| Afrika pittası | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Afrika pittası (Pitta angolensis) | ||||||||||||||
| Korunma durumu | ||||||||||||||
| Biyolojik sınıflandırma | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
Pitta angolensis (Vieillot, 1816) | ||||||||||||||
| Sinonimler | ||||||||||||||
|
Afrika pittası (Pitta angolensis), Pittidae familyasına bağlı, Sahraaltı Afrika'da yayılış gösteren orta boylu bir ötücü kuş türüdür. Parlak tüy renkleri, kısa kuyruğu ve güçlü bacaklarıyla tanınan tür, çoğunlukla nemli ormanların tabanında yaşar ve yaşamının büyük bölümünü yaprak döküntüleri arasında besin arayarak geçirir. Gizli yaşam biçimi nedeniyle doğada görülmesi güç olsa da karakteristik ötüşü sayesinde varlığı fark edilebilir.
Tür, Fransız doğabilimci Louis Pierre Vieillot tarafından 1816 yılında tanımlanmıştır. Pitta angolensis, Pittidae familyasının Pitta cinsi içerisinde yer alır.
Avibase ve HBW/BirdLife taksonomik listelerine göre üç alttür tanınmaktadır.
Afrika pittası, yaklaşık 18-20 cm uzunluğunda, kısa kuyruklu ve güçlü bacaklı orta büyüklükte bir ötücü kuştur. Gövdesi yuvarlak ve kompakt yapıdadır; bu yapı orman tabanında yürüyerek ve sıçrayarak hareket etmeye uyum sağlamıştır. Erişkin bireylerde baş ve sırt bölgesi yeşilimsi tonlarda, kanatlar mavi, siyah ve yeşil renklerle desenli, karın ve kuyruk altı bölgesi ise parlak kırmızı tonlardadır. Başındaki koyu renkli maske, açık renkli kaş çizgisi ve canlı kanat renkleri türün en belirgin tanımlama özellikleri arasındadır.
Türde belirgin bir eşeysel dimorfizm görülmez; erkek ve dişi bireyler genel görünüş bakımından birbirine oldukça benzerdir. Genç bireylerde ise erişkinlere göre daha soluk renkli tüyler bulunur ve parlak renk desenleri tam olarak gelişmemiştir.
Afrika pittası, Sahra Altı Afrika'da yayılış gösteren bir türdür. Batı Afrika'dan Doğu ve Güneydoğu Afrika'ya kadar uzanan geniş bir alanda görülür. Yaşam alanlarını çoğunlukla nemli tropikal ormanlar, nehir kenarı ormanları, yoğun çalılıklar ve ikincil ormanlık alanlar oluşturur. Güney ve doğu Afrika'daki bazı popülasyonlar mevsimsel olarak hareket eder ve tür, kıta içi göç gerçekleştiren pittalar arasında yer alır.
Afrika pittası, yaşamının büyük bölümünü orman tabanında geçiren gizli bir kuştur. Genellikle tek başına veya çiftler hâlinde görülür ve yaprak döküntüleri arasında yiyecek arar. Güçlü gagasıyla toprağı ve kuru yaprakları eşeleyerek böcekleri, böcek larvalarını, termitleri, karıncaları, salyangozları ve diğer küçük omurgasızları yakalar.
Türün görülmesi zor olmasına rağmen, özellikle üreme döneminde çıkardığı güçlü ve tekrarlanan çağrılar sayesinde varlığı fark edilebilir. Erkekler yağış dönemlerinin başlamasıyla birlikte seslenme ve kur gösterileri gerçekleştirerek bölge savunması yapar. Bu davranışlar, yoğun bitki örtüsü içinde eş bulma ve üreme başarısı açısından önem taşır.
Üreme dönemi çoğunlukla yağışlı mevsimlerle ilişkilidir. Çiftler kuru yapraklar, ince dallar, kökler ve diğer bitki materyallerinden kubbe biçimli, yan girişli yuvalar yapar. Yuvalar genellikle yoğun bitki örtüsü içinde veya alçak seviyedeki dallarda bulunur. Dişi çoğunlukla birkaç yumurta bırakır ve kuluçka ile yavru bakımı ebeveynler tarafından ortaklaşa gerçekleştirilir.
Pitta angolensis, geniş yayılış alanı ve büyük olduğu tahmin edilen popülasyonu nedeniyle IUCN Kırmızı Listesi tarafından Asgari Endişe (Least Concern, LC) kategorisinde değerlendirilmektedir.
Bununla birlikte türün yaşadığı nemli tropikal ormanlar, tarımsal genişleme, ormansızlaşma ve habitat parçalanması nedeniyle bazı bölgelerde baskı altındadır. Özellikle eski ormanların korunması ve doğal yaşam alanlarının devamlılığı, Afrika pittasının uzun vadeli korunması açısından önem taşımaktadır.