Pala d'Oro

Pala d'Oro

Pala d'Oro (Altın Pano), Venedik'teki San Marco Bazilikası'nın yüksek sunağını süsleyen altar panosudur. Ön ve arka yüzü bezemeli olan eser, Bizans mine sanatının en zarif ve en yetkin örneklerinden biri kabul edilir. Yüzyıllar boyunca çeşitli aşamalarda genişletilmiş ve bugünkü hâline getirilmiştir. Mine panolarının büyük bölümü Konstantinopolis'te ya da İtalya'da Bizans üslubunda üretilmiştir. Bazılarının ise 1204'teki Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Konstantinopolis'ten yağmalanarak Venedik'e getirildiği düşünülmektedir.

Yakından Pala d'Oro

Tarihi

Pala d'Oro'nun ilk kez 976 yılında Doçe Pietro Orseolo'nun emriyle yaptırıldığı düşünülmektedir. İlk biçiminde, çeşitli azizleri betimleyen mine panoları ve değerli taşlarla bezenmişti. Eser, 1105 yılında Doçe Ordelafo Faliero döneminde genişletildi. 1342 yılında, dönemin bazilika prokuratoru ve ileride Venedik doçesi olacak Andrea Dandolo, kuyumcu Giovanni Paolo Bonesegna'ya altar panosunun tamamlanmasını emanet etti. Bonesegna, eseri Gotik üslupta bir çerçeve ve yeni değerli taşlarla zenginleştirdi. Dandolo ayrıca, hem kendi yaptırdığı eklemeleri hem de seleflerinin katkılarını anlatan bir kitabe ekletti. Paolo Veneziano ise altar panosu sergilenmediği zamanlarda kullanılmak üzere Pala Feriale adı verilen ahşap kapağı yapmakla görevlendirildi. Bu ahşap kapak yalnızca ayinler sırasında açılıyordu. 15. yüzyılda Veneziano'nun yaptığı dış kapak, günümüze ulaşan başka bir ahşap panelle değiştirildi. Buna rağmen Pala d'Oro günümüzde sürekli açık olarak sergilenmektedir.

Tanım

Altar panosu 334 cm genişliğinde ve 212 cm yüksekliğindedir. Altın ve gümüşten yapılmış olup 1.927 değerli taş içerir. Bunlar arasında 526 inci, 330 lal, 320 zümrüt, 255 safir, 183 ametist, 175 akik, 75 yakut, 34 topaz, 16 karnelyan ve 13 yeşim taşı bulunmaktadır.

Pala d'Oro'nun gelişimi ve unsurları

Üst bölüm

Altar panosu iki bölümden oluşmaktadır. Pala d'Oro'nun üst bölümündeki mine panoların merkezinde Başmelek Mikâil yer alır. Onun iki yanında, 1209 yılında eklenen ve Mesih'in yaşamından sahneleri betimleyen altı tasvir bulunmaktadır. Bunlar sırasıyla Mesih'in Kudüs'e Girişi, Mesih'in Ölüler Diyarına İnişi, Çarmıha Gerilişi, Göğe Yükselişi, Pentekost ve Meryem'in Ölümü sahneleridir. Üslup özellikleri bu panoların 12. yüzyıla ait olduğunu gösterdiğinden, başlangıçta altar panosunun bir parçası olmadıkları ve büyük olasılıkla 1204 yılındaki Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Konstantinopolis'ten getirildikleri kabul edilmektedir.

Alt bölüm

Alt bölümün merkezinde Pantokrator İsa tasviri yer alır. Onu çevreleyen dört dairesel mine pano, Dört Evanjelist'i betimler. İsa'nın sağında ve solunda altışar olmak üzere on iki havari bulunmaktadır. İsa'nın üzerinde ise Kıyamet ile İsa'nın ikinci gelişini simgeleyen boş bir taht yer alır. Tahtın iki yanında melekler ve başmelekler tasvir edilmektedir.

Soldan sağa: Doçe Ordelafo Faliero, Meryem ve Bizans imparatoriçesi İrini

İsa'nın altında Meryem yer alırken, iki yanında Bizans imparatoriçesi İrini ile Doçe Ordelafo Faliero tasvir edilmiştir. Üst ve yan kenarlar boyunca uzanan anlatı kuşağı ise Evanjelist Markos'un yaşamını, şehit edilişini, defnedilişini ve kutsal emanetlerinin Venedik'e nakledilişini konu alır. Bu panolar 1105 yılında Konstantinopolis'te hazırlanmış ve Doçe Ordelafo Faliero'nun siparişiyle yaptırılmıştır. Başlangıçta altar panosunun alt kısmında yer alan bu panolar, daha sonra bugünkü konumlarına taşınmıştır.

Kaynakça

Özel
  1. ↑ Paoletti & Radke 1997, s. 134.
  2. 1 2 3 4 Vio 2000, s. 167.
  3. 1 2 Vio 2003, s. 300.
  4. ↑ Paoletti & Radke 1997, s. 135.
  5. ↑ Vio 2000, s. 163.
  6. ↑ Gonosová 1978, s. 332.
  7. 1 2 3 Vio 2000, s. 166.
  8. ↑ Buckton & Osborne 2000.
Genel
  • Paoletti, John T.; Radke, Gary M. (1997). Art in Renaissance Italy (İngilizce). New York: H.N. Abrams. 
  • Vio, Ettore (2003). St. Mark's: the Art and Architecture of Church and State in Venice (İngilizce). New York: Riverside Book Co. 
  • Vio, Ettore (2000). St Mark's Basilica in Venice (İngilizce). Londra: Thames & Hudson. 
  • Gonosová, Anna (1978). A Study of an Enamel Fragment. Dumbarton Oaks Collection (İngilizce). Dumbarton Oaks. ss. 327-333. 
  • Buckton, David; Osborne, John (2000). The Enamel of Doge Ordelaffo Falier on the Pala d'Oro in Venice. ss. 43-49.