This article needs more citations. (August 2024) |
| Dan | |
|---|---|
| Yacouba | |
| dàn, ꞊daanwo, daã̀ | |
| Native to | Ivory Coast, Guinea, and Liberia |
| Ethnicity | Dan people |
Native speakers | 1.6 million (2012) |
Niger–Congo?
| |
| Latin | |
| Language codes | |
| ISO 639-3 | Either:dnj – Danlda – Kla |
| Glottolog | dann1241 |
Dan /ˈdæn/ is a Southern Mande language spoken primarily in Ivory Coast (~800,000 speakers) and Liberia (150,000–200,000 speakers). There is also a population of about 800 speakers in Guinea. Dan is a tonal language, with 9 to 11 contour and register tones, depending on the dialect.
Alternative names for the language include Yacouba or Yakubasa, Gio, Gyo, Gio-Dan, and Da. Dialects are Gio (Liberian Dan), Gweetaawu (Eastern Dan), Blowo (Western Dan), and Kla. Kla is evidently a distinct language.
A syllable is minimally /V/ or /ŋ/, and maximally /ClVV/ or /ClVŋ/.
| Front | Central | Back | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Unrd. | Rnd. | Unrd. | Rnd. | ||
| Close | i | ɯ | u | ||
| Near-close | ɪ | ɯ̽ | ʊ | ||
| Close-mid | e | ɵ | ɤ | o | |
| Mid | ə | ||||
| Open-mid | ɛ | ʌ | ɔ | ||
| Open | æ | ɑ | ɒ | ||
| Syllabic | ŋ̍ | ||||
Color coding:
Only in Eastern Dan when in the position of extra-high tone
Only in Liberian Dan
| Front | Back | ||
|---|---|---|---|
| Unrd. | Rnd. | ||
| Close | ĩ | ɯ̃ | ũ |
| Open-mid | ɛ̃ | ʌ̃ | ɔ̃ |
| Open | æ̃ | ɑ̃ | ɒ̃ |
| Labial | Alveolar | Palatal | Velar | Labial- velar |
Glottal | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| plain | lab. | |||||||
| Nasal | m | n | ɲ | ŋ | ŋʷ | ɡ͡m | ||
| Plosive | voiceless | p | t | k | kʷ | k͡p | ||
| voiced | b | d | ɡ | ɡʷ | ɡ͡b | |||
| Implosive | ɓ | ɗ | ||||||
| Fricative | voiceless | f | s | x | h | |||
| voiced | v | z | ||||||
| Approximant | j | w | ||||||
| Lateral | l | |||||||
| Trill | (r) | |||||||
Only in Liberian Dan
Not in Western Dan
Not in Liberian Dan
Dan has four to five level tones, depending on the variety, with level and contour tones.
The orthography of Liberia includes this alphabet:
| Dan alphabet (Liberia) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | B | Ɓ | D | Ɗ | E | Ɛ | F | G | GB | H | I | K | KP | KW | L | M | N | NW | NY | Ŋ | O | Ɔ | Ə | Ɵ | P | R | S | T | U | Ɥ | V | W | X | Y | Z |
| a | b | ɓ | d | ɗ | e | ɛ | f | g | gb | h | i | k | kp | kw | l | m | n | nw | ny | ŋ | o | ɔ | ə | ɵ | p | r | s | t | u | ɥ | v | w | x | y | z |
| IPA value | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | b | ɓ | d | ɗ | e | ɛ | f | ɡ | ɡ͡b | h | i | k | k͡p | kʷ | l | m | n | ŋʷ | ɲ | ŋ | o | ɔ | ə | ɵ | p | r | s | t | u | ɯ | v | w | x | j | z |
| Dan West alphabet (Côte d'Ivoire) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | AƆ | B | BH | D | DH | E | Ɛ | Ë | ƐA | F | G | GB | GW | I | K | KP | KW | L | M | N | NG | O | Ɔ | Ö | P | R | S | T | U | Ü | V | W | Y | Z |
| a | aɔ | b | bh | d | dh | e | ɛ | ë | ɛa | f | g | gb | gw | i | k | kp | kw | l | m | n | ng | o | ɔ | ö | p | r | s | t | u | ü | v | w | y | z |
| IPA values | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | ɒ | b | ɓ | d | ɗ | e | ɛ | ʌ | æ | f | ɡ | ɡ͡b | gʷ | i | k | k͡p | kʷ | l | m | n | ŋ | o | ɔ | ɤ | p | r | s | t | u | ɯ | v | w | j | z |
| Dan East alphabet (Côte d'Ivoire), 1982 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | AƆ | B | BH | D | DH | E | Ë | Ɛ | ƐA | F | G | GB | GW | H | I | Ɩ | K | KP | KW | L | M | N | O | Ö | Ɔ | P | R | S | T | U | Ü | Ʋ | Ʋ̈ | V | W | Y | Z |
| a | aɔ | b | bh | d | dh | e | ë | ɛ | ɛa | f | g | gb | gw | h | i | ɩ | k | kp | kw | l | m | n | o | ö | ɔ | p | r | s | t | u | ü | ʋ | ʋ̈ | v | w | y | z |
| IPA value | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | ɒ | b | ɓ | d | ɗ | e | ʌ | ɛ | æ | f | ɡ | ɡ͡b | gʷ | h | i | ɪ | k | k͡p | kʷ | l | m | n | o | ɤ | ɔ | p | r | s | t | u | ɯ | ʊ | ʉ | v | w | j | z |
| Dan East alphabet (Côte d'Ivoire), 2014 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A | Œ | B | BH | D | DH | E | Ʌ | Ɛ | Æ | F | G | GB | GW | H | I | Ɩ | K | KP | KW | L | M | N | O | | Ɔ | P | R | S | T | U | Ɯ | Ʋ | V | W | Y | Z | |
| a | œ | b | bh | d | dh | e | ʌ | ɛ | æ | f | g | gb | gw | h | i | ɩ | k | kp | kw | l | m | n | o | ɤ | ɔ | p | r | s | t | u | ɯ | ʋ | v | w | y | z | |
| IPA value | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| a | ɒ | b | ɓ | d | ɗ | e | ʌ | ɛ | æ | f | ɡ | ɡ͡b | ɡʷ | h | i | ɪ | k | k͡p | kʷ | l | m | n | o | ɤ | ɔ | p | r | s | t | u | ɯ | ʊ | v | w | j | z | |
Tones are marked as follows: extra high tone: a̋; high tone: á; medium tone: ā; low tone: à; extra low tone: ȁ; high drop tone: â; extra low hanging tone: aʼ.
The digraphs ⟨bh, dh, gb gw, kp, kw⟩ keep the same values as in the spelling of 1982, and the nasal vowels are also indicated by appending the letter n after the letter of the vowel ⟨an, æn, ʌn, ɛn, in, ɔn, œn, un⟩.