MacOS

macOS
Geliştirici(ler)Apple Inc.
İşletim sistemi ailesiMac OS, Unix
Son kararlı sürümü26.0 Bunu Vikiveri'de düzenleyin 15 Eylül 2025
Kaynak türüKapalı kaynak (açık kaynak bileşenleriyle)
LisansÖzel mülk yazılım, ücretli
Çekirdek türüHybrid (XNU)
Güncelleme yöntemiApple Software Update (10.8-e kadar)
Mac App Store (10.8 ve sonrası
Platform desteği
  • PowerPC: 10.0 ile 10.5 arası
  • IA-32: 10.4 ile 10.6 arası
  • x86-64: 10.4 ve sonrası sürümler
  • ARM: 11.0 ve sonraki sürümler
    • ÖncülüMac OS Classic
    Programlama diliC, C++, Objective-C
    Kullanıcı arayüzü(Aqua) Grafiksel kullanıcı arayüzü
    Web sitesiapple.com/macosx
    Pazarlama hedefiPersonal computing
    Dil sayısıÇok dilli

    macOS (eski adları Mac OS X ve OS X), Macintosh işletim sistemi ailesinin son sürümüdür ve Apple tarafından Macintosh bilgisayarları için tasarlanmış bir işletim sistemidir.

    macOS aslen BSD ve Mach mikro çekirdeği üzerine kurulu, açık kaynak bir işletim sistemi olan Darwin'e dayanır. Apple bu sistemi kendi amaçlarına göre geliştirdikten sonra macOS kullanıcı arabirimi olarak Aqua'yı geliştirmiştir. Sistemin çekirdeği ve bazı bileşenleri açık kaynak olmasına rağmen, çoğu bileşeni açık kaynak değildir.

    macOS Server ise her ne kadar mimari olarak masaüstü macOS ile aynı olsa da, Apple sunucuları için hazırlanmış ayrı bir işletim sistemidir. macOS'ten farklı olarak gelişmiş yönetim araçları içerir.

    25 Temmuz 2012 tarihinde OS X Mountain Lion'un tanıtımında Mac OS X ismi OS X ismine değiştirildi. 13 Haziran 2016 tarihinde yapılan Dünya Geliştiriciler Konferansında (WWDC 2016) yeni macOS Sierra'nın tanıtımı zamanı OS X isminin, macOS olarak değiştirildiği duyuruldu.

    Tarihçe

    Mac işletim sisteminin onuncu sürümü olmasına rağmen, Mac OS X'in gelişimi çoğu alanda klasik Mac OS'ten bağımsızdır. Sistemin altyapısını NextStep'ten alınmış ve daha sonra Darwin adı altında açık kaynak olarak sunulmuş Mach mikro çekirdeği ve BSD oluşturur. Bu sebepten dolayı macOS Unix tabanlı bir işletim sistemidir.

    1985 yılında Apple "yeni nesil" bir işletim sistemi yaratmak için kolları sıvamıştı (bakınız: Taligent ve Copland). Başarısızlıkla sonuçlanan girişimden sonra NeXT'in işletim sistemi (o zamanki adıyla OPENSTEP) yeni Mac işletim sisteminin temeli olarak kararlaştırılmıştı. Bu kararı takiben NeXT Apple tarafından alındı ve Steve Jobs Apple'a geri dönmüş oldu.

    Jobs geri döndükten kısa bir süre sonra şirket başkanlığını geri aldı ve yeni işletim sistemi üzerindeki çalışmaları yoğunlaştırdı. OPENSTEP'i yavaş yavaş geliştirerek Mac OS X yapmayı amaç edinen bu projeye Rhapsody adı verildi. SH bilgisayarlarındaki donanım zorlukları, nesne tabanlı yeni bir yazılım mimarisi ve bazı ticari konulardaki anlaşmazlıklar yüzünden sancılı bir geçiş dönemi yaşanmış olsa da, Rhapsody Mac OS X adıyla 24 Mart 2001'de piyasaya sürüldü.

    Ürün İsimleri

    Mac OS X olarak başlayan serideki X harfi Mac OS 9'dan sonrasını ifade eder. Mac OS X 10.0 ile başlayan isim serisinde Kedigiller baz alınmıştır, fakat OS X Mavericks ile bu isimlendirme serisi sona ermiş, onun yerine ünlü yerlerin isimleri kullanılmaya başlanmıştır. Sierra'dan itibaren OS X adı yerini macOS'a bırakmıştır.

    Mimari

    macOS'un çekirdeğinde, XNU çekirdeğinin üzerine kurulmuş, komut satırı arayüzünde standart Unix özellikleri bulunan POSIX uyumlu bir işletim sistemi bulunur. Apple bu yazılım ailesini Darwin adlı özgür ve açık kaynaklı bir işletim sistemi olarak piyasaya sürdü. Apple, Darwin'in üstünde, MacOS olan GUI tabanlı işletim sistemini tamamlamak için Aqua arayüzü ve Finder da dahil olmak üzere bir dizi bileşene katman yapmıştır.

    macOS olarak orijinal tanıtımı ile sistem, önceki sürümlerinden klasik Mac OS'den daha istikrarlı ve güvenilir bir platform sağlamak için yeni yetenekler getirdi. Örneğin, önleyici çoklu görev ve bellek koruması, sistemin birbirlerini kesmeden veya bozmadan aynı anda birden çok uygulamayı çalıştırma becerisini geliştirdi. MacOS mimarisinin birçok yönü, bir platformdan diğerine geçişi kolaylaştırmak için taşınabilir olacak şekilde tasarlanan OPENSTEP'den türetilmiştir. Örneğin NeXT, Apple'ın satın almasından önce orijinal 68k tabanlı NeXT iş istasyonlarından x86 ve diğer mimarilere taşınmış ve OPENSTEP daha sonra Rhapsody projesinin bir parçası olarak PowerPC mimarisine taşınmıştır.

    MacOS High Sierra'dan önce ve katı hal sürücülerden (SSD'ler) başka sürücülerde varsayılan dosya sistemi klasik Mac OS'dan miras kalan HFS + 'dır. İşletim sistemi tasarımcısı Linus Torvalds, tasarımının "kullanıcı verilerini aktif olarak bozduğu" muhtemelen en kötü dosya sistemidir "diyerek HFS + 'yi eleştirdi. Apple, dosya sisteminin Unicode'u destekleyecek şekilde genişletildiğinde kötüleşen bir tasarımın dosya adlarının davaya duyarsızlığını eleştirdi. Başlangıçta, HFS Plus, big-endian 68K ve PowerPC sistemlerinde çalışan klasik Mac OS için tasarlandı. Apple, Macintosh'u little-endian Intel işlemcilere değiştirdiğinde, HFS + dosya sistemlerinde big-endian bayt sırası kullanmaya devam etti. Sonuç olarak, mevcut Mac'lerdeki macOS, dosya sistemi verilerini okurken bayt takas yapmalıdır. Bu endişeler macOS High Sierra'daki SSD'lerde dosya sistemleri için kullanılan yeni Apple Dosya Sistemi ile ele alınmaktadır.

    MacOS'daki Darwin alt sistemi, Unix izinleri katmanını içeren dosya sistemi yönetiminden sorumludur. 2003 ve 2005'te iki Macworld editörü izin şemasını eleştirdi; Rob Roy Griffiths, bazı kullanıcıların izinleri her gün sıfırlamak zorunda kalabileceğini, 15 dakikaya kadar sürebilen bir işlemi önermişti: Ted Landau, yanlış yapılandırılmış izinleri "en yaygın hayal kırıklığı" olarak adlandırdı. Daha yakın zamanlarda, başka bir Macworld editörü olan Dan Frakes, izinlerin aşırı onarılması prosedürünü çok fazla kullandı. MacOS'un genellikle kullanıcı müdahalesi olmaksızın izinleri düzgün bir şekilde işlediğini ve sorunların ortaya çıktığı anda izinlerin sıfırlanmasının denenmesi gerektiğini savundu.

    MacOS'un mimarisi katmanlı bir tasarıma sahiptir: katmanlı çerçeveler, ortak görevler için mevcut kodu sağlayarak uygulamaların hızlı gelişimine yardımcı olur. Apple kendi yazılım geliştirme araçlarını, en belirgin olarak Xcode adlı entegre bir geliştirme ortamı sağlamaktadır. Xcode, C, C ++, Objective-C ve Swift gibi çeşitli programlama dillerini destekleyen derleyicilere arabirimler sağlar. Apple-Intel geçişi için, geliştiriciler, uygulamalarını hem Intel tabanlı hem de PowerPC tabanlı Macintosh satırları ile uyumluluk sağlayan evrensel bir ikili olarak oluşturabilmeleri için değiştirildi. Birinci ve üçüncü parti uygulamalar, AppleScript çerçevesini kullanarak, klasik Mac OS'den veya programlama bilgisi gerektirmeyen önceden yazılmış görevler sunan yeni Automator uygulamasını kullanarak programlı olarak kontrol edilebilir.

    Sürüm Bilgileri

    Versiyon zaman tüneli
    macOS sürümlerine genel bakış
    Çıkış tarihi Darwin
    sürümü    		 Çıkış tarihi Son sürüm Uyumluluk
    Sürüm Kod adı Sürüm Çıkış tarihi İşlemci Platform Çekirdek
    Mac OS X Server 1.0 Hera 0.1-0.3 16 Mart 1999 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 1.2v3 27 Ekim 2000 32-bit PowerPC 32-bit PowerPC 32-bit
    Mac OS X 10.0 Cheetah 1.3.1 24 Mart 2001 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.0.4 22 Haziran 2001
    Mac OS X 10.1 Puma 1.4.1/5 25 Eylül 2001 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.1.5 6 Haziran 2002
    Mac OS X 10.2 Jaguar 6 24 Ağustos 2002 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.2.8 3 Ekim 2003 32/64-bit PowerPC
    Mac OS X 10.3 Panter 7 24 Ekim 2003 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.3.9 15 Nisan 2005
    Mac OS X 10.4 Tiger 8 29 Nisan 2005 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.4.11 14 Kasım 2007 32/64-bit PowerPC
    ve Intel
    Mac OS X 10.5 Leopard 9 26 Ekim 2007 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.5.8 13 Ağustos 2009
    Mac OS X 10.6 Snow Leopard 10 28 Ağustos 2009 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.6.8 25 Temmuz 2011 32/64-bit Intel 32/64-bit Intel
    32-bit PowerPC    		 32/64-bit
    Mac OS X 10.7 Lion 11 20 Temmuz 2011 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.7.5 4 Ekim 2012 64-bit Intel 32/64-bit Intel
    OS X 10.8 Mountain Lion 12 25 Temmuz 2012 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.8.5 13 Ağustos 2015 64-bit
    OS X 10.9 Mavericks 13 22 Ekim 2013 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.9.5 18 Temmuz 2016
    OS X 10.10 Yosemite 14 16 Ekim 2014 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.10.5 19 Temmuz 2017
    OS X 10.11 El Capitan 15 30 Eylül 2015 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.11.6 9 Temmuz 2018
    macOS 10.12 Sierra 16 20 Eylül 2016 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.12.6 26 Eylül 2019
    macOS 10.13 High Sierra 17 25 Eylül 2017 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.13.6 12 Kasım 2020
    macOS 10.14 Mojave 18 24 Eylül 2018 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.14.6 21 Temmuz 2021
    macOS 10.15 Catalina 19 7 Ekim 2019 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 10.15.8 2 Şubat 2026 64-bit Intel
    macOS 11 Big Sur 20 12 Kasım 2020 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 11.7.11 64-bit Intel and ARM
    macOS 12 Monterey 21 25 Ekim 2021 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 12.7.6 29 Temmuz 2024
    macOS 13 Ventura 22 24 Ekim 2022 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 13.7.8 20 Ağustos 2025
    macOS 14 Sonoma 23 26 Eylül 2023 Eski sürüm, artık desteklenmiyor: 14.8.9 6 Ağustos 2026
    macOS 15 Sequoia 24 16 Eylül 2024 Eski sürüm, ama yine de destekleniyor: 15.8.2 26 Ekim 2026
    macOS 26 Tahoe 25 15 Eylül 2025 Eski sürüm, ama yine de destekleniyor: 26.7.2
    macOS 27 Golden Gate 27 14 Eylül 2026 Şimdiki kararlı sürüm: 27.2 64-bit ARM 64-bit Intel and ARM
    Gösterge:
    Eski sürüm
    Eski sürüm, hala destekleniyor
    Son sürüm
    Son önizleme sürümü
    Gelecek dağıtım
    1. 1 2 3 Dahili kod adı.
    2. ↑ PowerMac G5'in özel Jaguar sürümleri vardı.
    3. ↑ Tiger, 64 bit GUI uygulamaları değil, yalnızca 64 bit CLI uygulamaları destekler.
    4. 1 2 32 bit PowerPC uygulamaları, Rosetta ile Intel işlemcilerde destekleniyordu.
    5. ↑ 64 bit Intel uygulamaları, Rosetta 2'ye sahip Apple silicon Mac'lerde desteklenmektedir. Ancak, Intel tabanlı Mac'ler, iOS ve iPadOS uygulamaları gibi ARM tabanlı uygulamaları çalıştıramaz.
    6. ↑ 64 bit Intel uygulamaları, Rosetta 2 bulunan Apple silicon Mac'lerde desteklenmektedir.

    Desteklediği Diller
    • Çekçe-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
    • Macarca-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
    • Türkçe-yalnızca OS X Lion 10.7 veya üzeri
    • Tayca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Katalanca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Hırvatça-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Yunanca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • İbranice-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Rumence-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Slovakça-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri
    • Ukraynaca-yalnızca OS X Lion 10.7.3 veya üzeri

    Ayrıca bakınız

    Kaynakça

    1. ↑ "Mac OS X 10.5 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. 21 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2009.
    2. ↑ "Mac OS X 10.6 on Intel-based Macintosh computers". The Open Group. 28 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2010.
    3. ↑ "Apple page on UNIX". Apple Inc. 13 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2008.
    4. ↑ Hata: Referans düzgün görüntülenemiyor. Bilgi için belgeleme sayfasına bakınız.
    5. ↑ "Apple Developer: Cocoa Overview". Apple Inc. 9 Ekim 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2010.
    6. ↑ "Apple Developer: Mac OS X Technology Overview" (PDF). Apple Inc. Erişim tarihi: 9 Nisan 2010.
    7. ↑ "Browser, OS, Search Engine including Mobile Usage Share". 26 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    8. ↑ "Mac OS X Lion to tone down the Aqua". 21 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    9. ↑ "The Elements of Operating-System Style". 12 Kasım 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    10. ↑ "Apple Holic". 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    11. ↑ "WWDC's biggest disappointment". 22 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    12. ↑ "Repairing permissions". 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    13. ↑ "Five Mac maintenance myths". 15 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    14. ↑ "The really simple guide to Automator in OS X on the Mac". 3 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    15. ↑ "Graphic User Interface (GUI) Scripting". 21 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2018.
    16. ↑ John Siracusa (April 28, 2005). "Mac OS X 10.4 Tiger". Ars Technica. s. 4. Erişim tarihi: February 25, 2007.
    17. ↑ Apple (March 6, 2006). "Developing 64-bit applications". Apple Developer Connection. September 25, 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: March 5, 2007.
    18. ↑ "Road to Mac OS X Snow Leopard: 64-bit to the Kernel". AppleInsider. October 28, 2008. September 28, 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: September 28, 2015.
    19. ↑ "Mountain Lion Available Today From the Mac App Store" (Basın açıklaması). Apple. July 25, 2012. October 10, 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: January 2, 2018.
    20. ↑ "Older 64-bit Macs out of the picture for Mountain Lion". CNET. July 11, 2012. October 1, 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: September 28, 2015.

    Dış bağlantılar