Tkemlana

Tkemlana köyünün genel görünümü

Tkemlana (Gürcüce: ტყემლანა; okunuşu: “t’q’emlana”), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde Ahaltsihe Belediyesi’nde bir köydür. Kura Nehri’nin sağ yakasında, deniz seviyesinden 950 metre yükseklikte yer alır. Ahaltsihe kasabasına 25 km uzaklıktadır.

Tkemlana, Atskuri ve Tiseli köyleriyle birlikte Atskuri temini oluşturmaktadır.

Tarihçe

Gürcüce bir yer adı olan Tkemlana, “yunus eriği” olarak bilinen "tkemali" (ტყემალი) kelimesinden gelir. Köyün adı Tkemlovana (ტყემლოვანა) ya da Tkemliani’den (ტყემლიანი) değişime uğramıştır ve “erikli” anlamına gelir.

Tkemlana, erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü krallıkları yönetimi bölgesinde bulunuyordu. Gürcü prensliği Samtshe-Saatabago’nun sınırları içindeyken, 1578 ‘de Osmanlılar ele geçirdi. Osmanlı idaresinin 1595 tarihli mufassal defterde Dğemlovana (دغاملوانە) olarak kaydettiği köy, Ahısha livasının Azğur nahiyesine bağlıydı. Köyde ispenç vergisi vermekle yükümlü 4 hane yaşıyordu. Bu hanelerin reisleri Elia, Sabia,Kanchavelİ ve Badura adı taşıyordu. Köyde kilisenin rahibine ait bir üzüm bağı bulunuyordu. Köy eskiden bağcılıkla ünlüymüş ve günümüze ulaşan kalıntılar da bunu göstermektedir. Tkemlana'da buğday, arpa, çavdar, darı, nohut, bakla, keten tarımı, arıclıkı ve şarapçılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Yaklaşık 250 yıl Osmanlı egemenliğinde kalan Tkemlana halkı bu süre içinde Müslümanlaştı. Köy, 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Çarlık Rusyası’nın eline geçti ve bu imparatorluğun bir parçası olan Gürcistan’a yeniden katıldı. Köy, bu savaşın sonunda Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalanan Edirne Antlaşması uyarınca, inanç temeline dayanan nüfus mübadelesi öngörülen bölgede bulunuyordu. Rus idaresinde Tiflis valiliğinin 1870 yılında yaptığı demografik ve etnik tespitte "Tkemlana" (Ткемлана) şeklinde kaydedilmiş olan köy, Tiflis Vilayeti sınırları içinde Ahaltsihe uyezdine bağlıydı. Nüfusu, 108'i erkek ve 105'i kadın olmak üzere, 27 hanede yaşayan 213 kişiden oluşuyordu. O garihte "Bulahun Su" olarak adlandırılan derenin kıyısında kurulu olan köyün halkı Sünni Gürcü olarak yazılmıştı. Köyde bir adet cami vardı.

Tkemlana köyü, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında da "Tkemlana" (Ткемлаиа) şeklinde geçer. Bu sırada Ahaltsihe uyezdi sınırları içinde Atskuri kazasına (uçastok) bağlı olan köyün nüfusu, 146'sı erkek ve 132'si kadın olmak üzere, 38 hanede yaşayan 278 kişiden oluşuyordu. Bu sayımda da köyün halkı, bir hane dışında, Gürcü olarak kaydedilmiştir.

Tkemlovana Kilisesi, bugün Borcomi Belediyesi sınırları içindedir. Gucareti Deresi'nin sağ kıyısında yer alan kilise, kabartma figürlerle süslenmiştir. Kiliseden geriye yıkıntılar kalmıştır.

Nüfus

2014 yılı verilerine göre köyde 303 kişi yaşıyordu. Nüfusun çoğunluğu Gürcülerden oluşuyordu.

Sayım tarihiNüfusErkekKadın
2002364169195
2014303154149