1500

1500

Eeuwen:	14e eeuw · 15e eeuw · 16e eeuw
Decennia:	1490-1499 · 1500-1509 · 1510-1519
Jaren:	<< · < · 1499 · 1500 · 1501 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen

Ab urbe condita:		2253 MMCCLIII
Armeense jaartelling:		949 – 950 ԹՎ ՋԽԹ – ՋԾ
Chinese jaartelling:		4196 – 4197 丙未 – 丁申
Christelijke jaartelling:		1500 MD
Ethiopische jaartelling:		1492 – 1493
Hebreeuwse jaartelling:		5260 – 5261
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1555 – 1556
- Shaka Samvat		1422 – 1423
- Kali yuga		4601 – 4602
Iraanse jaartelling:		878 – 879 ۸۷۸ – ۸۷۹
Islamitische jaartelling:		905 – 906 ٩٠٦ – ٩٠٥
Maçonnieke jaartelling:		5499 – 5500
Juliaanse kalender van 1500

Het jaar 1500 is het 100e jaar in de 15e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

26 - De Spaanse kapitein Vicente Yáñez Pinzón landt op de noordoostkust van Brazilië, die hij door het Verdrag van Tordesillas niet kan claimen. Hij zeilt verder langs de hele kust van Guyana.

maart

9 - Pedro Álvares Cabral vertrekt voor de tweede Portugese expeditie naar Indië.

april

1 - Slag bij Novara: De Fransen verslaan hertog Ludovico Sforza van Milaan en nemen hem in de slag gevangen.
22 - Pedro Álvares Cabral landt op de kust van Brazilië bij het huidige Porto Seguro en claimt het voor Portugal.

mei

12 - Beleg van Franeker: Onder leiding van vier vooraanstaande edelen belegeren de Friezen uit onvrede met de hoge pacht en belastingen, de stad Franeker, waar Hendrik van Saksen, de zoon van potestaat Albrecht van Saksen, zetelt.

juni

5 - Rodrigo de Bastidas verkrijgt van de Spaanse Kroon een octrooi om de kust van de Nieuwe Wereld te verkennen.

juli

16 - De stad Franeker wordt ontzet. Tijdens de terugtocht laten de troepen van Albrecht een spoor van vernieling achter. In Minnertsga worden priesters vermoord, omdat zij hun gewijde kostbaarheden niet willen overgeven aan de soldaten van Albrecht. Berlikum moet het ook ontgelden.

augustus

10 - Diogo Dias, een van de kapiteins op de vloot van Pedro Alvarez Cabral, ontdekt het eiland Madagaskar.
24 - Huwelijk van Botho III van Stolberg-Wernigerode en Anna van Eppstein-Königstein
augustus - Francisco de Bobadilla, aangesteld als gouverneur van Hispaniola, komt aan op het eiland en stelt onderzoek in naar het vermeende mismanagement door Christopher Columbus.

september

12 - In Saksen overlijdt keurvorst Albrecht. Hij wordt opgevolgd door zijn zoon George. In Friesland erft zijn zoon Hendrik zijn positie, maar die houdt het voor gezien in Franeker en laat het bestuur over aan stadhouder Hugo von Leisnig.

oktober

12 - Huwelijk van Floris van Egmont en Margaretha van Glymes
20 - Willem II van Hessen huwt Anna van Mecklenburg-Schwerin
oktober - Rodrigo de Bastidas en Alonso de Ojeda vertrekken voor een ontdekkingstocht naar de Nieuwe Wereld. Ze zullen de kust van Colombia en Panama verkennen.

november

11 - Verdrag van Granada: Ferdinand II van Aragon en Lodewijk XII van Frankrijk verdelen het koninkrijk Napels in een geheim verdrag.

december

17 - Bloedbad van Calicut. In de haven van die stad beroven Portugezen een Arabische vrachtvaarder, waarna de Arabieren een slachting aanrichten onder de Portugezen.

zonder datum

Johan van Denemarken tracht vergeefs Dithmarschen te veroveren.
Het Sultanaat Agadez wordt veroverd door het Songhairijk.
Het Heilige Roomse Rijk wordt verdeeld in zes kreitsen: Beierse Kreits, Boven-Rijnse Kreits, Frankische Kreits, Neder-Saksische Kreits, Nederrijns-Westfaalse Kreits en Zwabische Kreits
Amerigo Vespucci, Alonso de Ojeda en Juan de la Cosa keren terug van hun reis naar Guyana en Venezuela.
Emanuel I van Portugal hertrouwt met Maria van Aragon.
Juan de la Cosa tekent een wereldkaart, de eerste Europese kaart waarop de Nieuwe Wereld ingetekend staat.
Gaspar Corte-Real ziet de zuidpunt van Groenland op een ontdekkingsreis.

Literatuur

Erasmus: Adagia

Beeldende kunst

Albrecht Dürer: Zelfportret
Michelangelo: De Graflegging
Albrecht Dürer: Bewening van Christus
Gentile Bellini: Mirakel van het kruis bij de brug van San Lorenzo
Andrea Mantegna: Heilige Familie met Elizabeth en Johannes de Doper als kind
Quinten Massijs: Madonna met kind en engelen
Jan van Steffenswert: Anna te Drieën

Opvolging

Generalitat de Catalunya - Pedro de Mendoza opgevolgd door Alfons d'Aragó
Étampes en Narbonne - Jan van Foix opgevolgd door zijn zoon Gaston van Foix-Nemours
Opper-Hessen - Willem III opgevolgd door Willem II van Neder-Hessen (hereniging van het landgraafschap Hessen)
Gorizia - Leonard opgevolgd door koning Maximiliaan van Habsburg
Japan - Go-Tsuchimikado opgevolgd door zijn zoon Go-Kashiwabara
Lan Xang - Som Phu opgevolgd door zijn oom Visunarat
Mamelukken (Egypte) - Qansuh Ashrafi opgevolgd door Ganblat
Napels - Frederik I opgevolgd door Lodewijk XII van Frankrijk en Ferdinand II van Aragon
Nemours - Jan van Armagnac-Nemours opgevolgd door zijn zoon Lodewijk van Armagnac-Nemours

Afbeeldingen

Ludovico Sforza wordt overgegeven aan de Fransen na de Slag bij Novara
wereldkaart van Juan de la Cosa
Maximiliaan tekent de kreitsen in op een landkaart
Karel V wordt gedoopt
Francisco de Bobadilla neem Columbus gevangen
Vloot van Pedro Alvares Cabral

Geboren

24 februari - Karel V, heer der Nederlanden (1506-1555), koning van Spanje (1516-1555), koning en keizer van Duitsland (1519-1555) en aartshertog van Oostenrijk (1519-1522)
3 maart - Reginald Pole, Engels kardinaal en geleerde
17 mei - Frederik II Gonzaga, hertog van Mantua
10 juni - Cornelis Musius, Noord-Nederlands priester en humanist
13 juni - Ernst van Beieren, Duits geestelijke
5 september - Maria van Jever, Oost-Fries edelvrouw
15 september - Ligier Richier, Frans beeldhouwer
3 november - Benvenuto Cellini, Florentijns kunstenaar
Wessel van den Boetzelaer, Nederlands edelman
Edmund Bonner, Engels prelaat
Jaume Cerveró, Spaans politicus
Pieter Claeissins de Oudere, Zuid-Nederlands schilder
Charles Dumoulin, Frans jurist
Anton van Glymes, Zuid-Nederlands edelman
Felipe de Guevara, Spaans humanist en staatsman
Filips van Horne, Nederlands edelman
Arnold I van Manderscheid-Blankenheim, Duits edelman
Antoon van Schoonhoven, Zuid-Nederlands humanist
Vincent Sellaer, Zuid-Nederlands schilder
Arent Dircksz. Vos, Noord-Nederlands geestelijke
Hermes van Wynghene, Zuid-Nederlands jurist en staatsman
Jacob van Aaken, Duits-Nederlands architect (jaartal bij benadering)
Wessel VI van den Boetzelaer, Zuid-Nederlands edelman (jaartal bij benadering)
Paris Bordone, Venetiaans schilder (jaartal bij benadering)
Herman van Bronckhorst-Batenburg, Nederlands edelman (jaartal bij benadering)
Anthony Browne, Engels staatsman (jaartal bij benadering)
Arnold von Bruck, Vlaams-Oostenrijks componist (jaartal bij benadering)
Johannes Campanus, Zuid-Nederlands theoloog (jaartal bij benadering)
Cornelis Crul, Zuid-Nederlands dichter (jaartal bij benadering)
Melchor Díaz, Spaans ontdekkingsreiziger (jaartal bij benadering)
Hendrick van Doerne, Nederlands edelman (jaartal bij benadering)
Estevanico, Marokkaans ontdekkingsreiziger (jaartal bij benadering)
Juan Lopez Gallo, Spaans-Nederlands edelman (jaartal bij benadering)
Blasco de Garay, Spaans uitvinder (jaartal bij benadering)
Jan Sanders van Hemessen, Zuid-Nederlands schilder (jaartal bij benadering)
Georg van Limburg Stirum, Duits edelman (jaartal bij benadering)
Marcelis Keldermans, Nederlands bouwmeester (jaartal bij benadering)
Johannes Kloprys, Duits anabaptistenleider (jaartal bij benadering)
Evert van Lintelo, Noord-Nederlands bestuurder (jaartal bij benadering)
Jan Matthijs, Noord-Nederlands wederdopersleider (jaartal bij benadering)
Pieter de Meulenaere, Zuid-Nederlands politicus (jaartal bij benadering)
Luis de Milán, Spaans componist (jaartal bij benadering)
Cristóbal de Morales, Spaans componist (jaartal bij benadering)
Luis de Morales, Spaans schilder (jaartal bij benadering)
Gabriël Mudaeus, Zuid-Nederlands jurist (jaartal bij benadering)
Luis de Narváez, Spaans componist (jaartal bij benadering)
François d'Ongnies, Zuid-Nederlands politicus (jaartal bij benadering)
Roxelana, favoriete echtgenote van Süleyman I (jaartal bij benadering)
Edward Seymour, Engels staatsman (jaartal bij benadering)
Jan Tons II, Zuid-Nederlands schilder (jaartal bij benadering)
Tecún Umán, Mayaheerser (jaartal bij benadering)
Enríquez de Valderrábano, Spaans componist (jaartal bij benadering)
Jan Cornelisz Vermeyen, Nederlands schilder (jaartal bij benadering)
Matthias Hermann Werrecore, Zuid-Nederlands componist (jaartal bij benadering)
Cornelius Wouters, Zuid-Nederlands humanist (jaartal bij benadering)
Wu Cheng'en, Chinees schrijver (jaartal bij benadering)

Overleden

31 januari - Jacob van Barry (~74), Noord-Nederlands bestuurder
17 februari - Willem III van Hessen (28), Duits edelman
22 februari - Gerhard VI van Oldenburg (~69), Duits edelman
25 maart - Gaston II van Foix-Candale (~51), Frans edelman
21 april - Leonard van Gorizia (~59), Duits edelman
12 september - Albrecht, hertog van Saksen (1464-1500) en potestaat van Friesland
29 mei - Bartolomeus Diaz (~49), Portugees ontdekkingsreiziger
19 juni - Edmund Tudor (1), Engels prins
23 juni - Elisabeth van Palts-Zweibrücken (~30), Duits edelvrouw
15 september - John Morton (~80), Engels kardinaal en staatsman
21 oktober - Go-Tsuchimikado (58), keizer van Japan (1464-1500)
5 november - Jan van Foix (~50), Frans edelman
Jan van Armagnac-Nemours (~33), Frans edelman
Alfonso van Bisceglie, Italiaans edelman
Viktorin II van Podiebrad-Kunstatt (~57), Duits edelman
Som Phu (~14), koning van Lan Xang (1495-1500)
Paulus Almanus, Duits-Italiaans klokkenmaker (jaartal bij benadering)
Luis de Morales, indianenleider uit Hispaniola (jaartal bij benadering)
Johannes Stockem, Zuid-Nederlands componist (jaartal bij beandering)

Zie de categorie 1500 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.