Vir illustris

Insignia viri illustris praefecti praetorio per Illyricum, Notitia Dignitatum'dan alametleri.

Ünvan vir illustris ("şanlı adam") Geç Antik Çağ'da Roma ve Konstantinopolis senatosundaki en yüksek derecelerini tanımlamak için kullanılan bir ünvandır. Bütün senatörler vir clarissimus ("çok ünlü adam") ünvanına sahipti; ancak dördüncü yüzyılın ortalarından itibaren vir illustris ve vir spectabilis ("takdire şayan adam", illustris'den daha düşük bir derece) yüksek makam sahiplerini ayırt etmek için kullanıldı.

Tarihi

Kökenleri

Geç Antik Çağ'a ait Romalı senatörlerin gelenekleri, ilk iki yüzyıl boyunca yavaş yavaş gelişen isimlerine vir clarissimus ünvanını ekledi. Dördüncü yüzyılda, senatör düzeni sayısal olarak büyük ölçüde arttı, böylece ünvan daha yaygın hale geldi ve daha değerli senatörleri ayırt etmek için vir spectabilis ve vir illustris ünvanları tasarlandı. İlk vir illustris örneği, 354 yılında, Praefectus praetorio tarafından kullanılmasıyla meydana geldi. Birkaç on yıl boyunca tutarsız bir şekilde kullanıldı, ancak daha düzenli olarak, belki de MS 372'de İmparator I. Theodosius tarafından onur ünvanlarının resmi olarak kanun haline getirilmeyle ilintilidir.

Makamlar

Ünvan hakkı bulunan makamlar zamana göre değişmekteydi. MS 5. yüzyılın başlarındaki Notitia Dignitatum, ünvanın verildiği makamları şöyle listeler:

Sonraki gelişmeler

Ünvan kısa sürede Senato'nun aktif üyeliği olarak kabul edildi; beşinci yüzyılın ortalarında, Spectabiles ve Clarissimi'nin Senatoya katılması beklenmiyordu. İmparator I. Justinianus hükümdarlığında tüm senatörler illustris olarak kabul edildi. Aynı zamanda, "illustris" ünvanı, dördüncü yüzyılda "clarissimus"'un altına düşürüldü ve yüksek yetkililer, "vir gloriosus" veya "gloriosissimus" ve "vir magnificus" ünvanlarıyla belirtildi.

Yazılı formlar

Eski yazıtlarda ve elyazmalarında "inlustris" yazılımı daha sık görülür. Illustris, clarissimi'nin bir alt kümesi olduğundan ünvan, özellikle resmi belgelerde genellikle "vir clarissimus et illustris" olarak yazılır. Kısa ünvan genellikle "v. i." (çoğul "vv. ii."), "v. inl." ya da "vir inl." şeklinde ve uzun ünvan "v. c. et inl." şeklinde kısaltılır.

Merovenjler ve Karolenjler zamanı, vir inluster ve viri inlustres yazımı yaygındı.