Tell Agrab (veya Aqrab ), Irak'ın Diyala bölgesinde, Eşnunna'nın 126 mil (203km) güneydoğusunda bulunan bir höyük veya yerleşim tepesidir. Antik Eşnunna, Tell Asmar'ın yaklaşık 15 mil güneydoğusundadır. Yerin antik adının PA.GAR olduğu öne sürülmüştür.
Tarih
Üzerinde sopa tutan yürüyen figür bulunan damga mührü, talim tekniği, Tell Agrab. Doğu Enstitüsü Müzesi, Chicago Üniversitesi.
Tell Agrab, Jemdet Nasr ve Erken Hanedanlık dönemlerinden Akkad ve Larsa dönemlerine kadar yerleşim görmüştür. Anıtsal yapılaşma, Şara Tapınağı da dahil olmak üzere, Erken Hanedanlık döneminde gerçekleşmiştir. MÖ üçüncü binyılın sonlarından sonra yerleşim yeri olarak kullanıldığına dair hiçbir kanıt mevcut değildir.
Arkeoloji
Tell Agrab, antik Eşnunna'nın güneydoğusunda yer almaktadır.
Tell Agrab yerleşim yeri 500 × 600 metre (1.600 × 2.000ft) dikdörtgen taban ile yaklaşık 12 metre (39ft) yüksekliğindedir. Düz dışbükey tuğlalardan yapılmış bir surla çevriliydi ve her 19 metrede bir savunma kulesi vardı. Daha önce yasadışı kazılara konu olmuş ve oradan çıkarılan malzemeler Bağdat antikacıları arasında görünmüş olsa da, site 1935 ile 1937 yılları arasında, o dönemde Eşnunna, Khafajah ve Tell Ishchali'de de çalışan Chicago Oriental Enstitüsü'nden bir ekip tarafından resmi olarak kazılmıştır. Kazı, Seton Lloyd tarafından yönetilmiştir.
Birincil kazı çalışmaları, sunak ve adak masası bulunan ana kutsal alan ve aynı plana sahip iki küçük yardımcı kutsal alandan oluşan büyük Erken Hanedanlık tapınağı üzerinde yoğunlaşmıştır. Kazı yapanlar, tapınağın, taş bir kase parçası üzerindeki "Anunu, (yeo)men'in başkomutanı, Şara'ya (bunu) hediye olarak sundu." yazıtına dayanarak Şara'ya adanmış olduğuna inanıyordu. Bununla birlikte, sonraki araştırmalar, bunun yerel bir tanrı olan İluma'tim'e ait olabileceğini, kase parçasındaki d LAGABxIGI- gunû adının ise (eskiden Şara olarak okunan) bunun yerine Išḫara olabileceğini öne sürmektedir; Gianni Marchesi ve Nicolo Marchetti'ye göre bu iki tanrının kült merkezlerinin dağılımı ışığında bu daha olasıdır. Tapınağın sadece batı ucu incelenmiş, geri kalanı ciddi şekilde aşınmıştır. Tapınak yaklaşık 60 metre (200ft) kare tabana yayılmıştı ve 6 metre (20ft) yüksekliğinde bir duvarla çevriliydi. genişliğinde, büyük destekleyici payandalara sahiptir. Sapan taşlarının ve bir istihkamcı tünelinin varlığı, Erken Hanedanlık döneminde bir saldırıyı göstermektedir. Birçok hazine sandığı, silindir mühür ve aslan başıyla süslenmiş alçıdan yapılmış bir topuz başlığının yanı sıra, en dikkat çekici buluntu, bilinen en eski örneklerden biri olan dört yaban eşeği tarafından çekilen bakır bir savaş arabasıdır. Ayrıca Eski Akkadca üç çivi yazısı tablet ve "iki küçük bronz erkek ve bir kadın heykelciği (hepsi sedef kakmalı gözlere sahip)" yanı sıra bronzdan yapılmış aletler ve silahlar ve orijinal olarak 4/5 yaşam boyutunda olan bir bakır heykelin kalıntıları bulunmuştur. Uzun bir koridorda "gümüş teller, yüzükler/sarmallar, süs eşyaları, boncuklar ve gizemli bir 'altın ağırlık'"tan oluşan bir metal hazine bulunmuş ve II. Erken Hanedanlık'a tarihlendirilmiştir. Ayrıca tek bir Neolitik kil belirteç de bulunmuştur. Dikkat çekici bir buluntu, özenle oyulmuş yeşil bir steatit vazodur.
Galeri
Diz çökmüş, başında vazo tutan çıplak erkek heykeli, Tell Agrab, Şara Tapınağı, Erken Hanedanlık dönemi, MÖ 2900-2700, kalsit - Oriental Institute Müzesi, Chicago Üniversitesi - DSC07462
Irak Müzesi'ndeki Tell Agrab'daki Şara Tapınağı'ndan Sümer erkek heykeline ait bir parça.
Irak Müzesi'ndeki Tell Agrab'daki Şara Tapınağı'ndan bir Sümer kadınının baş heykeli.
Irak, Tell Agrab'daki Şara Tapınağı'ndan erkek başı müzesi
Irak Müzesi'ndeki Tell Agrab'dan kadın heykelciği.
Gılgamış'ın iki boğayla güreşmesi, Şara Tapınağı, Tell Agrab, Irak Müzesi'nden.
Dört atlı araba (quadriga), bir savaş arabası ve dört yaban eşeğiyle birlikte bir savaş arabası sürücüsünden oluşur. Irak, Tell Agrab'dan. Erken Hanedanlık dönemi, MÖ 2600-2370. Irak Müzesi
Silindir mühür, beyaz mermer. İki keçi, iki türbe ve yıldızlar. Cemdet Nasr dönemi, MÖ 3100-2900. Irak, Tell Agrab'dan. Süleymaniye Müzesi, Irak
Kaynakça
↑Marchesi, Gianni and Marchetti, Nicolo, "The Inscriptions on Royal Statues", Royal Statuary of Early Dynastic Mesopotamia, University Park, USA: Penn State University Press, pp. 155-185, 2011
↑Allen, Francis O. "The Oriental Institute Archaeological Report on the Near East: Fourth Quarter, 1935", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 52, no. 3, pp. 201–14, 1936
↑"The Oriental Institute Archeological Report on the near East: First Quarter, 1937", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 53, no. 4, pp. 256–77, 1937
↑Hughes, George R., et al., "The Oriental Institute Archeological Report on the Near East: Third Quarter, 1937", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 55, no. 1, pp. 97–112, 1938
↑ I.J. Gelb, "Sargonic Texts from the Diyala Region", Materials for the Assyrian Dictionary, vol. 1, Chicago, 1961
↑Nims, Charles F, "The Oriental Institute Archeological Report on the near East: Fourth Quarter, 1936", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 53, no. 3, pp. 199–216, 1937
↑ Peyronel, L., "Metrology in action: Hacksilver and Scale Weights in Western Asia during the 3rd Millennium BCE", Münchener Abhandlungen zum Alten Orient 9, pp. 153-170, 2023
↑Schmandt-Besserat, Denise. Before writing: From counting to cuneiform, Vol. II, University of Texas Press, 1992
↑Overmann, Karenleigh A., The Material Origin of Numbers: Insights from the Archaeology of the Ancient Near East, Piscataway, NJ, USA: Gorgias Press, Table 9.2, pp. 169-170, 2019
↑Parker, Richard A., "The Oriental Institute Archaeological Report on the Near East: Second Quarter, 1936", The American Journal of Semitic Languages and Literatures, vol. 53, no. 1, pp. 52–72, 1936
Konuyla ilgili yayınlar
Pinhas Delougaz, Harold D. Hill, and Seton Lloyd, "Private Houses and Graves in the Diyala Region", Oriental Institute Publications 88, Chicago: The University of Chicago Press, 1967
Pinhas Delougaz, "Pottery from the Diyala Region", Oriental Institute Publications 63, Chicago: The University of Chicago Press, 1952, 0-226-14233-7
Henri Frankfort, "Revelations of Early Mesopotamian Culture. New Discoveries at Tell Agrab; An Ass-drawn Chariot, and Art Relics from an Early Dynastic Temple with indications of Bull-worship and Connections with Ancient India," The Illustrated London News, November 6, pp.792–95 and col. pl. I, 1937
Gonçalves, Vera, and Isabel Gomes de Almeida, "The Divine Feminine in Mesopotamia: the rosette/star and the reed bundle symbols in early Diyala’s glyptic (c. 3100-2600 BC)" Images, in Perceptions and Productions in and of Antiquity, pp.156–176, 2023
Pinhas Delougaz and Seton Lloyd with chapters by Henri Frankfort and Thorkild Jacobsen, "Pre-Sargonid Temples in the Diyala Region", Oriental Institute Publications 58, Chicago: The University of Chicago Press, 1942
Marchesi, Gianni and Marchetti, Nicolo, "Archaeological Contexts and Chronology of Early Dynastic Statuary", Royal Statuary of Early Dynastic Mesopotamia, University Park, USA: Penn State University Press, pp. 11-96, 2011
John C. Sanders, "A Reappraisal of Building Circulation within the E-Hursag at Ur", in From Sherds to Landscapes: Studies on the Ancient Near East in Honor of McGuire Gibson 71, pp. 185-226, 2021
Nigro, L., “A Female Clay Figurine from Tell Agrab (Iraq) in the Vatican Museum,”] Direzi-one dei Musei Stato della Città del Vaticano, vol.22, pp.1–11, 2002
Repiccioli, Marco, "Il sito di Tell Agrab", in Siti storici nella Valle della Diyala, Passato e presente, Bibliografia Storica Nazionale, pp. 113-120, 2000
Karen L. Wilson, "A Question of Heirlooms", in From Sherds to Landscapes: Studies on the Ancient Near East in Honor of McGuire Gibson 71, pp. 259-282, 2021
Dış bağlantılar
Wikimedia Commons'ta Tell Agrab ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
