Turukkiler

Turukki Krallığı
Turukki Krallığı
MÖ 3000'lerden önce-Demir Çağı'nın başları y. MÖ 1000
Hükûmet	Monarşi (tahmini)
Kral
• (?-?)
• (?-?)	İlşu-Nail (ismi bilinen ilk hükümdar)
Tarihçe
• Kuruluşu
• Kuruluşu	MÖ 3000'lerden önce
• Madraman'ın yağmalanması	MÖ 1769/1768
• Dağılışı	Demir Çağı'nın başları y. MÖ 1000
Günümüzdeki durumu	Azerbaycan; Irak; İran

Turukkiler, Tunç Çağı döneminde Antik İran'ın kuzeybatı bölgelerinde yaşamış bir Güneybatı Asya halkıydı. Özellikle Urmiye Gölü havzasında ve Zagros Dağları'nın kuzeybatı vadilerinde yaşadılar.

Keşif

Mari ve Šemšāra arşivlerinde ele geçen çivi yazılı vesikalar, M.Ö. 19. yüzyılın sonu ile 13. yüzyıl arasında modern Musul, Erbil ve Kerkük şehirleri sahasında, Zagros dağları ve Urmiye Gölü çevresinde yaşayan Turukku adında konar-göçer ve savaşçı bir topluluk hakkında bilgi vermektedir. Merkezi bir devlet kurma aşamasına ulaşamamış olan bu topluluk, boy sistemine göre teşkilatlanmış yarı göçebe bir yaşam tarzına sahipti. Tarih boyunca Asur, Babil, Mari ve Ešnunna gibi dönemin devletleriyle siyasi ve askerî müttefiklik ilişkileri kurmuşlardır.

Çivi yazılı belgelerde adı LÚ Ti-ru-ki-i veya Tu-ru-(uk)-ki/u-i/um gibi formlarla geçen Turukkilerin, bazı yazarlar tarafından fonetik benzerlikler kurularak doğrudan Türk halklarıyla ilişkilendirilme çabaları bulunsa da, ana akım tarih ve asuroloji bilimine göre Turukkilerin etnik veya dilsel olarak Türk olduklarına dair bilimsel bir kanıt veya akademik fikir birliği mevcut değildir.

Tarih

Turukkum, Amorlu Şamşi-Adad’in (MÖ 1813-1782) ve oğlu ve halefi İşme-Dagan’ın (MÖ 1781-1750) hükümdarlıkları döneminde Yukarı Mezopotamya Krallığı tarafından sürekli bir tehdit olarak görülüyordu. Turukkiler, Ahazum Ülkesi ile ittifak halindeydi ve Şamşi-Adad’ın diğer oğlu Yasmah-Adad’a yazdığı mektupta da belirttiği gibi, İşme-Dagan’ın ordusuyla yüzleşmek üzere Ikkallum kasabasında toplandılar. İşme-Dagan, bu orduyu yok etti ve “Tek bir adamın bile kaçamadığını” raporladı. Turukkum'un çoğunluğu Hurri olmakla birlikte önemli ölçüde Semitik unsurlar da barındıran, karışık nüfuslu bir dizi krallıktan oluştuğu tahmin ediliyor.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

1 2 Kılıç, Yusuf; Çelik, Hüsrem; Yılmaz, Cemal (25 Mayıs 2017). "Turukkular (Çivi Yazılı Kaynaklar Işığında)". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 4 (11): 58-75. ISSN 2148-2292. 12 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi11 Ağustos 2026.
↑ Sasson, Jack M. (2015). "Warfare". From the Mari Archives: An Anthology of Old Babylonian Letters. Penn State University Press. doi:10.5325/j.ctv1bxgxg3.7. ISBN 978-1-57506-830-5. 23 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2026.
↑ Bryce, Trevor (10 Eylül 2009). The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia. 0 (İngilizce). Routledge. doi:10.4324/9780203875506. ISBN 978-1-134-15908-6.

[:0-1] 1 2 Kılıç, Yusuf; Çelik, Hüsrem; Yılmaz, Cemal (25 Mayıs 2017). "Turukkular (Çivi Yazılı Kaynaklar Işığında)". Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi. 4 (11): 58-75. ISSN 2148-2292. 12 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi11 Ağustos 2026.

[2] Sasson, Jack M. (2015). "Warfare". From the Mari Archives: An Anthology of Old Babylonian Letters. Penn State University Press. doi:10.5325/j.ctv1bxgxg3.7. ISBN 978-1-57506-830-5. 23 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2026.

[3] Bryce, Trevor (10 Eylül 2009). The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia. 0 (İngilizce). Routledge. doi:10.4324/9780203875506. ISBN 978-1-134-15908-6.