Ptilinopus

*Ptilinopus*
Ptilinopus
	Pembe tepeli meyve kumrusu; Ptilinopus regina
Biyolojik sınıflandırma
Âlem:	Animalia
Şube:	Chordata
Sınıf:	Aves
Takım:	Columbiformes
Familya:	Columbidae
Oymak:	Ptilinopini
Cins:	Ptilinopus; Swainson, 1825
Tip tür
	Ptilinopus regina Swainson, 1825
Türler
	47 tür; Metne bakınız
Sinonimler
	Liste Chrysoena; Jotreron Bonaparte, 1854; Iotreron Gould, 1856

Ptilinopus, Güvercingiller (Columbidae) familyasında bir kuş cinsi. Bu cins içinde yer alan renkli ve meyvecil kumrular Güneydoğu Asya ile Okyanusya'da ormanlar ve ağaçlıklı bölgelerde yaşarlar. Yaklaşık 50 kadar tür barındırıan geniş bir cinstir. Bazı türlerinin nesli tehlikede iken bazı türlerinin soyu tükenmiştir. Cins içinde önceden yer alan iki tür Megaloprepia cinsine, dokuz tür de Ramphiculus cinsine aktarılmıştır.

Taksonomi

Ptilinopus cinsi İngiliz doğa bilimci William Swainson tarafından tip türü pembe tepeli meyve kumrusu (Ptilinopus regina) olarak 1825'te tanımlandı. Cins adı Grekçe "yumuşak tüy" anlamına gelen πτίλον ile "ayak" anlamına gelen πούς kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Cins içinde yer alan türler coğrafi dağılımlarına ve bazı ortak özelliklerine göre gruplanabilir. Sunda Adaları ve Avustralya'nın kuzeyindeki pembe başlı meyve kumrusu ile kuşaklı meyve kumrusu diğer türlere görece daha uzun kuyrukları vardır ve kafa, boyun ile göğüs tüylerinin belirgin renkleri ile karınlarındaki kara kuşakla dikkati çeker. diğer bir gruplama ibikli meyve kumrusu, topuz gagalı meyve kumrusu gibi Yeni Gine'ye, Maluku Adaları'na ve Bismarck Adaları'na endemik türler için yapılabilir. Bu grup içindeki kuşların kafa ve omuzlarındaki gri renk ile büyük gaga dipleri belirgin özellikleridir. Yine aynı grup, diğerlerinden farklı olarak eşeysel dimorfizm göstermezler, yani erkek ile dişi birbirine benzer. Bazen yalnızca kendilerinin bulunduğu Chrysoena cinsi içinde sınıflandırılan, Fiji'ye endemik turuncu meyve kumrusu, altın rengi meyve kumrusu ile kadife meyve kumrusunun ortak özellikleri küçük boyutları, erkeklerin sarı ya da turuncu renkleri ile kıl benzeri gövde tüyleridir. Bu grup aynı zamanda güvercin benzeri sesleriyle de bilinir. Pasifik adalarında yaşayan türler ise genellikle kızıl tepe ya da kafa tüylerine sahip yeşil renkleriyle, göğüs tüylerinin farklı deseni ile bilinirler.

2010 yılında yayımlanan bir moleküler fiojenetik araştırma Ptilinopus cinsinin mavi gücercinleri içeren Alectroenas ile Drepanoptila cinsleriyle parafiletik olduğunu ortaya çıkardı. Bu sonuç, Alice Cibois ve meslektaşlarının 2014'te yayımladıkları meyve kumruları üzerine daha kapsamlı bir araştırma ile doğrulandı. Morfolojik olarak farklı olan mavi güvercinleri de katarak Ptilinopus cinsini genişletmek yerine, cins içindeki iki tür yeniden kullanıma açılan Megaloprepia cinsine, dokuz tür ise yeniden kullanıma açılan Ramphiculus cinsine aktarıldı. Bu değişiklikler sonrası bile genetik kanıtlar Ptilinopus cinsinin hâlâ parafiletik olduğunu göstermektedir. Cibois ve meslektaşları Chrysoena cinsini de yeniden kullanıma açmayı önerse de analizlerindeki istatistiki destek bu önerinin genel olarak kabul etmesini sağlayacak kadar kuvvetli bulunmadı.

Türler

Cins içinde 47 tür sınıflandırılır:

Bilimsel adı	Türkçe adı	Dağılımı
Ptilinopus cinctus	Kuşaklı meyve kumrusu	Endonezya'da Bali ve Küçük Sunda Adaları
Ptilinopus alligator	Kesmeli meyve kumrusu	Avustralya'nın kuzey-orta bölgesi
Ptilinopus dohertyi	Kırmızı enseli meyve kumrusu	Endonezya'da Sumba adası
Ptilinopus porphyreus	Pembe başlı meyve kumrusu	Endonezya'da Sumatra, Cava ve Bali adaları
Ptilinopus perlatus	Pembe benekli meyve kumrusu	Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus ornatus	Süslü meyve kumrusu	Yeni Gine
Ptilinopus tannensis	Tanna meyve kumrusu	Vanuatu, Banks Adaları dahil
Ptilinopus aurantiifrons	Turuncu alınlı meyve kumrusu	Yeni Gine; Raja Ampat Adaları, Aru Adaları, Yapen, D'Entrecasteaux Adaları dahil
Ptilinopus wallacii	Wallace meyve kumrusu	Kai Adaları dahil olmak üzere güney Maluku Adaları, Aru Adaları dahil Yeni Gine'nin güneybatısı
Ptilinopus superbus	Muhteşem meyve kumrusu	Endonezya'da Sulawesi'den Avustralya'nın doğusuna, Bismarck Adaları, Solomon Adaları
Ptilinopus perousii	Çok renkli meyve kumrusu	Fiji, Tonga ve Samoa
Ptilinopus ponapensis	Mor tepeli meyve kumrusu	Caroline Adaları ( Chuuk ve Pohnpei)
Ptilinopus hernsheimi	Kuşray meyve kumrusu	Caroline Adaları (Kosrae)
Ptilinopus porphyraceus	Kızıl tepeli meyve kumrusu	Fiji adacıkları, Wallis ve Futuna, Tonga, Samoa ve Niue
Ptilinopus pelewensis	Palau meyve kumrusu	Palau (Babeldaob'tan Angaur'a; Caroline Adaları'nın batısı, Mikronezya'nın batısı)
Ptilinopus rarotongensis	Rarotonga meyve kumrusu	Rarotonga ve Atiu (Cook Adaları'nın güneyi, Polinezya'nın doğusu)
Ptilinopus roseicapilla	Mariana Adaları meyve kumrusu	Mariana Adaları (Saipan, Tinian, Aguijan, Rota, ve Guam)
Ptilinopus regina	Pembe tepeli meyve kumrusu	Küçük Sunda Adaları'nın ortası ve doğusu, Avustralya'nın kuzeyi ve doğusu
Ptilinopus richardsii	Gümüş başlı meyve kumrusu	Solomon Adaları'nın güneyi
Ptilinopus chrysogaster		Sosyete Adaları'nın batısı (Bora Bora, Tahaʻa, Huahine, ve Maupiti)
Ptilinopus purpuratus	Tahiti meyve kumrusu	Sosyete Adaları'nın doğusu
Ptilinopus chalcurus	Makatea meyve kumrusu	Makatea (Tuamotu Adaları'nın batısı)
Ptilinopus coralensis	Tuamotu meyve kumrusu	Makatea haricinde Tuamotu Adaları
Ptilinopus greyi	Kırmızı karınlı meyve kumrusu	Ndai (Solomon Adaları'nın güney ortası), Temotu (Solomon Adaları'nın güneydoğusu), Vanuatu'dan Yeni Kaledonya'ya (Loyalty Adaları dahil)
Ptilinopus huttoni	Rapa meyve kumrusu	Rapa İti
Ptilinopus dupetithouarsii	Beyaz tepeli meyve kumrusu	Markiz Adaları
†Ptilinopus mercierii	Bıyıklı meyve kumrusu	Markiz Adaları
Ptilinopus insularis	Henderson adası meyve kumrusu	Henderson Adası (Pitcairn Adaları)
Ptilinopus coronulatus	Taçlı meyve kumrusu	Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus pulchellus	Kestane kuşaklı meyve kumrusu	Yeni Gine ve Papua Adaları'nın batısı
Ptilinopus monacha	Mavi tepeli meyve kumrusu	Morotai'den Obi Adası'na (Maluku Adaları'nın kuzeyi) ve Damar Adası (Küçük Sunda Adaları'nın kuzeydoğusu)
Ptilinopus rivoli	Ak göğüslü meyve kumrusu	Maluku Adaları'nın ortası ve güneyi, Yeni Gine ve çevresi, Bismarck Adaları
Ptilinopus speciosus		Numfor, Biak, ve Yapen (Cenderawasih Körfezi, Yeni Gine'nin kuzeybatı açıkları)
Ptilinopus solomonensis	Sarı gerdanlı meyve kumrusu	Bismarck Adaları ve Solomon Adaları
Ptilinopus viridis	Bordo göğüslü meyve kumrusu	Maluku Adaları'nın ortası, Doberai Yarımadası (Yeni Gine'nin kuzeybatısı), Yeni Gine'nin kuzey kıyıları ve çevresi, ve Solomon Adaları
Ptilinopus eugeniae	Ak başlı meyve kumrusu	Makira ve çevre adalar (Solomon Adaları'nın güneydoğusu)
Ptilinopus iozonus	Turuncu karınlı meyve kumrusu	Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus insolitus	Topuz gagalı meyve kumrusu	Admiralty Adaları haricinde Bismarck Adaları
Ptilinopus hyogastrus	Gri başlı meyve kumrusu	Maluku Adaları'nın kuzeyi (Morotai, Halmahera, Bacan, Tidore, ve Ternate)
Ptilinopus granulifrons	İbikli meyve kumrusu	Obi Adası (Maluku Adaları'nın kuzey ortası)
Ptilinopus melanospilus	Kara enseli meyve kumrusu	Endonezya'da Cava, Küçük Sunda Adaları'nın batı ve ortası, Sulawesi ve Filipinler'in güneyi, Malezya
Ptilinopus nainus	Küçük meyve kumrusu	Yeni Gine (Yeni Gine'nin kuzeybatısı ile güneydoğusunun kuzey kıyıları hariç) ve Raja Ampat Adaları (Yeni Gine'nin batı açıkları)
Ptilinopus arcanus	Negros meyve kumrusu	Negros (1953'te Kanlaon'dan toplanmış örnekten bilinir)
Ptilinopus victor	Turuncu meyve kumrusu	Fiji'nin orta kuzeyi
Ptilinopus luteovirens	Altın rengi meyve kumrusu	Fiji'nin batısı ((Waya, Viti Levu, Beqa, Ovalau, ve Gau)
Ptilinopus layardi	Kadife meyve kumrusu	Fiji'nin güneybatısı (Kadavu ve Ono)
Ptilinopus holosericea	Paçalı meyve kumrusu	Yeni Kaledonya ve Pins Adası

Kaynakça

↑ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela (Eds) (30 Nisan 2005). "Pigeons". IOC World Bird List (v15.2). International Ornithologists' Union. 6 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.
↑ Swainson, William (1825). "On the characters and natural affinities of several new birds from Australasia; including some observations on the Columbidae". Zoological Journal. Cilt 1. ss. 463-484 [473-474].
↑ Peters, James Lee, (Ed.) (1937). Check-list of Birds of the World. 3. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 28. 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.
↑ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra: Christopher Helm. s. 322. ISBN 978-1-4081-2501-4.
↑ Gibbs, David; Barnes, Eustace; Cox, John (2001). Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Yale University Press. ss. 120-144, 457-521. ISBN 0-300-07886-2.
↑ Pratt, H. Douglas (1987). The Birds of Hawaii and the Tropical Pacific. Princeton University Press. ss. 196, 201-202. ISBN 0-691-02399-9.
↑ Gibb, G.C.; Penny, D. (2010). "Two aspects along the continuum of pigeon evolution: a South-Pacific radiation and the relationship of pigeons within Neoaves". Molecular Phylogenetics and Evolution. 56 (2). ss. 698-706. doi:10.1016/j.ympev.2010.04.016.
1 2 Cibois, A.; Thibault, J.-C.; Bonillo, C.; Filardi, C.E.; Watling, D.; Pasquet, E. (2014). "Phylogeny and biogeography of the fruit doves (Aves: Columbidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. Cilt 70. ss. 442-453. doi:10.1016/j.ympev.2013.08.019.
1 2 3 AviList Core Team (2025). "AviList: The Global Avian Checklist, v2025". doi:10.2173/avilist.v2025 . 27 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2025.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 Barış, Yakup Sancar; Boyla, Kerem Ali (2021). "Dünya Kuşlarının Türkçe İsimleri 2. Sürüm 2021 Columbidae". KuşTR.org Kuş Gözlemciliği Sayfası. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.

[IOC-1] Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela (Eds) (30 Nisan 2005). "Pigeons". IOC World Bird List (v15.2). International Ornithologists' Union. 6 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.

[2] Swainson, William (1825). "On the characters and natural affinities of several new birds from Australasia; including some observations on the Columbidae". Zoological Journal. Cilt 1. ss. 463-484 [473-474].

[3] Peters, James Lee, (Ed.) (1937). Check-list of Birds of the World. 3. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 28. 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.

[4] Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra: Christopher Helm. s. 322. ISBN 978-1-4081-2501-4.

[Gibbs-5] Gibbs, David; Barnes, Eustace; Cox, John (2001). Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Yale University Press. ss. 120-144, 457-521. ISBN 0-300-07886-2.

[Pratt-6] Pratt, H. Douglas (1987). The Birds of Hawaii and the Tropical Pacific. Princeton University Press. ss. 196, 201-202. ISBN 0-691-02399-9.

[7] Gibb, G.C.; Penny, D. (2010). "Two aspects along the continuum of pigeon evolution: a South-Pacific radiation and the relationship of pigeons within Neoaves". Molecular Phylogenetics and Evolution. 56 (2). ss. 698-706. doi:10.1016/j.ympev.2010.04.016.

[cibois-8] 1 2 Cibois, A.; Thibault, J.-C.; Bonillo, C.; Filardi, C.E.; Watling, D.; Pasquet, E. (2014). "Phylogeny and biogeography of the fruit doves (Aves: Columbidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. Cilt 70. ss. 442-453. doi:10.1016/j.ympev.2013.08.019.

[avilist-9] 1 2 3 AviList Core Team (2025). "AviList: The Global Avian Checklist, v2025". doi:10.2173/avilist.v2025 . 27 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2025.

[kustr-10] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 Barış, Yakup Sancar; Boyla, Kerem Ali (2021). "Dünya Kuşlarının Türkçe İsimleri 2. Sürüm 2021 Columbidae". KuşTR.org Kuş Gözlemciliği Sayfası. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.