National Natural Landmark

National Natural Landmarks (kısaca NNL; Türkçe: Ulusal Doğa Anıtları) programı, Amerika Birleşik Devletleri'nin doğa tarihini temsil eden en seçkin alanların belirlenip korunmasını amaçlayan federal bir girişimdir. Hem kamu hem de özel mülkiyete ait arazilerdeki en nitelikli biyolojik ve jeolojik unsurları tespit ederek tescilleyen tek ulusal doğal alan programı olma özelliğini taşır. Bu program, 18 Mayıs 1962 tarihinde dönemin ABD İçişleri Bakanı Stewart Udall tarafından hayata geçirilmiştir.

Program, ülkenin jeolojik ve ekolojik geçmişini yansıtan alanların gönüllülük esasıyla korunmasını destekler. Bunun yanı sıra toplumun, sahip olunan doğal mirasa yönelik ilgisini ve takdirini artırmayı hedefler. Temmuz 2024 itibarıyla Ulusal Doğa Anıtları Sicili'nde 606 alan bulunmaktadır. Bu sicilde 48 eyaletin yanı sıra Amerikan Samoası, Guam, Porto Riko ve ABD Virjin Adaları'nda yer alan, ulusal düzeyde önem taşıyan jeolojik ve ekolojik alanlar bulunmaktadır.

NNL Programı'nı National Park Service yürütür ve talep gelmesi durumunda alan sahipleri ile yöneticilerine koruma çalışmalarında destek sağlanır. Arazilerin federal hükümet tarafından satın alınması programın hedefleri arasında yer almaz. National Natural Landmark ünvanına sahip yerler, farklı mülk sahiplerinin idaresinde bulunan ve ulusal düzeyde önem taşıyan alanlardır. Bu nedenle programa katılım tamamen gönüllülük esasına dayanır.

Program yasal dayanağını 21 Ağustos 1935 tarihli Tarihi Alanlar Yasası'ndan alır ve program federal yönetmeliklerle idare edilir. NNL Programı, 1966 tarihli Ulusal Tarihi Koruma Yasası'nın 106. bölümünde yer alan yasal koruma hükümlerini içermez. Bu nedenle bir alanın National Natural Landmark olarak tescil edilmesi, mülk sahibiyle yalnızca o yerin doğal değerlerini imkanlar dahilinde korumaya yönelik yapılan bir mutabakat niteliği taşır. Bu alanların yönetimi ve korunması tamamen mülk sahibinin sorumluluğundadır. Taraflardan herhangi biri, diğer tarafa bildirimde bulunarak anlaşmayı tek taraflı olarak feshedebilir.

Tescilli alanlar listesi

Eyalet veya bölgeye göre alfabetik sırayla listelenmiştir. Temmuz 2024 itibarıyla 606 tescilli alan bulunmaktadır. (Not: Eyalet adlarındaki bağlantılar, o eyalete ait alan listesine yönlendirir.)

Eyalet veya bölge	Alan sayısı	Ortak alanlar hariç	İlk tescil	Son tescil
Alabama	7	7	Ekim 1971	Kasım 1987
Alaska	16	16	1967	1976
Amerikan Samoası	7	7	1972	1972
Arizona	10	10	1965	2011
Arkansas	5	5	1972	1976
Kaliforniya	37	37	1964	Ocak 2021
Colorado	17	16	1964	2023
Connecticut	8	7	Nisan 1968	Kasım 1973
Delaware	0
Florida	18	18	Mart 1964	Mayıs 1987
Georgia	11	11	1966	Nisan 2013
Guam	4	4	1972	1972
Hawaii	7	7	Haziran 1971	Aralık 1972
Idaho	11	11	1968	1980
Illinois	18	18	1965	1987
Indiana	30	29	1965	1986
Iowa	7	7	1965	1987
Kansas	5	5	1968	1980
Kentucky	7	6	1966	2009
Louisiana	0
Maine	14	14	1966	1984
Maryland	6	5	1964	1980
Massachusetts	12	11	Ekim 1971	Aralık 2024
Michigan	12	12	1967	1984
Minnesota	8	7	1965	1980
Mississippi	5	5	1965	1976
Missouri	16	16	Haziran 1971	Mayıs 1986
Montana	10	10	1966	1980
Nebraska	5	5	1964	2006
Nevada	6	6	1968	1973
New Hampshire	11	11	1971	1987
New Jersey	11	10	Ekim 1965	Haziran 1983
New Mexico	12	12	1969	1982
New York	29	27	Mart 1964	2023
Kuzey Karolina	13	13	1967	1983
Kuzey Dakota	4	4	1960	1975
Kuzey Mariana Adaları	0
Ohio	23	23	1965	1980
Oklahoma	3	3	Aralık 1974	Haziran 1983
Oregon	11	11	1966	Haziran 2016
Pensilvanya	27	27	Mart 1964	Ocak 2009
Porto Riko	5	5	1975	1980
Rhode Island	1	1	Mayıs 1974	Mayıs 1974
Güney Karolina	6	6	Mayıs 1974	Mayıs 1986
Güney Dakota	13	12	1965	1980
Tennessee	13	13	1966	1974
Teksas	21	21	1965	2024
Utah	4	4	Ekim 1965	1977
Vermont	12	11	1967	2009
Virjin Adaları	7	7	1980	1980
Virginia	10	10	1965	1987
Washington	18	18	1965	2011
Washington, DC	0
Batı Virginia	16	15	1964	2021
Wisconsin	18	18	1964	Mayıs 2012
Wyoming	6	5	Ekim 1965	Aralık 1984

Notlar

1 2 Sand Creek, Colorado ve Wyoming arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Bartholomew's Cobble, Connecticut ve Massachusetts arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Ohio Mercan Resifi, Indiana ve Kentucky arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Cranesville Bataklığı Doğa Koruma Alanı, Maryland ve Batı Virginia arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Antik Warren Nehri Yatağı, Minnesota ve Güney Dakota arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Palisade Kayalıkları, New Jersey ve New York arasında paylaşılmaktadır.
1 2 Chazy Fosil Resifi, Vermont ve New York arasında paylaşılmaktadır.

Kaynakça

↑ "National Natural Landmarks Program". National Park Service. 21 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
1 2 3 "Frequently Asked Questions - National Natural Landmarks (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (İngilizce). 21 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
1 2 "What are National Natural Landmarks?". National Park Service. 9 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.
↑ "National Natural Landmarks Program; Final Rule 36 CFR 62," Federal Register Cilt 64, Sayı 91, 12 Mayıs 1999 Çarşamba, s. 25708-25723.
↑ "Roscommon Red Pines, Department of Natural Resources". 29 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta National Natural Landmark ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Resmî site
National Natural Landmarks Rehberi (İngilizce)

[sand-5] 1 2 Sand Creek, Colorado ve Wyoming arasında paylaşılmaktadır.

[cobble-6] 1 2 Bartholomew's Cobble, Connecticut ve Massachusetts arasında paylaşılmaktadır.

[ocr-7] 1 2 Ohio Mercan Resifi, Indiana ve Kentucky arasında paylaşılmaktadır.

[crane-8] 1 2 Cranesville Bataklığı Doğa Koruma Alanı, Maryland ve Batı Virginia arasında paylaşılmaktadır.

[arwc-10] 1 2 Antik Warren Nehri Yatağı, Minnesota ve Güney Dakota arasında paylaşılmaktadır.

[palisades-11] 1 2 Palisade Kayalıkları, New Jersey ve New York arasında paylaşılmaktadır.

[chazy-12] 1 2 Chazy Fosil Resifi, Vermont ve New York arasında paylaşılmaktadır.

[nps1-1] "National Natural Landmarks Program". National Park Service. 21 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.

[:0-2] 1 2 3 "Frequently Asked Questions - National Natural Landmarks (U.S. National Park Service)". www.nps.gov (İngilizce). 21 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.

[NNL_recent-3] 1 2 "What are National Natural Landmarks?". National Park Service. 9 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.

[fedreg-4] "National Natural Landmarks Program; Final Rule 36 CFR 62," Federal Register Cilt 64, Sayı 91, 12 Mayıs 1999 Çarşamba, s. 25708-25723.

[michigan_dnr-9] "Roscommon Red Pines, Department of Natural Resources". 29 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Eylül 2026.