Petbe

Antik Mısır mitolojisinde Petbe, Yukarı Mısır'da Ahmim (Antik Yunanca ve Latince kaynaklarda Panopolis) çevresinde tapılan bir intikam ve ilahi ceza tanrısıydı.

Adı ve kökeni

Adının, kabaca "gökyüzünün ruhu" anlamına gelen ba-en-pet ifadesinden geldiği ileri sürülmüştür. Aynı kaynağa göre Petbe'nin, Levant'tan gelen göçmen işçilerin bölgeye taşımış olabileceği bir Mezopotamya kökenli tanrı olması da mümkündür. Ancak bu etimoloji önerisi ile Levant/Mezopotamya kökeni iddiası, akademik Mısırbilim ve Kıptoloji literatüründe bağımsız bir doğrulama bulamamıştır; söz konusu iddialar yalnızca popüler, akademik olmayan bir web kaynağına dayanmaktadır.

Kronos ile özdeşleştirilmesi

Petbe hakkında akademik olarak doğrulanabilen en somut bilgi, Geç Antik Çağ'da Panopolis bölgesinde yaşamış Kıpti manastır lideri Şenute'nin (yaklaşık MS 348-465) vaazlarından gelir. Şenute, "Rab Gürledi" (The Lord Thundered) başlıklı Kıptîce vaazında Yunan tanrısı Kronos'u doğrudan Petbe ile özdeşleştirmiştir. Bu özdeşleştirme, Roma dönemi Mısır'ında Kronos kültünün çeşitli yerel tanrılarla ilişkilendirildiği daha geniş bir dinî-senkretik bağlamın parçasıdır: bazı araştırmacılar sözü edilen tanrıyı Geb ile özdeşleştirirken, David Frankfurter gibi diğerleri Sobek veya Petbe olasılığını öne sürmüştür. Ayrıca, Aşağı Mısır'daki Kellia bölgesinden gelen farklı bir Kıptîce koruma yazıtında "cezalandırıcı gözetmen" anlamına gelebilecek Pitfē sıfatı geçmektedir. Bu sıfatın Petbe adıyla dilsel bir bağlantısı olabileceği tartışılmış olsa da, iki kullanımın doğrudan aynı tanrıya işaret edip etmediği belirsizliğini korumaktadır.

Kaynakça

  1. 1 2 3 "Petbe - God of Revenge". 7 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2016.
  2. ↑ Timbie, Janet A.; Zaborowski, Jason R. (2006). "Shenoute's Sermon The Lord Thundered: An Introduction and Translation". Oriens Christianus. Cilt 90. ss. 91-123.
  3. ↑ Brakke, David; Crislip, Andrew T. (2015). Selected Discourses of Shenoute the Great: Community, Theology, and Social Conflict in Late Antique Egypt. Cambridge. s. 8. ISBN 978-1-107-02256-0.
  4. ↑ Torallas Tovar, Sofía (2015). "Una casa llena de oscuridad: Shenoute y los paganos (y una traducción al español de "No porque un zorro ladre")". Collectanea Christiana Orientalia. Cilt 12. ss. 249-278.
  5. ↑ Frankfurter, David (1998). Religion in Roman Egypt: Assimilation and Resistance. Princeton. s. 57.
  6. ↑ Bremmer, Jan N. (2004). Auffarth, Christoph; Stuckenbruck, Loren T. (Ed.). Remember the Titans. The Fall of the Angels. Leiden. ss. 35-61.
  7. ↑ Störk, L. (1996). "Pitfē nepiskopos: "L'évêque punisseur" oder "Le punisseur surveillant"?". Göttinger Miszellen. Cilt 154. ss. 99-101.
Taslak madde  Bu madde bir taslaktır. Bu maddeyi geliştirerek veya özelleştirilmiş taslak şablonlarından birini koyarak Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.