Timur Kutluk

Timur Kutluk
Hüküm süresi1397–1399
Önce gelenToktamış
Sonra gelenŞadi Beg
Doğum1370
Ölüm1399

Timur Kutluk (Kıpçakça: تمور قوتلق), 1397 ile 1399 yılları arasında hüküm süren Altın Orda hanı idi. Muʿizz al-ansāb ve Tawārīḫ-i guzīdah-i nuṣrat-nāmah adlı eserlerde yer alan ayrıntılı soyağacına göre Timur Kutluk; Cengiz Han’ın torunu, Cuci’nin oğlu, Toka Timur’un oğlu, Kay Timur’un oğlu, Abay’ın oğlu, Numkan’ın oğlu, Kutluk Timur’un oğlu, Timur Beg’in oğlu, Timur Kutluk'un oğlu idi.

Timur Kutluk, uzaktan kuzeni Toktamış Han’ın sarayında bulunduğu sırada tahtı ele geçirmek istediği anlaşıldığı için öldürülmeye çalışıldı ancak 1388’den önce Timur'un sarayına kaçtı. Timur’un Toktamış'a karşı düzenlediği sefere katıldı. 1391’de Kondurça Nehri Savaşı’na da katıldı. Timurluların ülkelerine dönmesinin ardından Timur Kutluk ve annesinin kardeşi Edige, Altın Orda’da kaldılar. Timur Kutluk ve Edige, Altın Orda'yı ele geçirip kendi aralarında paylaşmaya karar verdiler. Timur Kutluk han olacak, Cuci soyundan gelmeyen Edige ise beylerbeyi olacaktı. Toktamış ile Timur arasında devam eden savaş, bu hedefi gerçekleştirmelerine olanak sağladı. Timur Kutluk’un han ilan edildiği tarih tam olarak bilinmemektedir, ancak 1391 gibi erken bir tarihte han ilan edilmiş olabilir. Birbirleriyle koordineli hareket etmelerine rağmen zaman zaman farklı hedeflerin peşinden gitmek için kuvvetlerini ayırdılar. Edige, Toktamış ile bir anlaşmaya vardı. Buna göre Volga’nın batısındaki topraklar Toktamış’a, nehrin doğusundaki topraklar ise Edige ve Timur Kutluk’a bırakılmıştı. Timur Kutluk ve Edige 1396 veya 1397’de Altın Orda başkenti Saray'ı Kuyurçak'ın elinden aldı.

Toktamış 1397’de Kırım’daki Ceneviz kenti Kefe’yi kuşattı. 1398’de ise Edige’nin yokluğundan yararlanarak Saray’ı yeniden ele geçirdi. Ancak kısa süre içinde Timur Kutluk ve Edige tarafından yenilgiye uğratıldı ve bir kez daha Litvanya’ya kaçtı. Kefe’yi bu kez kendileri kuşattılar. 1399 yazında Vytautas ve Toktamış, büyük bir orduyla Altın Orda’yı istila etmek üzere harekete geçtiler. Vorskla Nehri kıyısında Timur Kutluk ve Edige'nin kuvvetleriyle karşılaştılar. İki ordu, 12 Ağustos 1399’da Vorskla Nehri Savaşı’nda karşı karşıya geldi. Vytautas ve Toktamış ağır bir yenildi aldı. Düşman kuvvetlerinin geri çekilmesi üzerine Timur Kutluk ve Edige, geniş bir alanı yağmaladılar ve Lutsk’a kadar ilerlediler. Şehirlerden fidye aldılar. Kiev’den 3000 ruble haraç aldılar. Bu zaferden kısa süre sonra Timur Kutluk öldü. Ölümü 1399’un sonlarına veya muhtemelen 1400 yılına tarihlenmektedir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ↑ Vohidov, Š. H. (trans.), Istorija Kazahstana v persidskih istočnikah. 3. Muʿizz al-ansāb. Almaty, 2006.
  2. ↑ Tizengauzen, V. G. (çev.), Sbornik materialov otnosjaščihsja k istorii Zolotoj Ordy. Izvlečenija iz persidskih sočinenii, republished as Istorija Kazahstana v persidskih istočnikah. 4. Almaty, 2006.
  3. ↑ Seleznëv, J. V., Èlita Zolotoj Ordy: Naučno-spravočnoe izdanie, Kazan', 2009.
  4. 1 2 Počekaev, R. J., Cari ordynskie: Biografii hanov i pravitelej Zolotoj Ordy. Saint Petersburg, 2010.
  5. ↑ Howorth, H. H., History of the Mongols from the 9th to the 19th Century. Part II.1. London, 1880.