Dışlamalı veya

Mantıkta ve matematikte dışlamalı veya (bilinen diğer adlarıyla özel veya, XOR ya da önermeler mantığındaki adıyla ya da bağlacı), genellikle ${\displaystyle \oplus }$ veya ${\displaystyle \veebar }$ sembolü ile gösterilen bir mantık bağlacıdır. Bu işlem, bağladığı önermelerden yalnızca biri doğru (1) olduğunda 1, her ikisi de aynı doğruluk değerine sahip olduğunda (ikisi de doğru veya ikisi de yanlış) ise 0 değerini üretir.

Elektronik devrelerde dışlamalı veya işlemi XOR kapısı ile gerçekleştirilir. Bilgisayar bilimlerinde, kriptografide ve programlama dillerinde sıklıkla bitsel düzeyde fark tespiti ve veri şifreleme/maskeleme (örneğin iki bitin birbirinden farklı olup olmadığını kontrol etmek) amacıyla kullanılır.

Tanım

Klasik mantıkta "dışlamalı veya", içermeli "mantıksal veya" (OR) işleminden farklı olarak her iki argümanın da 1 olduğu (1, 1) senaryosunu "dışlar" ve bu durumda 0 (yanlış) değerini döndürür. Günlük dildeki "ya ... ya da ..." kalıbının tam karşılığıdır (örn. "Ya sinemaya gideceğiz ya da evde oturacağız", ikisi birden aynı anda olamaz). ${\displaystyle P\oplus Q}$ (P ya da Q) işleminin doğruluk tablosu şu şekildedir:

${\displaystyle P}$	${\displaystyle Q}$	${\displaystyle P\oplus Q}$
1	1	0
1	0	1
0	1	1
0	0	0

Ayrıca bakınız

• Mantıksal veya (OR)
• Mantıksal ve (AND)
• Boole cebiri
• Mantık kapısı

Mantık ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.