| Yakutça | |
|---|---|
| Саха тыла Saha tıla | |
| Ana dili olanlar | Rusya |
| Konuşan sayısı | 450.140 kişi (2010) |
| Dil ailesi | Türk dilleri
|
| Resmî durumu | |
| Resmî dil |  Rusya
|
| Dil kodları | |
| ISO 639-2 | sah |
| ISO 639-3 | sah |
| ELP | Yakut |
 Yakutça
| |
Yakutça veya Sahaca (Saqa tıla), Saha Türklerinin konuştuğu dildir. Türk dillerinin Sibirya grubuna bağlı dil 450.140 kişi tarafından konuşulur. Ayrıca Taymir Yarımadası'nın doğusunda yaşayan halkların ticaret dilidir (Ruslar hariç). Konuşucuların çoğunluğu Rusya'ya bağlı Yakutistan'da yaşar.
İsimlerin tekil ve çoğul halleri vardır. Bir sözcüğü çoğul yapmak için genelde /-lar/ son ekinden yararlanılır. Bu son ek sözcükteki ünlü ve ünsüz harflere göre -лар (-lar), -лэр (-ler), -лөр (-lör), -лор (-lor), -тар (-tar), -тэр (-ter), -төр (-tör), -тор (-tor), -дар (-dar), -дэр (-der), -дөр (-dör), -дор (-dor), -нар (-nar), -нэр (-ner), -нөр (-nör) veya -нор (-nor) hallerini alabilir. İsimlerde diğer Türk Dillerinde olduğu gibi cinsiyet ayrımı yoktur.
| eye 'barış' | uot 'ateş' | |
|---|---|---|
| Yalın hâl | eye | uot |
| Belirtme | eyeni | uotu |
| Yönelme | eyeğe | uokka |
| Bulunma | eyete | uotta |
| Ayrılma | eyetten | uottan |
| Tekil | Çoğul | ||
|---|---|---|---|
| 1. şahıs | Yakutça: мин (min) | Yakutça: биһиги (bihigi) | |
| 2. şahıs | Yakutça: эн (en) | Yakutça: эһиги (ehigi) | |
| 3. şahıs | insan | Yakutça: кини (kini) | Yakutça: кинилэр (kiniler) |
| insan değil | Yakutça: ол (ol) | Yakutça: олор (olor) | |
| Eski Türkçe | Azerice | Türkçe | Çuvaşça | Saha (Yakut) |
|---|---|---|---|---|
| bir | bir | bir | pĕrre | biir |
| eki | iki | iki | ikkĕ | ikki |
| üç | üç | üç | vişşĕ | üs |
| tört | dörd | dört | tăvattă | tü̊rt |
| beş | beş | beş | pillĕk | bès |
| altı | altı | altı | ulttă | alta |
| yeti | yeddi | yedi | şiccĕ | sette |
| sekiz | səkkiz | sekiz | sakkăr | ağis |
| tokuz | doqquz | dokuz | tăhhăr | toğus |
| on | on | on | vunnă | uon |
Türkçede Eski Türkçe kökenli söz başlarındaki Y ile başlayan sözcükler Kırgızcada "C" sesi ile söylenirken Sahacada "S" olmuştur. Eski Türkçede "Y" olan bu imce zaman içinde Türk topluluklarında Y>C>S şeklinde değişime uğramıştır. Türkçe, Azerice, Türkmence, Özbekçe ve Uygurcada "Y" ile söylenirken Kazakistan'da "J", Kazakçada "C", Altayca, Hakasça ve Tıvacada "Ç", Sahacada ise bu imce "S" olmuştur.
| TÜRKÇE (Y) | KIRGIZCA (C) | SAHACA (S) | кыргызча | саха тыла | Türkçe Kiril harfli |
| Yıl | Cıl | Sıl | җыл | сыл | йыл |
| Yağmur | Camğır | Samığır | җамғыр | самыыр | яғмур |
| Yaka | Caka | Sağa | җака | Sağa | яқа |
| Yalamak | Caló | Salá | җалó | салаа | яламақ |
| Yaş | Caş | Sás | жаш | саас | яш |
| Yaşdaş | Caştaş | Sástí kihi | жашташ | саастыы киһи | яшдаш/киши |
| Yat | Cat | Sit- | җат | сит | ят |
| Yedi | Ceti | Sette | җети | сэттэ | еди |
| Yel | Cel | Sél | җел | сиэл | ел |
| Yeni | Cañı | Saña | җаңы | саҥа | ени |
| Yeniden | Cañıdan | Sañattan | җаңыдан | саҥаттан | енидең |
| Yer | Cer | Sir | җер | сир | ер |
| Yumak (yıkamak) | Cú- | Súy- | җуу | сууй | юмақ(йықамақ) |
| Yıldız | Cıldız | Sulus | җылдыз | сулус | йылдыз |
| Yirmi | Cıyırma | süğürbe | җыйырма | сүүрбэ | йирми |
| Yok (hayır) | Cok | Sůx | җок | суох | йоқ (һайыр) |
| Yol | Col | Sůl | җол | суол | йол |
| Yumurta | Cumurtka | Sımmít | җумуртка | сымыыт | юмурта |
| Yumuşak | Cumşak | Sımnağas | җумшак | сымнаҕас | юмушақ |
| Yüz | Cüz | Sűs | җүз | сүүс | йүз |
Yakutça Kiril alfabesiyle yazılır: Modern Yakut alfabesi, 1939 yılında Sovyetler Birliği tarafından Rusçada bulunanlarla birlikte Ҕҕ, Ҥҥ, Өө, Һһ, Үү harflerinin de eklenmesiyle oluşturuldu.
Сахалыы сурук-бичигэ Saqalıı suruk-biçige (Yakut alfabesi)
| Harf | Söyleniş | UFA | Not | Türkçe Romanizasyon. |
|---|---|---|---|---|
| А а | а | /a/ | A a | |
| Б б | бэ | /b/ | B b | |
| В в | вэ | /v/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | V v |
| Г г | гэ | /ɡ/ | G g | |
| Ҕ ҕ | ҕэ | /ɣ, ʁ/ | Ğ ğ | |
| Д д | дэ | /d/ | D d | |
| Дь дь | дьэ | /ɟ/ | C c | |
| Е е | е | /e, je/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Ye ye or e |
| Ё ё | ё | /jo/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Yo yo |
| Ж ж | жэ | /ʒ/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | J j/Cc |
| З з | зэ | /z/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Z z |
| И и | и | /i/ | İ i | |
| Й й | ый | /j, ȷ̃/ | Y y | |
| К к | кы | /k/ | K k | |
| Л л | эл | /l/ | L l | |
| М м | эм | /m/ | M m | |
| Н н | эн | /n/ | N n | |
| Ҥ ҥ | ҥэ | /ŋ/ | Ñ ñ | |
| Нь нь | ньэ | /ɲ/ | Ń ń | |
| О о | о | /o/ | O o | |
| Ө ө | ө | /ø/ | Ö ö | |
| П п | пэ | /p/ | P p | |
| Р р | эр | /ɾ/ | R r | |
| С с | эс | /s/ | S s | |
| Һ һ | һэ | /h/ | H h | |
| Т т | тэ | /t/ | T t | |
| У у | у | /u/ | U u | |
| Ү ү | ү | /y/ | Ü ü | |
| Ф ф | эф | /f/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | F f |
| Х х | хэ | /q~x/ | X x (Q q) | |
| Ц ц | цэ | /ts/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | S s (Ts ts) |
| Ч ч | че | /c/ | Ç ç | |
| Ш ш | ша | /ʃ/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Ş ş |
| Щ щ | ща | /ɕː/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Ş̂ ş̂ |
| Ъ ъ | кытаанах бэлиэ | /◌./ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | " |
| Ы ы | ы | /ɯ/ | I ı | |
| Ь ь | сымнатар бэлиэ | /◌ʲ/ | Rusçadan alınan sözcüklerde bu harf kullanılırken Yakut kökenli sözcüklerde дь ve нь harfleri kullanılır | ' |
| Э э | э | /e/ | E e | |
| Ю ю | ю | /ju/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Yu yu |
| Я я | я | /ja/ | yalnızca Rusçadan alınan sözcüklerde bulunur | Ya ya |
