antonius. Encyclopædia Britannica (İngilizce). Cambridge University Press. s. 342.
